صفحه نخست >> ورزشی تعداد نظرات: 0

دکتر صدر در نشست «دیپلماسی ورزشی»:

غفلت از کارکرد دیپلماسی ورزشی در روابط منطقه ای

تصویری که از آلمانی ها پس از جنگ جهانی دوم در اذهان و افکار عمومی جهان شکل گرفت، تصویر یک موطلایی خشن با چهره ای سرد است .فوتبال یکی از راه هایی بود که آلمانی ها برای تغییر این تصویر از آن بهره بردند و موفقیت آمیز هم بود.تا 20 سال پیش بازیکنان تیم ملی فوتبال آلمان همان موبورهای شناخته شده آلمانی بودند اما امروز «پودولسکی» با اصلیت لهستانی،مسعود اوزیل ترک، سامی خدیرا تونسی و حتی بوآتنگ سیاهپوست در این تیم بازی می کنند و تاثیرگذارند.

کد خبر: 4

سیدمرتضی حسینی/ دکتر«حمیدرضا صدر» کارشناس فوتبال  در نشست «دیپلماسی ورزشی» گفت:«لازم است پیش از پرداختن به مفهوم دیپلماسی ورزشی در روابط خارجی و در سطح جهانی،  آن را در سطح داخلی و منطقه ای پیگیری و تقویت کنیم».

در ابتدای این برنامه که روز گذشته و به همت «انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد» در دانشکده «علوم اداری و اقتصادی» این دانشگاه برگزار شد،«دکترمحمد جواد رنجکش» عضو هیئت علمی گروه روابط بین الملل دانشگاه فردوسی با بیان این که بحث دیپلماسی ورزشی و ابعاد اجتماعی ورزش از موضوعاتی است که خیلی دیر وارد ادبیات سیاسی کشور شده افزود: «پیر بوردیو» معتقد است نباید ورزش را امری صرفاً فیزیکی تلقی کرد بلکه این پدیده، امری اجتماعی است که می بایست با روش های ترکیبی و تفسیری مورد مطالعه قرار گیرد. یعنی از علومی همچون روان شناسی، انسان شناسی،جامعه شناسی و حتی سیاست برای تحلیل و فهم آن کمک گرفت. از دیدگاه «بوردیو» ورزش عین سیاست است. یعنی مردم داوطلبانه وارد حوزه ورزش می شوند،رقابت می کنند و دولت هم از این سازمان های ورزشی حمایت می کند. پس ورزش تنها متعلق به حوزه خود نیست.

صدر

وی با اشاره به این که امروزه «دیپلماسی ورزشی» به عنوان مفهومی رایج و پذیرفته شده در روابط بین الملل و علوم ارتباطات، بخشی از دیپلماسی عمومی (Public Diplomacy) است گفت:«ادعای محوری دیپلماسی عمومی این است که دیپلماسی(به معنای هنر برقراری ارتباط با دولت های دیگر جهت تامین منافع متصور در سیاست خارجی) فقط محصور به دولت ها نیست. در این عرصه بازیگران متعددند. بازیگران خصوصی،رسانه ها، سازمان های مدنی فروملی و فراملی متنوعی وجود دارد. ثانیا مخاطبان فقط دولت ها نیستند. آن چه موثر است مردم وتوده ها هستند. پس از فروپاشی شوروی و به ویژه با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات از یک سو وگسترش روند دموکراسی سازی در دهه ۱۹۹۰، به رویکردهایی که متاثر از تکنولوژی ارتباطی بودند توجه ویژه ای شد.شاخه هایی مثل«مدیا دیپلماسی»(Media diplomacy) ، «ویرچووال دیپلماسی» (Virtual diplomacy) یا «نت دیپلماسی» (Net diplomacy)شد. از سوی دیگر ابزارهایی که ویژگی غیرحکومتی داشتند مثل «دیپلماسی ورزش» و «دیپلماسی پزشکی و سلامت» مطرح شدند».

