صفحه نخست >> سایر ویژه ها تعداد نظرات: 0

ناخن‌ها زبان گوياي بيماري ها هستند

بنابراين سلامت سلول‏هاي زاياي کراتين، آسيب نديدن و رسيدن مواد غذايي کافي به آنها مهمترين عوامل براي داشتن ناخن‏ هايي سالم و زيباست. اما هر عاملي که موجب اختلال در توليد سلول‏هاي زايا شود، قطعا مشکلات ناخن را فراهم خواهد کرد. مشکلات ناخن به خصوص در بين خانم ‏ها متعدد است که در اينجا به شايعترين آنها اشاره مي‏‌کنيم.

کد خبر: 4301

سيد مهدي طبايي متخصص پوست و مو، با اعلام اين مطلب گفت: ناخن‏ ها شکل ديگري از پوست هستند که از يک پروتئين مرده، شفاف و سخت به نام کراتين ساخته شده‏ اند. ناخن‏ ها از سلول‏ هاي زاياي ناخن توليد مي‏‌شوند. اين سلول‏ها در قسمت ابتدايي ريشه ناخن قرار دارند و فعاليت آنها باعث ساختن ناخن مي‏شود.
وي افزود: بنابراين سلامت سلول‏هاي زاياي کراتين، آسيب نديدن و رسيدن مواد غذايي کافي به آنها مهمترين عوامل براي داشتن ناخن‏ هايي سالم و زيباست. اما هر عاملي که موجب اختلال در توليد سلول‏هاي زايا شود، قطعا مشکلات ناخن را فراهم خواهد کرد. مشکلات ناخن به خصوص در بين خانم ‏ها متعدد است که در اينجا به شايعترين آنها اشاره مي‏‌کنيم.
وي افزود: بيماري‏هاي ناخن به دو دسته کلي تقسيم ‏بندي مي‏‌شوند. دسته اول بيماري‏ هايي هستند که باعث تغيير در شکل ناخن مي‏‌شوند و دسته دوم بيماري‏هايي هستند که تغيير رنگ ناخن‏ ها را به همراه دارند. هر کدام از اين دو دسته، علل و عوامل مختلف و بيماري‏هاي مختلفي را در خود جاي مي‏دهند. اما از مهمترين و شايعترين مشکلات ناخن مي‌توان به ايجاد شيارهاي طولي و عرضي در ناخن، شکنندگي، گوشه کردن، گود شدن، ضخيم شدن ناخن اشاره کرد.

شيارهاي طولي در ناخن
در اين بيماري خطوطي شبيه شيار در طول ناخن ايجاد مي‌‏شود. اين خطوط در بسياري موارد طبيعي است و به نسبت‏ هاي بسيار خفيف در افراد زيادي ديده مي‏‌شود ولي اگر اين خطوط عميق يا برجسته و بارز شوند و در تمام ناخن‏ها وجود داشته باشند در آن صورت نشاندهنده بيماري‏ هاي جدي تري خواهند بود و بيمار بايد حتماً براي درمان به پزشک مراجعه کند تا از تخريب و تغيير شکل ناخن ‏هايش پيشگيري کند.
اگر شيار عمودي فقط روي يک ناخن ايجاد شده باشد بيشتر ناشي از تروما يا ضربه فيزيکي خواهد بود. ضربه ‏هايي که به ناخن‏ ها وارد مي‏‌شود حتماً نبايد شديد باشند بلکه ضربات خفيف مکرر و دائمي هم مي ‏توانند چنين مشکلاتي ايجاد کنند.

شيارهاي عرضي در ناخن
اين شيارها به صورت عرضي روي ناخن‏ ها ايجاد مي‏شوند و علت اين مشکل هم در اغلب موارد ضربه است. اما هر عاملي که باعث توقف يا کم شدن فعاليت سلول‏ هاي زاياي ناخن شود مي‏‌تواند اين مشکل را ايجاد کند. بيماري‏ هاي تب‏ دار شديد و مصرف برخي داروها از جمله داروهاي شيمي ‏درماني مي‏تواند باعث بروز شيار عرضي روي ناخن‏ها شود. بنابراين وجود اين علامت هشداري است براي اينکه بيمار حتما به پزشک مراجعه کند تا علت واقعي آن مورد بررسي قرار بگيرد. شيارهاي عرضي معمولا با رشد ناخن برطرف مي‏‌شوند.

