صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

قتل گوهرشاد خاتون؛ نخستين ضربه به مسير خودکفايي در علوم جديد

با مروري بر تاريخ اين مرز و بوم در مي يابيم که مخالفت با پيشرفت علم و فرهنگ ايران، سابقه اي ديرينه دارد و در هر برهه اي، مخالفان در لباسي نو ظاهر شده و دلايل خود را ذکر کرده اند. چه بخواهيم و چه نخواهيم، پرونده هسته اي ايران به يک پروژه و مطالبه ملي تبديل شده است و در برهه زماني فعلي، اتخاذ هر موضعي در تاريخ به ثبت خواهد رسيد و در اين ميان مواضع و اظهارات به ظاهر علمي برخي افراد توجهات بيشتري را به خود جلب مي کند.

کد خبر: 2300

متن پيش رو در فرهنگ نيوز منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست.

با مروري بر تاريخ اين مرز و بوم در مي يابيم که مخالفت با پيشرفت علم و فرهنگ ايران، سابقه اي ديرينه دارد و در هر برهه اي، مخالفان در لباسي نو ظاهر شده و دلايل خود را ذکر کرده اند.
چه بخواهيم و چه نخواهيم، پرونده هسته اي ايران به يک پروژه و مطالبه ملي تبديل شده است و در برهه زماني فعلي، اتخاذ هر موضعي در تاريخ به ثبت خواهد رسيد و در اين ميان مواضع و اظهارات به ظاهر علمي برخي افراد توجهات بيشتري را به خود جلب مي کند.

سخنان و مواضع شيرزاد و صادق زيبا کلام در دانشگاه تهران در هفته هاي گذشته بسيار مورد توجه مخالفان و معاندان قرار گرفت و اين سخنان آن چنان جذاب بود که بي بي سي فارسي به طور اختصاصي به سراغ شيرزاد رفت و وي تاکيد کرد که ايران در زمينه هسته‌اي "نه منابع اوليه دارد نه احاطه به فن‌آوري" و برنامه هسته‌اي ايران را غيرقابل توجيه خواند!

اين سخنان شيرزاد که رنگ و بوي علمي نيز به خود گرفته است، اگر چه که در روزگار فعلي بر زبان ايشان جاري شده است اما با مروري بر تاريخ اين مرز و بوم در مي يابيم که مخالفت با پيشرفت علم و فرهنگ ايران، سابقه اي ديرينه دارد و در هر برهه اي، مخالفان در لباسي نو ظاهر شده و دلايل خود را ذکر کرده اند.

قتل گوهرشاد خاتون؛ نخستين ضربه به مسير خودکفايي در علوم جديد

کشور ايران که از گذشته اي دور به عنوان مرکز علم و دانايي شناخته مي شد در سده هاي اخير دچار التهابات مختلف سياسي و اجتماعي شده و در نتيجه عوامل دروني عدم پيشرفت به وجود آمدند.

اما جاي تاسف آنجاست که در اين ميان، هر از چند گاهي که ستاره مي درخشيد نيز به سرعت خاموش ميشد و روند پيشرفت علوم جديد و خودکفايي در آن را کندتر مي کرد.

از جمله اين ستاره ها بانو مهدعليا گوهرشاد خاتون (781- 861 هجري قمري) بود که قتل او از تلخ‌ترين قتل‌هاي مشرق‌زمين است. او دختر نيک‌خو، باهوش، فرهنگ‌دوست و هنرپروري از اهالي سغد و سمرقند بود که تيمورلنگ او را به همسري پسر خود شاهرخ در آورد.

دربار و پايتخت شاهرخ تيموري در شهر هرات به واسطه دانايي و فراست گوهرشاد، به نگين درخشان فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري و ادبي و توسعه و رونق اجتماعي تبديل شد و يکي از مهم‌ترين رستاخيزهاي فرهنگي مشرق‌زمين در آنجا رقم خورد. رستاخيزي که چنانکه انتظار مي‌رفت، ديري نپاييد.

قتلي که نقطه پاياني بر يک خيزش بزرگ فرهنگي بود که مي‌توانست موجبات رشد و توسعه ايران‌زمين را به همراه داشته باشد و مانع از عقب‌افتادگي‌هاي بعدي شود.

مخالفت با دارالفنون به دلايل سياسي

ديگر اقدام موثر در مسير خودکفايي ايران، تاسيس دارالفنون به دست ميرزا تقي خان فراهاني بود که از آغاز تاسيس دارالفنون برخي از درباريان به مخالفت با آن پرداختند. اولين مخالف آن، جانشين اميرکبير، ميرزا آقاخان نوري بود که به دنبال انحلال آن برآمد. آقاخان درصدد برآمد تا معلمان اتريشي را به وطن خود بازگرداند و نماينده بريتانيا از اقدامات وي پشتيباني کرد و حتي سرهنگ شيل به شاه توصيه کرد که مدرسه دارالفنون به ضرر سلطنت اوست.

