صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

سرمقاله آرمان امروز/ اصلاح‌طلبي فراتر از مکان و زمان

وقتي از تفکر اصلاح‌طلبي بحث مي‌شود، برخي دايره تصور خود را به چند شخصيت و جريان برآمده بعد از دوم خرداد سال 76 محدود مي‌کنند. درحالي که تفکر اصلاح‌طلبي را بايد بسيار وسيع‌تر و گسترده‌تر از مباحث جست‌وجو کرد. جرياناتي که در سال 76 به بعد به عنوان اصلاح‌طلب معرفي شدند، افرادي را شامل مي‌شدند که در دهه‌هاي 60 و 70 به عنوان جناح چپ يا نيروهاي خط امام معرفي مي‌شدند.

کد خبر: 2369

«اصلاح‌طلبي فراتر از مکان و زمان» عنوان يادداشت روز روزنامه آرمان امروز به قلم حجت‌الاسلام محسن رهامي (دبيرکل انجمن اسلامي اساتيد دانشگاه) است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد:

وقتي از تفکر اصلاح‌طلبي بحث مي‌شود، برخي دايره تصور خود را به چند شخصيت و جريان برآمده بعد از دوم خرداد سال 76 محدود مي‌کنند. درحالي که تفکر اصلاح‌طلبي را بايد بسيار وسيع‌تر و گسترده‌تر از مباحث جست‌وجو کرد. جرياناتي که در سال 76 به بعد به عنوان اصلاح‌طلب معرفي شدند، افرادي را شامل مي‌شدند که در دهه‌هاي 60 و 70 به عنوان جناح چپ يا نيروهاي خط امام معرفي مي‌شدند. جرياني قديمي که هميشه در صحنه حضور دارد و اصلاح اوضاع کشور را از طريق قانوني دنبال مي‌کند. اين جريان سياسي اوايل انقلاب اجتهاد نويي از قوانين و احکام اسلامي ارائه داد، سعي کرد رفتار خود را با فتواي امام تطبيق دهد و به معيشت مردم توجه بيشتري داشته باشد. در مقابل جريان چپ، جريان راست بود که متمايل به سرمايه‌داري، واردات و تجارت بودند. گروه‌هاي 18گانه جريان‌هاي اصلاح‌طلب از همان زمان شکل گرفت که از اولين گروه‌هاي آن مي‌توان به انجمن اسلامي معلمان، خانه کارگر و انجمن اسلامي مهندسين اشاره داشت. خواسته‌هاي مشخص آنها نيز پافشاري بر عملي شدن آموزه‌هاي امام در حوزه‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي بود. از سوي دگر جريان اصلاح‌طلبي همواره براي راي مردم ارزش قائل شده و انتخابات را يک اصل و نه يک رفتار تشريفاتي و سمبليک براي تائيد خواست خود مي‌دانست. امروز نيز جريان اصلاحات به دنبال آن است که با همه جريانات سياسي تبادل نظر داشته باشد. نمود اين طرز تفکر پيشنهاد آقاي خاتمي براي «گفت‌وگوي تمدن‌ها» بود که به همه کشورهاي بزرگ دنيا پيشنهاد داد به جاي جنگ و زد و خورد به سمت گفت‌وگو بروند و قلم و انديشه را جايگزين برخورد قهرآميز کنند. در باب ريشه تاريخي اين تفکر بايد چنين نگاشت که در عصر مشروطه درحالي که بسياري از کشورهاي همسايه درگير جنگ‌هاي مذهبي و فرقه‌اي بودند، روحانيون و پيشگامان نهضت مشروطه در ايران ازجمله علامه نائيني و آخوندخراساني به‌دنبال تدوين قانون اساسي رفتند، ناصر‌الدين‌شاه و مظفرالدين‌شاه را به تدوين قانون فرامي‌خواندند و برخي آزادي‌ها