ناخن‏ هاي شکننده
شکنندگي ناخن با خشکي پوست در ارتباط است و چون خانم ‏ها بيشتر در معرض عواملي هستند که خشکي پوست را تشديد مي‌‏کند بيشتر هم دچار اين مشکل مي‏‌شوند. اين عوامل شامل کار بيش از حد با آب و مواد شوينده بدون استفاده از دستکش، استفاده زياد از مواد آرايشي به خصوص انواع لاک‏ها يا پاک‏ کننده ‏ها به دليل وجود مواد تحريک‏ کننده در آنها و ... است.
وي گفت: البته استعداد ژنتيکي افراد هم در تشديد اين ضايعات بي‏ تاثير نيست. برخلاف باور عمومي در جامعه، کمبود مواد مغذي در بدن باعث ايجاد مشکل يا شکنندگي در ناخن‏ ها نمي‏‌شود. آنچه به ناخن‏ ها آسيب مي‏ رساند بيشتر عوامل محيطي است. استفاده از دستکش هنگام کار کردن و کرم‏ هاي مرطوب‏ کننده در بهبود اين مشکل موثر خواهند بود.

جدا شدن ناخن از بستر
انيکوليز نام ديگر جدا شدن ناخن از بستر خود است. اين مشکل در برخي از بيماري‏ هاي سيستميک ديده مي‏شود. اگر تعداد ناخن‏ هاي درگير بيش از 2 تا 3 مورد باشد، بيماري‏ هاي جدي و مهمي مطرح خواهد بود که حتماً لازم است براي درمان آنها به پزشک مراجعه کرد. اما بيشتر مواقع فقط يکي از ناخن‏ ها و آن هم معمولاً ناخن‏ هاي بزرگ در شست پا به دليل وجود عوامل محيطي از جمله فشار زياد کفش دچار اين عارضه مي‏‌شوند. بلند کردن زياد ناخن‏ ها هم آنها را مستعد ضربه‏ هاي مختلف و حتي جدا شدن ناخن از بستر خود مي‌‏کند.
وي تصريح کرد: گاهي تميز کردن ‏هاي مکرر و شديد ناخن که با عنوان پديکور و مانيکور شناخته مي‏‌شوند ممکن است باعث ايجاد مشکل در ناخن‏ ها شوند. اما يکي از دلايل شايع جدا شدن ناخن از بستر به خصوص اگر در تعداد زيادي از ناخن ‏ها اتفاق بيفتد، ابتلا به پسوريازيس ناخن است. اين بيماري مي‏‌تواند با ساير علائم پوستي يا سابقه مثبت در خانواده بيمار همراه باشد.
برخي اوقات جدا شدن ناخن از بستر خود با تغيير رنگ زرد، سفيد يا سبز هم همراه است. در اين شرايط بايد عوامل مختلف عفوني را نيز در بيمار بررسي کرد.

گود شدن ناخن‏ ها
گود شدن يا حفره ‏دار شدن ناخن‏ ها مشکل شايعي است. حفره‏ ها معمولاً به دو صورت ديده مي‏‌شوند. گاهي بسيار سطحي، منظم و يک شکل هستند و به علت اگزماهاي سطحي و برخي بيماري‏ هاي خودايمني که روي پوست تظاهر پيدا مي‌‏کنند ايجاد مي‏‌شوند. مثل ريزش موي سکه‏ اي يا آلوپشي آره‏آتا که تظاهرش روي ناخن‏ها به شکل حفره است.
اگر علت گودي ناخن، اگزما باشد با درمان‏ هاي موضعي مي‏‌توان به مرور زمان آن را درمان کرد. اما گاهي هم حفره ‏ها بسيار عميق و بدشکل هستند و باعث نازيبا شدن ناخن ‏ها و دست‏ ها مي‏ شوند. ابتلا به بيماري صدف يا پسوريازيس يکي از علل ايجاد اين مشکل است. در اينصورت مراجعه به يک متخصص پوست براي بررسي و درمان گودي‏ هاي عميق الزامي است.

از بين رفتن ماهک ناخن
ماهک ناخن منطقه‏اي هلالي شکل در ريشه ناخن است که معمولا از زير صفحه ناخن ديده مي‏‌شود. اين منطقه محل تجمع سلول هاي زاياي ناخن است. گاهي اوقات با آسيب‏ هايي که هنگام تميز کردن ناخن و اقدامات زيبايي رخ مي‏ دهد به ماهک ناخن و سلول‏هاي زايا آسيب وارد مي‏شود. ديده شدن ماهک ناخن در افراد مختلف متفاوت است و از لحاظ ارثي و ژنتيکي ممکن است ماهک کمتر يا بيشتري در ناخن ديده شود. نبود ماهک ناخن بدون تغييراتي در شکل ناخن مشکل مهمي نيست و يک تغيير طبيعي محسوب مي‏‌شود.

