صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

CNN

سال توافق بزرگ غرب با ايران

سي‌ان‌‌ان در گزارشي پيش‌بيني کرد که در سال 2015 ايران و آمريکا در مذاکرات هسته‌اي به توافق مي‌رسند و تحريم‌ها در همين سال عليه تهران متوقف مي‌شود. سي‌ان‌‌ان در اين گزارش خاطرنشان مي‌کند شايد بهترين انتظار و اميد براي سال 2015 تفاهمي باشد که بر اساس آن ايران از تحريم‌ها رها مي‌شود و...

کد خبر: 3244

سي‌ان‌‌ان در گزارشي پيش‌بيني کرد که در سال 2015 ايران و آمريکا در مذاکرات هسته‌اي به توافق مي‌رسند و تحريم‌ها در همين سال عليه تهران متوقف مي‌شود. سي‌ان‌‌ان در اين گزارش خاطرنشان مي‌کند شايد بهترين انتظار و اميد براي سال 2015 تفاهمي باشد که بر اساس آن ايران از تحريم‌ها رها مي‌شود و يکي از پرونده‌هاي مهم جهان از دستور کار کنار گذاشته مي‌شود. اين خبرگزاري در ادامه با اشاره به همکاري‌هاي ايران و آمريکا در زمينه مبارزه با داعش تاکيد مي‌کند: دشمني مشترک به نام داعش موجب همگرايي خاموشي ميان ايران و آمريکا شده است.

جنگ و صلح در سال 2015

محمدحسين باقي- اکنون زمان آن فرا رسيده که يک‌بار ديگر دست به خطرناک‌ترين کار بزنيم، يعني پيش‌بيني آنچه که در سال جديد (2015) در اقصي نقاط دنيا رخ خواهد داد. شگفت‌انگيز است که در سال 2014 يورش ناگهاني داعش، الحاق کريمه به روسيه و کاهش شديد قيمت نفت خام رخ داد؛ اما پيش‌بيني نشده بود. عواقب اين حوادث و بسياري ديگر از مسائل مشابه رد پاي خود را در سال 2015 بر جاي خواهند گذاشت. بياييد با حوادث بد شروع کنيم.

داعش به پيش مي‌رود
 

کسي نمي‌تواند شکست سريع گروه خلافت خودخوانده اسلامي را پيش‌بيني کند. اين گروه انعطاف پذيري خود را طي 6 ماهي که تا نزديکي‌هاي بغداد پيش رفت نشان داد. داعش در حالت «تهاجمي» است تا «تدافعي.» به نظر مي‌رسد درگيري‌ها در سال 2015 حالت سينوسي داشته باشد که ميان «تصرف سرزميني» و «تاکتيک‌هاي کلاسيک وحشت‌آفريني» در نوسان است. داعش اميدوار است بذر نفاق را ميان شيعه و سني پراکنده کند و با سوء استفاده از اين مساله، دامنه نفوذ و درگيري خود را به مناطق شمالي عراق بگستراند. چالشي که داعش با آن مواجه است به شکلي است که دير يا زود اين گروه را از پا در مي‌آورد. ارائه خدمات اجتماعي، آب، برق و تضمين عرضه مواد غذايي از پس دولت‌ها بر مي‌آيد نه گروهي بي‌هويت و بي‌سر و ته. داعش در اين زمينه‌ها شکست‌هايي را تجربه کرده است. در سال 2015 نيروهاي امنيتي عراق درصدد برخواهند آمد تا مناطق تحت کنترل داعش را بازپس گيرند چنانکه اکنون گفته مي‌شود در بهار آينده ارتش عراق به همراه دولت آمريکا درصدد يک حمله تهاجمي بسيار وسيع عليه داعش خواهد بود. نبايد احتمالات را از نظر دور داشت. احتمال مي‌رود سال 2015 سال پاکسازي قومي- ديني در مقياس وسيع به دست داعش باشد. اگر اين گروه ببيند پايگاهش در حال منهدم شدن است از هيچ خشونتي در عراق و سوريه فروگذار نخواهد کرد. اينگونه است که برخي يک «کوزوو»ي جديد را در افق مي‌بينند. برخي کارشناسان لندن‌نشين اين احتمال را مطرح کرده‌اند که داعش به دنبال باز کردن جبهه‌هاي جديد در سوريه (به سوي لبنان) است. اين پيشروي به صورت مستقل يا با اتحاد با ساير گروه‌هاي افراطي انجام خواهد شد. اوضاع سوريه بسيار پيچيده است. در اين کشور جناح‌ها، ائتلاف‌ها و اتحادهاي بسياري شکل گرفته که بيش از آنکه بر مبارزه با اسد متمرکز باشند به دنبال مبارزه با يکديگر هستند تا از فرداي سوريه بدون اسد بهره بيشتري ببرند. «جاشوا لانديس»، ناظر و کارشناس تحولات سوريه در دانشگاه اوکلاهما، مدعي است: «سوماليزه شدن سوريه غير قابل اجتناب است مگر اينکه اپوزيسيون متفرق، متحد شود يا جامعه بين‌الملل تمام مراکز قدرت در سوريه را از ميان ببرد.»