 

تابحث دیپلماسی ورزشی را مطرح می کنیم اذهان به سمت رابطه ایران و آمریکا می رود. در حالی که ما از افغانستان و ترکیه و عراق غافل شده ایم

 

در ادامه صدر با بیان این که دیپلماسی ورزش، هم در نهادهای متولی سیاست خارجی و هم در حوزه مدیریت ورزشی عملا وجود خارجی ندارد گفت:«چند سال پیش مدتی با  باشگاه سایپا  به عنوان مشاورهمکاری داشتم. پیشنهاد کردم مبنی بر این که تورنمنتی بین المللی و البته کم هزینه با حضور کشورهای همسایه برگزارکنیم. لازم هم نیست دنبال کشورهای اروپایی و صاحب فوتبال باشیم. حتی از تیم های آموزشگاهی و جوانان منطقه  هم می توانیم دعوت کنیم. این مسابقات را با کمترین هزینه و امکانات اما به صورت منظم و دوره ای می شد برگزار کرد.در حالی که هزینه های فراوانی در همان زمان و اکنون برای بازیکنان دسته چندم و بی کیفیت می شود اما هیچ قدمی برای تحقق این پیشنهاد برداشته نشد».

حمیدرضا صدر، با اشاره به انفعال دستگاه دیپلماسی کشورمان در این حوزه نیز افزود:« حدود یک سال پیش هم فردی که در وزارت خارجه مسئولیتی داشت از من خواست تا طرحی برای برگزاری مسابقات بین المللی فوتبال ارائه کنم که من هم با توجه به تنش های موجود در منطقه خاورمیانه و کشورهای همسایه پس از تحقیق و بررسی نسخه فارسی و انگلیسی طرحی را  با کلیت «ورزش برای صلح» برای او فرستادم اما تا مدتی خبری نشد و درآخر هم با من تماس گرفت و گفت موضوع طرح شده اما مسئولین وزارتخانه معتقدند که الان وزرات خارجه درگیر مذاکرات هسته ای است و وقتی برای این کارها ندارد! اکنون هم تا دیپلماسی ورزشی را مطرح می کنیم اذهان به سمت رابطه ایران و آمریکا می رود. در حالی که ما از افغانستان و ترکیه و عراق غافل شده ایم و خیلی ساده و با هزینه کم می توانیم کارهای بزرگی بکنیم. شاید نظر من اشتباه باشد اما معتقدم دیپلماسی ما تمایلی به برقراری دیالوگ از طریق ورزش ندارد».

 کارشناس برنامه آن سوی نیمکت، (Public Diplomacy) را به دیپلماسی مردمی ترجمه کرد وگفت:«دیپلماسی هنر دیالوگ است. سیاستمداران دیگر نمی توانند مردم را در مناسبات بین المللی انکار کنند. فرآیند دیگری که رخ داده «اسپورتیزه کردن سیاست» که با (celebrity Diplomat) پیوند خورده است. مثلا دیوید بکام برای انگلیسی ها یک «سلبریتی دیپلمات» است. ظاهرا چیزی از سیاست نمی داند ولی  انگلیسی ها هرجا می خواهند نکته ای را درباره ورزش انگلیس ترویج کنند،«بکام» جلودار است. چنین چهره هایی درکشور ما کم یاب و نایاب هستند و شاید بتوان با اغماض علی دایی را در زمره این دسته قرار داد»

 صدر3صدر همچنین با اشاره به کارکرد ورزش در تغییر برداشت و تصویرسازی جهانیان از یک کشور و جامعه گفت:«دنیا عموماً چینی ها را به عنوان توده انبوه و بی روحی از مردم با صورت های سنگی که یک جور لباس می پوشند و با ظاهر ساده مثل ماشین کار می کنند می شناختند. اما چینی ها در مراسم افتتاحیه المپیک۲۰۰۸ با استفاده حیرت انگیز از رنگ، نور، آواز، موسیقی و حرکات موزون دسته جمعی این تصویر را به کلی عوض کردند. به گونه ای که انگلیسی ها گفتند از ما توقع نداشته باشید  چیزی شبیه  این مراسم باشکوه را در لندن ۲۰۱۲ اجرا کنیم! یا تصویری که از آلمانی ها پس از جنگ جهانی دوم در اذهان و افکار عمومی جهان شکل گرفت، تصویر یک موطلایی خشن با چهره ای سرد است که اسلحه اش را به سمت ما گرفته و زبانش را نمی فهمیم. در تثبیت این تصویر هالیوود و امریکا نقش عمده ای داشت. فوتبال یکی از راه هایی بود که آلمانی ها برای تغییر این تصویر از آن بهره بردند و موفقیت آمیز هم بود.تا ۲۰ سال پیش بازیکنان تیم ملی فوتبال آلمان همان موبورهای شناخته شده آلمانی بودند اما امروز «پودولسکی» با اصلیت لهستانی( که در جنگ جهانی دوم مورد تجاوز آلمان قرارگرفت) مسعود اوزیل ترک، سامی خدیرا تونسی و حتی بوآتنگ سیاهپوست در این تیم بازی می کنند و تاثیرگذارند.