فرو رفتن ناخن در گوشت اطراف خود
ناخن فرو رفته در گوشت يا ناخنک حالت شايعي است که در بسياري از افراد ديده مي‏‌شود. اين حالت بيشتر ناخن پا را گرفتار مي‏‌کند ولي گاهي به دليل کوتاه کردن نامناسب ناخن‏ ها، در دست ‏ها هم ديده مي‌‏شود. مهمترين اقدام براي پيشگيري از فرو رفتن ناخن در گوشت اين است که سعي کنيد ناخن‏ها را از ته و هلالي نگيريد. بلکه بهتر است ناخن‏ها کمي بلند باقي بمانند و زاويه داشته باشند.
استفاده از کرم مرطوب‏‏ کننده در پوست اطراف ناخن و رعايت بهداشت در بهبود اين مشکل موثر است. چنانچه فرو رفتن ناخن باعث ايجاد عفونت در محل شود از خود درماني بپرهيزيد و به پزشک متخصص پوست مراجعه کنيد شايد لازم باشد جراحي سبکي در محل انجام شود تا از شدت عفونت و بدشکلي ناخن جلوگيري کند.

ضخيم شدن صفحه ناخن
ضخيم شدن ناخن مي‏تواند ناشي از چند عامل مختلف باشد. يکي از اين عوامل جمع شدن پوسته ‏هايي زير ناخن است که معمولا به دليل اضافه شدن عفونت ‏هاي قارچي در ناخن ايجاد مي‏‌شود. البته برخي عوامل مانند اگزماي اطراف ناخن هم مي‌‏توانند اين حالت را تشديد ‏کنند.
افرادي که پوست خشکي دارند ممکن است حين ابتلا به اگزماي پوست، ناخن‏ هايشان هم درگير شود و همين امر باعث افزايش پوسته‏ هاي زير ناخن و ضخيم شدن ناخن‏ ها شود. عامل ديگري که باعث بروز اين مشکل مي‏‌شود ضربه‏ ها هستند. به هرحال براي تشخيص هر يک از اين علل، مراجعه به پزشک متخصص پوست پيشنهاد مي‌‏شود.

پوسته شدن اطراف ناخن
پوسته شدن يا ريش ريش شدن پوست اطراف ناخن معمولاً به دليل خشکي هوا و عمدتاً در فصول سرد سال ايجاد مي‌‏شود. متاسفانه بسياري از افراد با دستکاري و کندن پوسته‏ ها باعث تشديد مشکل و حتي باعث ايجاد عفونت‏ هاي ثانويه در آنها مي‌‏شوند. پوشيدن دستکش تا حد زيادي در پيشگيري و درمان پوسته ‏ها موثر است اما گاهي اوقات استفاده از دستکش به طور صحيح صورت نمي‏ گيرد. افرادي که با اين مشکل مواجه هستند بايد حتما از دو دستکش استفاده کنند.
بهتر است دستکش زيرين از جنس نخ باشد و در بيشتر ساعات روز دست‏ها را بپوشاند و هنگام شست ‏و شو و استفاده از مواد شوينده، دستکش لاستيکي روي دستکش نخي پوشيده شود. دست کردن دستکش لاستيکي به تنهايي ممکن است حتي باعث تشديد پوسته شدن شود.

عفونت ‏هاي اطراف ناخن
يکي از شايع ترين مشکلات ناخن است که باعث تغييراتي در ظاهر ناخن به صورت تغيير رنگ يا تغيير شکل مي‏شود. عفونت‏ ها در اطراف ناخن معمولا به دو دسته حاد و مزمن تقسيم‏ بندي مي‏‌شوند. معمولا سه دسته عوامل ميکروبي شامل قارچ‏ ها، باکتري‏ ها و ويروس ‏ها در عفونت اطراف ناخن نقش دارند. بيماري قارچي اطراف ناخن معمولا در کساني ايجاد مي‏‌شود که استعداد ابتلا به آن را داشته باشند.
اين استعداد شامل عوامل محيطي و عوامل ارثي و مشکلات شخصي هر فرد است. مثلا افرادي که در محيط ‏هاي مرطوب کار مي‏کنند يا در طول روز زياد با آب و رطوبت در تماس هستند، کساني که ساعت‏ هاي طولاني کفش به پا دارند و پايشان زياد عرق مي‏کند، افرادي که در هفته چند بار استخر مي‏روند، بيماران مبتلا به ديابت و بيماراني که قندهاي کنترل ‏نشده دارند، افراد چاق و با اضافه وزن بالا بيشتر دچار اين مشکل مي‏شوند بخصوص اگر بهداشت و شست ‏وشوي مناسب پوستشان را هم انجام ندهند. مانند آشپزها، آرايشگران، دندانپزشکان، ورزشکاران و ...
عفونت‏هاي قارچي مي‏‌تواند باعث بدشکلي و تغيير رنگ ناخن ‏ها شود. زير ناخن معمولاً پوسته ‏هاي ضخيمي ايجاد مي‏شود و همه اين موارد باعث بدشکلي‏ هاي پيش‏رونده در آينده مي‏شود. از آنجا که عفونت‏ هاي قارچي واگيردار هستند امکان سرايت عفونت از يک ناخن به ساير ناخن‏ ها يا انتقال عفونت از فردي به فرد ديگر وجود دارد.