جهان عرب در آشوب

ابراهيم جعفري وزير خارجه عراق به تازگي ظهور داعش را با جنگ‌هاي 30ساله‌اي مقايسه کرد که بسياري از بخش‌هاي اروپا را در قرن 17 از هم دريد. بايد به او گفت که نزديک به 50 گروه پيکارجو در تمام جهان عرب از بنغازي تا صنعا در يمن شکل گرفته که در حال تکه پاره کردن جهان عرب هستند. چهار کشور بزرگ منطقه در آستانه جنگ داخلي هستند. وضعيت ليبي در تمام سال 2014 رو به وخامت بود. به تعبيري ديگر روندي وخامت بار را دنبال کرد: ترکيب گروه‌هاي قبيله‌اي و پيکارجو که براي «سرزمين» و «نفت» مي‌جنگند در کنار پارلماني ضعيف و سست که در حاشيه ايستاده اوضاع را بدتر کرده است. توليد نفت کمتر از يک چهارم سطحي است که 4 سال پيش توليد مي‌شد. غير از وضعيت وخامت بار ليبي که در سال 2015 بدتر خواهد شد، فقدان اقتدار دولتي، به مهاجرت غيرقانوني گسترده از صحراي آفريقا به مديترانه، دامن خواهد زد. هرج و مرج ليبي احتمالا سر ريز شود و کشورهاي ضعيفي مانند نيجريه را متاثر سازد و حضور پيکارجويان در صحراي آفريقا ممکن است اقدام نظامي مصر را بطلبد. اوباما رئيس‌جمهور آمريکا به مشکلات بلندمدت در جهان عرب و توانايي محدود آمريکا براي مداخله در مصاحبه پايان سال خود با «National Public Radio» پي‌برد. او گفت:«وقتي پاي بحث پروژه‌هاي نسلي در جاهايي مانند ليبي و سوريه و عراق پيش مي‌آيد، ما مي‌توانيم کمک کنيم اما نمي‌توانيم اين کار را خودمان براي آنها انجام دهيم در حالي که آنها در گوشه‌اي بنشينند و نظاره کنند.» اوباما به وضوح اعلام کرد که در 24 ماه رياست‌جمهوري‌اش به دنبال ساخت دولت- ملت در خاورميانه يا جاهاي ديگر نخواهد بود. وي افزود که کارشناسان در واشنگتن «معتقدند که مي‌توانيد مهره‌هاي شطرنج را روي ميز حرکت دهيد. وقتي آن کار (ساخت دولت- ملت) را انجام داديم، در آتش آن سوختيم.»

ايران: آيا معامله امکان پذير است؟

اوباما همچنين از «صبراستراتژيک» سخن به ميان آورد. اين صبر در نزديکي تدريجي به تهران قابل مشاهده است. دشمني مشترک به نام داعش موجب همگرايي خاموشي ميان ايران و آمريکا شده است. اينکه اين مساله موجب باز شدن پنجره‌هايي به سوي روابطي گسترده‌تر شود و اينکه آيا مذاکرات دو طرف بر سر برنامه هسته‌اي ايران به سرانجام برسد در زمره پرسش‌هاي سال 2015 خواهد بود. از زمان روي کار آمدن رئيس‌جمهور روحاني، اوباما به شدت کوشيده تا به او نزديک شود و روحاني هم مشتاق است تا به مردم ايران نشان دهد که مي‌تواند انزواي سياسي و اقتصادي کشور را پايان دهد. برخي تندروها در ايران بازگشايي در فضاي سياسي و اقتصادي ايران را به مثابه رسوخ و نفوذ فرهنگ غرب به کشورشان مي‌بينند. با اين حال، بايد گفت که شکاف ميان ايران و جامعه بين‌الملل همچنان برقرار است. شايد بهترين انتظار و اميد براي سال 2015 تفاهمي باشد که براساس آن ايران از تحريم‌ها رها مي‌شود و يکي از پرونده‌هاي مهم جهان از دستور کار کنار گذاشته مي‌شود.

