صفحه نخست >> سبک زندگی تعداد نظرات: 0

روانشناسي/ راهکارهاي مقابله با «استرس» برخورد چالشي با افکار منفي

«استرس» يا فشار رواني واکنش بدن به هرگونه تغيير و برهم خوردن تعادل است که حال مي‌تواند اين تغييرات مثبت يا منفي باشد.

کد خبر: 3951

جام جم/ استرس يا فشار رواني واکنش بدن به هرگونه تغيير و برهم خوردن تعادل است که حال مي‌تواند اين تغييرات مثبت يا منفي باشد.
براي مقابله با استرس، بايد اعتبار افکار منفي خود را به چالش بکشيد. البته فقط موانع و چالش‌ها نيستند که استرس‌زا هستند، بلکه بسياري از تغييرات مثبت و منفي که در زندگي رخ مي‌دهند، مانند امتحانات دوران دانش‌آموزي، آزمون کنکور، جابه‌جايي جغرافيايي يا مکاني، ازدواج، بارداري، ترفيع درجه و گرفتن مسئوليت هم مي‌تواند فشار رواني ايجاد کرده و تعادل رواني فرد را برهم بزند.
بسياري مواقع استرس علاوه بر آثار روحي، آثار جسمي نيز در بدن دارد مانند افزايش ضربان قلب، تعداد تنفس، گرم و داغ شدن پريدن عضلات بدن و تکرر ادرار. البته آثار رواني استرس شامل افکار منفي، ترس، اضطراب يا رفتاري مانند بي‌قرار شدن، رفتارهاي اجتنابي، کز کردن و گوشه‌گيري نيز پيامدهاي اين بيماري است.
گرچه اين رويدادها يا تغييرات مهم زندگي هستند که استرس ايجاد مي‌کنند، اما عامل اساسي در ايجاد استرس نحوه برداشت ما از اين رويدادهاست. وقتي اتفاقي مي‌افتد ابتدا فکر مي‌کنيم که آيا اين اتفاق براي ما تهديد‌کننده است يا خير؟ پس از آن، در مورد نحوه برخورد با آن فکر مي‌کنيم. اگر توانايي ما بيشتر از عامل استرس‌زا باشد در اين صورت ديگر آن موقعيت استرس‌زا نيست؛ موقعيتي استرس‌زا تلقي مي‌شود که توانايي ما کمتر از آن باشد و در اين شرايط است که بدن واکنش نشان مي‌دهد.

عوامل استرس‌زا (استرسور) به دو دسته تقسيم مي‌شوند:
١- عوامل بيروني
اتفاقات منفي و مثبت زندگي مانند ازدواج کردن،جزو عوامل بيروني محسوب مي‌شوند. اتفاقات منفي مانند افرادي که عزيزان خود را از دست مي‌دهند، مجازات‌هاي دادگاهي يا رويدادهاي بزرگ و کوچکي که هر روزه فرد را درگير مي‌کنند، مثل ايستادن در صف، زندگي در محله‌هاي شلوغ يا محله‌هايي که داراي امکانات کافي نيست؛ هميشه باعث آزار و اذيت افراد مي‌شود.
انديشمندان معتقدند،اگر رويدادهاي کوچک به‌طور پيوسته رخ دهد و هميشگي باشد تاثيرش بيشتر از رويدادهاي بزرگ منفي است.
٢- عوامل دروني
افکاري که افراد درباره خود، آينده و ديگران دارند نيز مي‌تواند استرس‌زا باشد.
افرادي که ديگران را هميشه خطرناک و غيرقابل ايمن مي‌دانند اين طرز تفکر هميشه باعث مي‌شود افراد در حالت گوش به زنگ باقي بمانند و اين حالت باعث تشديد برانگيختگي و استرس مي‌شود.
کساني که درباره خود مثبت فکر نمي‌کنند و خودشان را ضعيف و ناکارآمد مي‌دانند نيز استرس را تجربه مي‌کنند و اعتماد به‌نفس پاييني دارند. بنابراين اين باورهاي غلط مي‌تواند يکي از عوامل دروني استرس باشند.
ويژگي‌هاي شخصيتي نيز مي‌تواند منبع دروني استرس باشد. افراد کمال‌گرا، بدبين و افرادي که انعطاف‌پذير نيستند، افرادي که «تکانشي» عمل مي‌کنند (قبل از فکر، عمل مي‌کنند) از جمله افرادي هستند که در معرض استرس شديد قرار دارند و بيشتر از ديگران استرس را تجربه مي‌کنند.