تغيير رنگ ناخن
مشکل تغيير رنگ ناخن ما را متوجه برخي از بيماري‏ هاي مهم مي‏‌کند به همين دليل هرگونه تغيير رنگ در ناخن بايد حتماً علت‏ يابي شود بنابراين مراجعه به يک متخصص پوست مي‏تواند کمک‏ کننده باشد. اما سفيد شدن يا بروز لکه‏ هاي سفيد در ناخن يک مشکل شايع است. گاهي اين تغيير رنگ به صورت منطقه ‏اي و محدود و گاهي هم گسترده ‏تر و يک‌دست است.
سفيد شدن منطقه ‏اي ناخن که به صورت لکه ‏هاي ريز و پراکنده ديده مي‏شود بر خلاف باور عمومي که آن را با کمبودهاي تغذيه ‏اي مرتبط مي‏‌دانند معمولاً به دليل ضربه هاي خفيف، مکرر و طولاني ‏مدت ايجاد مي‌‏شوند‏ و از نظر پزشکي اهميت چنداني ندارند. اما اگر لکه ‏‏ها به صورت وسيع و گسترده ناخن‏ ها را درگير کرده باشند به طوري که ناخن‏ ها بطور يکدست سفيد شوند به برخي بيماري‏ هاي داخلي مثل بيماري‏ هاي کليه و کبد شک خواهيم کرد. گاهي هم هيچ مشکلي در کار نيست و سفيد شدن ناخن‏ ها جنبه ارثي و ژنتيکي دارد.
اگر سفيد شدن ناخن‏ها با تغييرات شکل ناخن مثل بدشکلي، پوسته شدن يا افزايش ضخامت همراه باشد در آنصورت از نظر بيماري‏هاي قارچي مورد بررسي قرار مي‏‌گيرد.
طبايي با اشاره به اينکه ممکن است تغيير رنگ‏ هاي متنوعي در ناخن‏ ها ايجاد شود که هر کدام مي تواند نشان دهنده مشکل خاصي در ناخن باشد، ادامه داد: از اين موارد، مي توان به سياه شدن ناخن اشاره کرد که حتما بايد به آن توجه کرد زيرا يکي از علائم ملانوم يا سرطان پوست مي‏تواند به صورت يک لکه سياه رنگ‏ در ناخن تظاهر پيدا کند. البته ناخن‏ ها بعد از ضربات شديد به دليل خونريزي در بستر ناخن هم سياه مي‏شوند اما اين حالت معمولا طي يکي دو هفته کمرنگ مي‏شوند و بعد هم از بين مي‌‏روند ولي اگر لکه سياه با يا بدون ضربه ايجاد شود و طي 2 هفته از بين نرود نياز به بررسي دارد.
گاهي هم لکه سياه روي ناخن حاصل خالي است که در بستر يا ريشه ناخن وجود دارد و جاي نگراني نيست اما زرد شدن ناخن بخصوص اگر ميزان اندکي از ناخن درگير باشد بايد از نظر بيماري‏هاي قارچي بررسي شود. کم ‏کاري يا پرکاري تيروييد هم ممکن است با تغييراتي در سطح ناخن همراه باشد که شايع ترين آنها زرد شدن ناخن‏ ها يا جدا شدنشان از بستر است.
وي خاطرنشان کرد: به هرحال مشکلاتي که در ناخن‏ ها ايجاد مي‏شود مي ‏تواند گوياي بسياري از بيماري‏ هاي داخلي در بدن باشد بنابراين بهتر است با ديدن هر مشکلي در ناخن پزشک خود را از آن آگاه کنيد./فارس

نظرات بینندگان

ارسال نظر