افغانستان: آغازي جديد

اوضاع در افغانستان اينگونه به نظر مي‌رسد:«کريسمس مبارک: جنگ تمام است» چرا که نيروهاي ايساف پرچم‌هاي خود را پايين کشيده و به ماموريت مسلحانه خود پايان دادند. طالبان هم اين مراسم را به سخره گرفته و اعلام کرد که غرب ميلياردها دلار به دور ريخت و جان هزاران نفر را گرفت. آموزش و کمک به ارتش افغانستان ادامه خواهد يافت. حدود 13 هزار نيرو- از جمله آمريکايي- در اين کشور حضور دارند که زير فرمان «Operation Resolute Support» عمل مي‌کنند. برخي از اين نيروها، عمليات‌هاي ضدتروريستي انجام مي‌دهند؛ اما بعيد است که براي مهار ياغيگري طالبان در استان‌هاي جنوبي کافي باشد.
در سال جديد بايد ديد آيا اشرف غني- به‌عنوان جانشين کرزاي- مي‌تواند اوضاع را بهبود بخشد يا خير. طنز سخن اينجا است که يکي از تراژدي‌هاي سال 2014 – طالبان پاکستان به مدرسه‌اي در پيشاور حمله کردند- ممکن است به او کمک کند. سال ها است که اين دو کشور اتهاماتي (و گاهي هم تيراندازي) روانه يکديگر مي‌کنند و هر يک ديگري را متهم به حمايت از تروريسم مي‌کند. در حالي که طالبان افغانستان از خاک پاکستان به‌عنوان پايگاه استفاده مي‌کند بنابراين طالبان پاکستان براي گريز از تلافي ارتش و تجديد دوباره قوا به افغانستان فرار مي‌کنند.
يک روز پس از فاجعه مدرسه، يک مقام ارشد ارتش پاکستان براي ديدار با غني به کابل رفت. پاکستان آشکارا خواهان اقدام عليه مغز متفکر حمله است که دست کم يکي از آنها گفته مي‌شد در افغانستان است. غني «جبران» و «تلافي» مي‌خواهد که پاکستان ممکن است براي ارائه آن بي‌ميل باشد. اين کشور هميشه طالبان افغانستان و گروه‌هاي وابسته به آن را به مثابه ابزاري عليه نفوذ هند در افغانستان مي‌نگرد. هر دو کشور اما به دنبال افزايش همکاري‌ها هم هستند. خيلي نادر است که يک حادثه مسير منطقه‌اي را تغيير دهد اما به نظر مي‌رسد که پنجره نادري از فرصت براي عمليات هماهنگ عليه تروريسم وجود دارد. تاريخ منطقه نشان مي‌دهد که اين پنجره به مدت طولاني باز نمي‌ماند. سرزمين ناهموار و غيرقابل انعطاف در اين منطقه يار شورشيان و ياغيان است.