را از حقوق مسلم مردم و گروه‌هاي مختلف اقليت و اکثريت مي‌دانستند بنابراين با درنظر داشتن اين پيشينه تاريخي نمي‌توان اذعان داشت که اين تفکر در دوم خرداد شکل گرفته است. اگر وضعيت برخي کشورهاي ديگر مورد بررسي قرار گيرد، واضح است اين تفکر يک جريان جهاني است. چنانچه امروز که القاعده و طالبان و داعش درحال قتل‌عام مردم بيگناه هستند، بسياري از روشنفکران در خاورميانه به دنبال محدودکردن رفتارهاي دولت‌ها و تعيين حقوق اقليت به وسيله روش‌هاي دموکراتيک مي‌باشند. نه‌تنها در خاورميانه که حتي افرادي در آمريکا براي حقوق سياه‌پوستان از طريق صندوق‌هاي راي مبارزه مي‌کنند و افرادي که به‌جاي جنگ‌هاي نژادي، با قانون به دنبال حقوق اقليت‌ها هستند، همچون نلسون ماندلا و جواهر لعل نهرو و محمدعلي جناح از ديگر افرادي هستند که شاخص‌هاي رفتار اصلاح‌طلبانه در ميان آنان وجود دارد. با اينکه چنين افرادي در زمان‌ها و مکان‌هاي مختلف زيسته‌‌اند اما در تمام آنها نقطه‌مشترک وجود دارد که راه‌هاي بدون خشونت را براي رسيدن به هدف ترجيح مي‌دادند. با اين حال اصلاح‌طلبان مسلمان ريشه اين انديشه را انديشه پيامبر اسلام(ص) مي‌دانند که زماني با صحابه خود همچون حضرت علي(ع) و عمر و ابوبکر و ديگر صحابه با سران مشرکين همچون ابوسفيان و سهيل‌بن عمرو جلسه تشکيل داد و توافق «صلح حديبيه» را امضا نمود. اين صلح در شرايطي منعقد شد که برخي مسلمانان اعتقاد داشتند بين آنها و مشرکين تنها شمشير قضاوت خواهد کرد و به همين دليل قرآن مجيد فتح‌الفتوح پيامبر را صلح و قرارداد مي‌داند. بسياري از علما و دانشمندان بزرگ مسلمان همچون مرحوم طبرسي در مجمع‌البيان و علامه طباطبايي در الميزان و سيدقطب در في‌ظلال القرآن متفق‌القول معتقدند که اين آيه صلح حديبيه را فتح‌الفتوح پيامبر بيان مي‌کند، نه جنگ‌هاي مهمي همچون بدر و خيبر که اهميت زيادي براي مسلمانان داشته‌اند چراکه در اين قرارداد از برخورد با مسلمين پيشگيري شد و اين آغاز بسط وسيع اسلام در شبه‌جزيره عربستان بود. درحال حاضر نيز افرادي که به‌دنبال بسط و توسعه اين تفکر باشند «اصلاح‌طلب» ناميده مي‌شوند هرچند هميشه افرادي وجود دارند که مي‌خواهند با برخورد قهرآميز مانع رشد اين تفکر شوند. افرادي که يا از ماهيت تفکر اصلاح‌طلبي بي‌خبر هستند و يا تفکر اصلاحات را مانع رشد خود مي‌دانند. تفکر اصلاح‌طلبي معتقد است براي پيشبرد اهداف مي‌توان با همه گفت‌وگو کرد و نياز به اعمال خشونت‌آميز نيست. امروز که بعد از چند سال زمينه حضور دوباره اصلاح‌طلبان فراهم شده بنا بر اين است همايش بزرگي با حضور همه فعالان سياسي استان‌ها و احزابي که در تهران يا در شهرهاي ديگر فعال هستند، برگزار شود و در کنار آن از شخصيت‌هايي همچون آيت‌ا... هاشمي و سيدمحمد خاتمي که براي تبيين تفکر اصلاح و اعتدال تلاش زيادي کردند، تقدير شود.

نظرات بینندگان

ارسال نظر