چه ميزان استرس براي بدن ضروري است
انسان‌ها براي داشتن يک زندگي طبيعي و سالم به ميزان محدودي فشار رواني نيازمند هستند. به نظر مي‌رسد براي اين‌که دستگاه عصبي درست کار کند، لازم است کمي تحريک شود اما در عين حال، فشار رواني شديد يا طولاني آسيب جسماني و رواني به بار مي‌آورد.
واقعيت اين است که واکنش استرس در بدن يک نوع سازگاري زيستي طبيعي است که به انسان‌ها کمک مي‌کند تا در صورت رويارويي با شرايط خطرناک و استرس‌زا با نشان دادن واکنش سريع، جان خود را حفظ کنند.
انسان براي اين‌که از حالت يکنواختي خارج شود به ميزاني (حدود ١٠ تا ٢٠ درصد) در طول روز به برانگيختگي نياز دارد. طبيعي است هميشه تغييرات مثبت، استرس به همراه دارد و اگر قرار باشد افراد از آن اجتناب کنند، تغييرات اتفاق نمي‌افتد.
هر چالش و هر تغيير مثبتي مي‌تواند استرس داشته باشد اما سطح استرس آن‌قدر بالا نيست که باعت افت عملکرد فرد شود. استرسي مخرب است که بر سطح عملکرد فرد تأثير دارد.
سطح استرس يا برانگيختگي خوب تا يک حدي براي زندگي طبيعي لازم است و افرادي که برانگيختگي و تاثيري ندارند خيلي تمايلي به رويارويي با چالش‌ها دارند.
در بعضي جاها لازم است وقتي مي‌خواهيم يک تغيير مثبت در زندگي ايجاد کنيم خود به پيشواز استرس برويم مانند افرادي که مهاجرت داوطلبانه مي‌کنند.

چه زماني استرس مخرب است؟
استرس زماني مخرب است که روي کارآيي فرد تأثير داشته و باعث افت عملکرد يا رنج فرد شود و فرد کارآيي رفتار و ذهني خود را از دست بدهد که در اين موقع مي‌گوييم استرس مخرب است.

چه زماني به استرس بيماري مي‌گوييم؟
اگر نتوانيم انرژي حاصل از استرس را از بدن تخليه کنيم به تدريج سلامت جسماني و رواني خود را از دست مي‌دهيم.
براساس طبقه‌بندي‌هاي انجام شده اگر يک فرد نتواند با اتفاق يا يک رويداد منفي طي يک دوره يک تا دوساله کنار بيايد طبيعتا اين استرس را بيمارگونه مي‌دانيم، يعني زمان طولاني فرد نتوانسته با آن موضوع کنار بيايد.
نشانه‌هايي که نه‌تنها شديد است بلکه بر عملکرد فرد نيز تأثير دارد و فرد کارآيي خود را از دست مي‌دهد و نمي‌تواند خوب بخوابد و مطالعه کند.
به‌طور کل آدم مقاوم به استرس نداريم و همه انسان‌ها به نوعي آسيب‌پذير اما بعضي کمتر آسيب‌پذير و برخي هم مقاوم هستند.

راه‌حل‌هاي مقابله با استرس
برخي افراد مقاوم هستند و نشانه‌هاي خفيف‌تري از خود نشان مي‌دهند و زودتر با اين قضيه کنار مي‌آيند. مثل افرادي که هميشه خود را آماده کرده‌اند خطر، تغيير و رويدادهاي منفي را براي خود يک چالش مي‌دانند نه يک مصيبت يا کساني که اعتقادات مذهبي و به خدا توکل و نسبت به خودشان باور مثبت دارند از عهده مشکلات برمي‌آيند و طبيعتا بهتر مي‌توانند با رويدادهاي استرس‌زا مقابله ‌کنند.
براي مقابله با نشانه‌هاي بدني استرس انجام برخي تمرين‌هاي ساده و آسان مانند مشکلات بي‌خوابي، تکرر ادرار مشکلات گوارش، سوزش معده و تنفس سريع يوگا، تنفس ديافراگمي (شکمي)، آرميدگي و در حالت شديد دارو درماني پاسخگو است.
کساني مقاوم هستند که سبک زندگي سالم، خواب و ورزش مناسب دارند. اين راهکارها براي همه جواب مي‌دهد ولي بلافاصله نيست اما اگر مداومت کند و پياده‌روي داشته باشد کمک‌کننده است.
براي نشان‌هاي شناختي استرس که همان افکار منفي است بايد فنون شناخت و تغيير افکار منفي و مبارزه با آن را ياد گرفت که روانشناسان نيز مي‌توانند در اين زمينه کمک‌کننده باشند و مهارت‌هاي چالشي را به فرد آموزش دهند.
ما بايد ياد بگيريم چگونه هيجان‌هاي خود را مانند خشم تخليه کنيم و به شيوه مثبت براي مديريت استرس حل مسأله را ياد بگيرم. افراد بايد مهارت حل مساله و مذاکره را بلد باشند تا در برابر استرس و رويدادهاي منفي يا چالش‌هايي که استرس ايجاد مي‌کنند‌ مقابله کنند تا از هم فرو نپاشند.

پرخوري راه ناسالم مبارزه با استرس
برخي براي مقابله با استرس به پرخوري و ورزش سنگين، سيگار والکل روي مي‌آورند که راه‌هاي مقابله ناسالم با استرس هستند.
همچنين درددل کردن با يک دوست يا مشاور و يافتن راه‌حلي براي موضوعي که باعث استرس شده يکي از راه‌هاي مقابله با استرس است.
برخي رويدادهاي استرس‌زا راه‌حل ندارند و فرد بايد با آنها کنار بيايد و برخي مواقع راه‌حل دارد که بايد جست‌وجو کرد.

نظرات بینندگان

ارسال نظر