کاهش ماليات به خاطر نفت

براساس بيشتر پيش‌بيني ها، جهان براي افزايش رشد در سال 2015 به شدت به چين و آمريکا متکي خواهد بود. گلدمن ساکس رشد آمريکا را 3 درصد و رشد چين را 7 درصد پيش‌بيني کرده در حالي که در بيشتر اروپا رشد نه به اين اندازه بلکه رگه‌هايي کوچک از آن وجود خواهد داشت. با کاهش قيمت نفت ميزان رشد ممکن است بهبود يابد. صندوق بين‌المللي پول مي‌گويد کاهش شديد قيمت نفت خام (کمتر از 40 درصد از تابستان به اين سو) يک درصد به رشد جهاني اضافه مي‌کند. بسياري (و نه همه) تحليلگران انتظار دارند که قيمت‌ها به تدريج بهبود يابد، اما فقط يک فاجعه در سوي توليد باعث بازگشت قيمت 100دلاري به ازاي هر بشکه مي‌شود. براي اروپا، ايالات‌متحده و چين، قيمت پايين نفت خبر خوبي است. اين ضرورتا کاهش ماليات براي مصرف‌کنندگان است. مجله اکونوميست تخمين مي‌زند که ميانگين موتورسواران آمريکايي 800 دلار ذخيره مي‌کنند، اما اقتصادهايي که به شدت متکي به درآمدهاي نفتي هستند- نيجريه، روسيه و ونزوئلا- به مشقت خواهند افتاد. شرکت‌هاي نفتي بدهکار هم همين‌طور. به ازاي هر يک دلار کاهش قيمت نفت خام، ونزوئلا تقريبا 700 ميليون دلار از درآمدهاي خود را از دست مي‌دهد و همين باعث مي‌شود دخل و خرج اين کشور جور در نيايد و واردات اساسي با مشکل مواجه شود. تقاضاي راکد جهاني و توليد نفت شيل در آمريکا دو دليل در کاهش قيمت نفت هستند. تصميم عربستان براي کاهش ندادن توليد خود دليل ديگر است. برخي تحليلگران نفتي معتقدند که عربستان سعودي به دنبال به دست آوردن دوباره بازار نفتي خود بوده و مي‌کوشد منابع «غيرمتعارف» مانند نفت شيل را از ميدان به در کند و منتظر ورشکستگي توليدکنندگان کوچکتر شيل باشد.

روسيه، مشکلي ديگر

يکي از روشن‌ترين پيش‌بيني‌ها در سال 2015 اين است که روسيه سال سختي خواهد داشت. علاوه بر کاهش قيمت نفت، نرخ بالاي بهره براي دفاع از روبلِ آسيب‌پذير، اقتصاد در حال آب رفتن و تحريم‌هاي مالي (که به دليل حمله به اوکراين از آمريکا و اروپا عليه روسيه وضع شد) ترکيبي مسموم هستند. پرسش غيرقابل پاسخ اين است که پوتين چگونه پاسخ خواهد داد. آيا او تلاش خود را مضاعف خواهد کرد، به دنبال تعامل نزديک‌تر با چين و هند و ساير آسيا بر خواهد آمد و دست‌اندازي‌هايي در بالتيک انجام خواهد داد؟ پوتين براي اينکه افکار عمومي داخل را گمراه کند احتمالا به احساسات جدايي‌طلبانه در ميان اقليت روس زبان در استوني در شهر «ناروا» دامن خواهد زد. براي مسکو سياست الحاق اوکراين به ناتو به معناي تکرار سياست «مهار» از سوي غرب است، اما ضعف روسيه- و اوکراين- ممکن است معامله‌اي را سبب شود. اوکراين برخي از شرايط ناتو را مي‌پذيرد آن هم براي مدتي مشخص. با اين وجود، تا زماني که ستيز همچنان وجود داشته باشد شرکت‌هاي روسي در مشقت بوده و نمي‌توانند از بازار اعتباري بين‌المللي استفاده کنند. سطح زندگي مردم روسيه هم با تورم و نرخ بهره خزنده آسيب خواهد ديد.

چرخش به سوي چين

گذاري تاريخي در چين در حال آغاز شدن است: «چرخش» از اقتصاد مبتني بر «کارگاه جهان» به اقتصادي که ضامن حمايت و تقويت آن درخواست داخلي است. رهبري چين در حال حرکت ميان «رشد» و «اجراي اصلاحات ساختاري» است که شامل حمله به فساد نهادين و محدود کردن آن چيزي است که «بانکداري در سايه» مي‌نامد. ارزش اين بانکداري 5 تريليون دلار است. سال 2015 مرحله‌اي حساس در اين گذار خواهد بود. يکي از اتفاقات 2015 احتمالا عزم پکن براي بازترسيم نقشه درياي چين جنوبي خواهد بود که اين کشور مدعي 80 درصد از آن است. محرک اين ملي‌گرايي قاطعانه وعده نفت و گاز و اهميت خطوط کشتيراني منطقه‌اي است. احتمالا ايالات‌متحده هم به اين مناقشه کشيده شود.

نظرات بینندگان

ارسال نظر