اما ديري نپاييد که اين مدرسه که در حال ايجاد نخستين بسترهاي آشنايي ايرانيان با علوم جديد بود نيز درگير حواشي سياسي زمان خود شد و هشت سال پس از افتتاح دارالفنون به علت ورود تعدادي از فارغ التحصيلان آن به تشکيلات فراماسونري يا فراموشخانه ميرزا ملکم خان، بي مهري و کم توجهي ناصرالدين شاه به اين مدرسه آغاز شد.

ناصرالدين شاه در دهه آخر حکومتش و بيش از گذشته پافشاري فراوان داشت که مسئولان دارالفنون، چه ديواني و چه فرهنگي از طريق هزينه بالاي شهريه و دستچين نمودن دانش آموزان، از ورود فرزندان رعيت‌ها به دارالفنون جلوگيري کنند.

پيروزي انقلاب اسلامي و عيان شدن دشمني ها

به هر ترتيب مسير دارالفنون ادامه يافت و تاسيس دانشگاه در ايران به ادامه راه کمک کرد و تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي، سياست مداران غربي از ترويج علوم جديد در ايران(البته به صورت محدود و کنترل شده) ابايي نداشتند و حتي نخستين رآکتور را نيز براي دانشگاه تهران ساختند.

با پيروزي انقلاب اسلامي ناگهان نظر غربي ها تغيير يافت و تصميم بر آن شد که ايران از دستيابي به مرزهاي دانش بازماند و بر همين اساس بود که به طور هم زمان هم همکاري هاي علمي خود را قطع کردند و هم از ورود کالاهاي اساسي و به خصوص تسليحات به ايران جلوگيري کردند.

اما با تشکيل سريع واحدهاي خودکفايي در امور نظامي، ايرانيان مجددا هوش و استعداد خود را به نمايش گذاشتند و حضرت امام خميني(ره) نيز در پيام 9 ماده اي بازسازي پس از جنگ، ضمن تاکيد بر خودکفايي در امور کشاورزي و غذايي، تاکيد کردند:

«مهمترين عامل در کسب خودکفايي و بازسازي توسعه مراکز علمي و تحقيقات و تمرکز و هدايت امکانات و تشويق کامل و همه جانبه مخترعين و مکتشفين و نيروهاي متعهد و متخصصي است که شهامت مبارزه با جهل را دارند و از لاک نگرش انحصاري علم به غرب و شرق به در آمده و نشان داده‌اند که مي‌توانند کشور را روي پاي خود نگه دارند. ان شاء الله اين استعدادها در پيچ و خم کوچه‌هاي اداره‌ها خسته و ناتوان نشوند.»

پس از آن بود که با جمهوري اسلامي ايران به سمت بومي سازي علوم فني و مهندسي پيش رفت و در بسياري از اين عرصه ها نيز به نتايج درخور توجهي رسيد.

از جمله اين زمينه ها، پيشرفت چشمگير ايران در دانش مهم انرژي هسته اي بود و در اهميت و ميزان اين پيشرفت همين بس که دشمنان اين مرز و بوم در راه متوقف کردن آن، چاره اي جز ترور دانشمندان هسته اي ايران نيافتند.

حال چه بگوييم که عده اي در داخل ايران نداي بي فايده بودن اين دانش را سر مي دهند و براي اثبات ادعاي خود نيز دليل محکمي ذکر نکرده و تنها بر موج نارضايتي هاي اقتصادي سوار مي شوند و در شرايطي که طبق آمار اعلام شده ميزان ذخاير اورانيوم ايران در معادن بندرعباس، يزد و اردبيل بيش از ۳۶ هزار تن است(البته به جرأت مي توان گفت در صورت جست وجو جهت کشف معادن اورانيوم ايران هنوز داراي معادن بالقوه اورانيوم است که در صورت کشف آنها و ارزيابي اقتصادي آنها مي توان اورانيوم از آنها استخراج کرد) و ميزان پيشرفت علمي ايران در اين زمينه همه را شگفت زده کرده و تعداد بالاي توليد سانتريفيوژ هاي نسل جديد توسط ايران از نشانه هاي آن است، معاوم نيست که برخي از فعالان سياسي با چه توجيهي، حرکت ايران در مسير دانش هسته اي را غيرسودمند معرفي مي کنند.

اهميت حرکت ايران به سمت انرژي هاي جديد زماني افزايش مي يابد که بدانيم که بر اساس اظهارات معاون امور اکتشاف شرکت ملي نفت ايران(در سال 93)، ايران با ذخاير کنوني تنها تا ۶۰ سال آينده نفت دارد و پس از آن معلوم نيست که غربي ها با چه قيمتي انرژي هاي جديد را در اختيار ايران قرار مي دهند.

نظرات بینندگان

ارسال نظر