صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

تحلیلی متفاوت از فارين پالسي در خصوص تحولات اخیر بازار نفت

آيا عربستان بدنبال تضعيف توليد نفت شيل در آمريکا است؟

تصميم رياض مبني بر عدم ممانعت از سقوط قيمت نفت، توانسته مانع از بروز يک مشکل استراتژيک بزرگتر از سقوط قيمت براي آن شود. با اين تصميم عربستان توانسته با مهارت مرکزيت خود به عنوان تنها کشور توليدکننده نفت، که قادر است به تنهايي روي قيمت اين کالاي ارزشمند تاثير بگذارد، تقويت کند.

کد خبر: 3326

علي­رغم دعاوي مطرح شده از سوي برخي از تحليل­گران در مورد بالا نگاه داشتن توليد نفت از سوي عربستان سعودي مبني بر تلاش اين کشور براي کنترل عرضه جهاني نفت، واقعيت ديگري محرک تصميم سازي­هاي رياض در خصوص انرژي است. تصميم عربستان مبني بر بالا نگاه داشتن سهم نفت اوپک تنها در مقابل دو رقيب ژئوپلتيک آن يعني ايران و روسيه نشات گرفته است. بدين ترتيب ايده رقابت با آمريکا بر سر حفظ سهم اوپک در بازار جهاني عرضه انرژي، محلي از اعراب ندارد.

به گفته فارن پالسي روسيه و ايران که هر دو تحت تحريم­هاي بين المللي جدي قرار دارند، از کاهش قيمت نفت بيشترين آسيب­ها را خواهند ديد. اين وضعيت به ويژه براي روسيه که ارزش روبل آن از اکتبر تا کنون حدود 40 درصد در مقابل دلار کاهش داشته و از سوي ديگر استقراض­هاي آن با دلار صورت گرفته، وخيم تر است.

عربستان سعودي نگراني بابت نفت شيل و سهم آن در بازار جهاني ندارد. چرا که اين کشور از منابع عظيم نفتي برخوردار است که غناي آن به مراتب نسبت به نفت شيل آمريکا بيشتر است و هزينه استخراج آن نيز کمتر است.

آمار و ارقام نشان مي ­دهد که آسيب عربستان از آنچه تحت عنوان «انقلاب شيل» از آن ياد مي­ شود، بسيار کم است. قيمت­هاي کنوني نفت حاصل منابع جديد نفتي و کاهش رشد (يعني کاهش تقاضاي نفت) در چين، اتحاديه اروپا و ساير کشورهاي مي­ باشد. يعني در حالي که افزايش توليد نفت در آمريکا، توليد اين کشور را به سطح توليد 9 ميليون بشکه در مقابل 9.8 ميليون بشکه عربستان رسانده، کاهش تقاضاي اتحاديه اروپا و چين بيشتر از مازاد عرضه ايالات متحده است. کارشناسان در مورد علت اصلي کاهش قيمت نفت نقطه نظرات متفاوتي دارند، با اين حال گزارش سه ماهه صندوق بين ­المللي پول و تاييد کاهش رشد بازارهاي در حال ظهور مي تواند استدلال فوق را تاييد کند.

اگر چه در حال حاضر ايالات متحده سقف وارادات نفت خود را کاهش داده است اما اين موضوع چندان براي عربستان سعودي نگران کننده نيست. پالايشگاه­هاي آمريکا به گونه­اي طراحي شده­اند که عمدتا از نفت خام با درجه خلوص بسيار بالا استفاده مي­کنند. بدين ترتيب افزايش توليد نفت سبک در آمريکا سهم واردات نفت از کشورهاي آفريقايي همچون نيجريه و آنگولا و نه عربستان را کم مي­کند.

تحليل ديگري که ارائه مي­شود توليد نفت شيل در آمريکا را با کاهش قيمت نفت پيوند مي­ زند. يعني توليد نفت تا آنجا پيش مي ­رود که مقرون به صرفه باشد و اگر قيمت تا اندازه­اي پايين بيايد که توليد هزينه بيشتري از خريد نفت داشته باشد، توليد محدود خواهد شد. اگرچه به اين تحليل مي ­توان در مورد سياست نفتي آمريکا در مقابل صنعت نفت روسيه و يا حتي مکزيک استناد کرد، اما مسئله توليد نفت شيل در آمريکا معلولي چندوجهي است و تابع علل مختلفي مي­ باشد. در مورد اين که کاهش قيمت­ها به چه حدي بايد برسد که توليد مقرون به صرفه نباشد، تخمين­هاي مختلفي زده شده است. بررسي­ها نشان مي­دهد که حتي با قيمت 60 دلار براي هر بشکه نيز توليد مقرون به صرفه است، اين نکته را هم بايد مدنظر داشت که توليدکنندگان مي­دانند که بالاخره قيمت­ها به سطح واقعي خود بازمي­گردند.

اگر طبقه متوسط در حال رشد در چين ديگر به خريد اتومبيل تمايل نشان ندهند، اروپا هرگز ار رکود خارج نشود و بازارهاي در حال ظهور همچون برزيل و هند در رکود باقي بمانند، ممکن است عربستان بتواند توليد گاز شيل را تضعيف کند، اما واقعيات جهان اقتصاد به گونه ديگريست. به احتمال زياد دوران نفت ارزان قيمت موقتي خواهد بود. در اين دوران سهام شرکت­ها جا به جا خواهد شد، برخي از شرکت­هاي کوچک در شرکت­هاي بزرگ ادغام مي­ گردند و برخي دچار ورشکستگي خواهند شد. اما اين دوران سرانجام به پايان مي ­رسد.

با در نظر گرفتن ملاحظات ژئوپلتيک نيز متوجه تخاصم ديرينه عربستان و ايران و رقابت آنها بر سر تصاحب موقعيت برتر در خاورميانه مي­ شويم. اين تخاصم بعد از جنگ عراق و روي کار آمدن يک دولت شيعي حامي ايران در بغداد بيشتر هم شد. با آغاز جنگ داخلي در سوريه و حمايت ايران از بشار اسد از يک سو و حمايت از حوثي­ها (انصار الله) در يمن نيز تخاصم دو قدرت ديرينه در خاورميانه افزايش يافت.

تصميم رياض مبني بر عدم ممانعت از سقوط قيمت نفت، توانسته مانع از بروز يک مشکل استراتژيک بزرگتر از سقوط قيمت براي آن شود. با اين تصميم عربستان توانسته با مهارت مرکزيت خود به عنوان تنها کشور توليدکننده نفت، که قادر است به تنهايي روي قيمت اين کالاي ارزشمند تاثير بگذارد، تقويت کند.

صرفنظر از اين که نگراني­هاي عربستان در مورد ايران و روسيه محلي از اعراب دارد يا خير، اين ملاحظات استراتژيک و نه دغدغه توليد نفت شيل توجيه­ گر رفتار عربستان سعودي هستند. عربستان در حال حاضر مانند چند دهه گذشته به دنبال تقويت اهميت خود به عنوان متحد آمريکا در منطقه، تحکيم دعاوي خويش در خصوص رهبري جهان عرب و نظارت بر اسلام سني است. بهترين راه براي اثبات خوش­ خدمتي عربستان به آمريکا، ضربه زدن به روسيه است. در مورد افغانستان نيز همين سياست به کار برده شد. صدمه ديدن توليد نفت شيل نيز يکي از جوانب حاشيه­ اي و نه از هدف اصلي عربستان است.

منبع: فارين پالسي

نظرات بینندگان

ارسال نظر