 در ادامه دکتر رنجکش با طرح موضوع میزبانی قطر برای جام جهانی۲۰۲۲ و نقش دیپلماسی این کشور در کسب این موفقیت گفت:«می دانیم که در روندی که از سه دهه پیش در روابط بین الملل آغاز شده، دولت تضعیف شده است.کشورهایی که تغییر در قواعد روابط بین الملل را درک کرده و به لزوم استفاده از  ابزارهای  غیررسمی تاکید دارند، برد کرده اند ولی کشورهایی که بی توجه به وجوه نرم دیپلماسی، هنوز دیپلماسی رسمی و کلاسیک را دنبال می کنند قافیه را می بازند.

 

رنجکش:کشور قطر امروز از طریق ورزش به شکل موفقیت آمیزی هم برندسازی کرده است و هم تصویر شکنی

 

 رنجکش در ادامه به پایان نامه یکی از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه فردوسی با عنوان«تحول منزلت ملی قطر» اشاره کرد وگفت:« در این پژوهش ما مشاهده کردیم که قطر که اندازه اش نصف جزیره قشم ماست از ۱۵سال پیش به سراغ استفاده از ابزارهای قدرت نرم رفت. امروزه در حوزه برندهای اقتصادی قطری ها کولاک کرده اند. با این که همه می دانند میزبانی قطر با رشوه و کانال های نامتعارف به دست آمده است اما نهادهای مسئول این اتهام را به خود خریده اند و همچنان از این تصمیم حمایت می کنند.آمریکایی ها که رقیب قطر در کسب میزبانی بودند با سه شرط قبول کردند که قطری ها به نوعی برنده این مزایده شوند: اول این که کنسرسیوم ساخت ورزشگاه های جام جهانی۲۰۲۲ به شرکت های آمریکایی داده شود.شرط دوم این است که قطر در صنایع نفت و گاز هم آمریکایی ها را بیشتر دخیل کند و سوم این که در حوزه دیپلماسی هم قطر بخشی از دیپلماسی میانجی گرانه رادر منطقه خاورمیانه به عهده بگیرد. امروز شاهدیم که تصویری که مردم جهان از قطر به عنوان یک کشور خاورمیانه ای بنیاد گرا داشته اند تا حدزیادی شکسته است. یعنی به شکل موفقیت آمیزی هم«برندسازی» صورت گرفته است و هم تصویرشکنی».

صدر2

این سخنان دکتر رنجکش با واکنش صدر مواجه شد.او ضمن رد این بحث گفت:«اگر قصد مقایسه دارید، مقایسه قطر کشوری با جمعیت۱/۵میلیونی با ثروت بی پایان حاصل از فروش نفت و ریخت و پاش های حیرت آور که با خودفروختگی و نظام سرمایه داری فاسد شکل گرفته است با کشوری مثل ایران نادرست است. شما در قطر همه گونه امکانات را می بینید اما زیرساخت های فرهنگی به شدت ضعیف است. مثلا آگاهی سیاسی و فرهنگی و بحث حقوق زنان آنجا معنا ندارد. یک ساختار مصنوعی  به ظاهر شیرین که در باطن هیچ چیزی ندارد. بله جام جهانی را گرفتند.اما به چه قیمتی!؟سیستم، سیستم فاسدی است. به نظر من این نه یک توفیق که  یک شکست تمام عیار برای مردم قطر است. این تصویری هم که می گویید به وجود آمده به طرفه العینی برباد می رود.منابع قدرت سیاسی در غرب یک چارچوبی دارند که با این چیزها عوض نمی شود. ای کاش می شد با ورزش تغییر کند اما این گونه نیست. سیاست، خیلی ساده هر آن چه را که ورزش می تواند انجام دهد ضرب در صفر می کند».

 این نشست با پرسش و پاسخ تعدادی از دانشجویان از  سخنرانان به پایان رسید. لازم به ذکر است انجمن علمی علوم سیاسی به عنوان یکی از تشکل های فعال دانشگاه فردوسی در طول دوران فعالیت خود، برنامه های علمی و فرهنگی قابل توجهی را در قالب نشست های علمی، نقد کتاب و همایش  برگزار کرده و در دست برگزاری دارد.

نظرات بینندگان

ارسال نظر