صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

سرمقاله شرق/ سکوت، فراموشي نيست

در هواي قدرتي است که در وجودش غليان مي‌کند. تضميني نيست. گو اينکه روشنفکران، چه «در» و چه «بر»، ميان خيال فرداي مردم و وهم «قدرت کامل» در رفت‌وآمدند. «بر» و «در» قدرت‌بودن، برادران دوقلويند، آن‌هم دوقلو‌هاي کليشه‌اي. آنان که در اين گرداب غوطه‌ور نيستند، استثنا هستند. استثناها را بايد جدي گرفت. آن‌کساني که مي‌توانند سياست‌ورزي کنند اما بري از قدرتند.

کد خبر: 2370

«سکوت، فراموشي نيست» عنوان يادداشت روز روزنامه شرق به قلم احمد غلامي است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد:

سيدضياء: «من تا روزي که به قدرت رسيدم، روزنامه‌نويس بودم و روزي که قدرت به دستم افتاد، روزنامه‌ام را تعطيل کردم. براي اينکه روزنامه حربه‌ آدمي است که به قدرت نرسيده است. اگر اين آدم بخواهد در دوران قدرتش از روزنامه استفاده کند، دليل آن است که در وجودش قدرت کامل نيست.» روزنامه‌نگاري در نظر سيدضياء «حربه» بود، نه وسيله. از هرچه رفته، سيدضياء اهل مماشات نبود. حربه مي‌خواست. سنبه را هم که پرزور يافت، قيد تيغ کُند روزنامه‌نگاري را زد. دروغ به آن نمي‌بست. تعريف روشنفکرانه به آن سنجاق نمي‌کرد. قدر مسلم آنکه، بعد از شهريور٢٠ هم که به ايران برگشت، ديگر نه دنبال دولت بود و نه روزنامه‌نگاري. به مرغداري رضايت داده بود. مي‌خواست در سرتاسر ايران مرغداري راه بيندازد. «حربه»‌‌اش جاي ديگري کارگر افتاده بود. سيدضياء فقط يک معشوقه دارد و آن سياست (قدرت) است. تا پايان عمرش نيز ازدواج نمي‌کند: «يک مرد سياست حق ندارد که زن و بچه داشته باشد. مردي که معشوقي مثل سياست را براي خود انتخاب مي‌کند بايد بداند در کنار اين معشوق طعم مرگ هست. بوسه اين عشق، مرگ‌آور است.» تکليف با سيدضياء روشن است؛ مردي پر از تناقضات معتبر به نيت قدرت. قدرت و سياست، وسوسه‌اي که از ديرباز يقه‌گير روشنفکران ايران بوده است. در قدرت يا بر قدرت‌بودن. «روشنفکران در» قدرت صدها تحليل کليشه‌اي و مانيفست‌هاي فريبنده براي توجيه حضور خود در قدرت و نهاد‌هاي دولتي ارايه داده‌اند که از فرط نخ‌نماشدن، تکرار آنها ملال‌آور و مبتذل است. «روشنفکرانِ بر» قدرت نيز سبب‌ساز «روشنفکرانِ در» قدرت بوده‌اند. برقدرت‌بودن يعني در پرده اغواگر اتوريته پنهان‌شدن. اينک انگار اين دو گزينه بيش از پيش پودهاي همتافته‌اش از خاصيت و خاصيت‌داشتگي افتاده است. نه حرف‌هاي روشنفکران در قدرت، مشوق و هدايتگر مردم است و نه‌ فريادهاي «روشنفکرانِ بر» موجي حتي کوچک و سطحي در توده‌ها برانگيخته است. سه‌ضلع اين مثلث، هيچ‌يک چندان به‌هم اعتمادي ندارند: مردم، «روشنفکران بر» و «روشنفکران در». آنها که روزنامه‌نگار بودند يا سر از قدرت درآوردند و حتي همچون سيدضياء اعتراف‌ نکردند روزنامه را براي قدرت مي‌خواستند، يا از قدرت رانده شدند و به روزنامه روي آوردند تا شرنگ ازدست‌دادن قدرت را با مرثيه‌ «بايد کار فرهنگي کرد» از خاطر ببرند. طنز احمد شاملو خيلي‌ها را با اين جمله‌اش فريب داد: «مردم ما حافظه تاريخي ندارند.»

خيلي‌ها اين حرف را باور کردند و هرکاري دلشان خواست کردند به اين اميد که مردم فراموش مي‌کنند. اما سکوت، به‌معناي فراموشي نيست. اتفاق عجيبي نيست که هر فريادي، هر حرف، هر پيشنهاد يا ايده‌اي از جانب هر روشنفکري، چه «بر»، چه «در» تنها در مدت‌زمان کوتاهي، در نهايت چندروز، اندک موجي ايجاد مي‌کند و بعد حباب مي‌شود و به آسمان نرفته، مي‌ترکد. تکرار راه‌هاي رفته بي‌فايده است. راه‌هاي نرفته را بايد پيمود. بايد «بري از قدرت» بود.

بري از قدرت نه به معناي فکِ سياست از روشنفکري، بلکه حک در روشنفکري. يعني قدرت را به مردم سرايت‌دادن و با مردم قوي‌ترشدن. چنين قدرتي نه تقسيم قدرت، که «ضرب قدرت» در لايه‌‌لايه‌هاي مردمي است که چه‌بسا روزنامه‌خوان هم نباشند. «در» اين کلاف سردرگم احوال جهان، حال که سبوي روزنامه‌نگاري شکسته است و پيمانه‌اش را ريخته‌اند، مرزهاي روزنامه و داستان سخت مخدوش شده است. از اين‌رو تعهد تازه‌اي سر بر کرده: روزنامه، جايي براي خيال نيست. خيال‌وارگي داستان در روزنامه جاي خود را به وهم‌زدگي مي‌دهد. يکي از اين وهم‌ها، شبح سيدضياء است که مدام در رفت‌وآمد است. دست‌بردار نيست. در هواي قدرتي است که در وجودش غليان مي‌کند. تضميني نيست. گو اينکه روشنفکران، چه «در» و چه «بر»، ميان خيال فرداي مردم و وهم «قدرت کامل» در رفت‌وآمدند. «بر» و «در» قدرت‌بودن، برادران دوقلويند، آن‌هم دوقلو‌هاي کليشه‌اي. آنان که در اين گرداب غوطه‌ور نيستند، استثنا هستند. استثناها را بايد جدي گرفت. آن‌کساني که مي‌توانند سياست‌ورزي کنند اما بري از قدرتند.

نظرات بینندگان

ارسال نظر