صفحه نخست >> سایر ویژه ها تعداد نظرات: 0

آسيب شناسي «طب سنتي»

آسيب شناسي «طب سنتي» / اگر بگويند براي تامين آهن مورد نياز بدن نعل اسب در غذا بجوشانيد، باور مي کنيد و قرص هاي آهن تان را کنار مي گذاريد؟ يا به شما توصيه شود، «خيار» را تا زماني که به اندازه ي يک سوم ميوه ي «خربزه» نشده نبايد مصرف کرد زيرا مضر است، باور مي کنيد؟ يا اينکه نوشيدن آب زياد انسان را پير مي کند و «کليه» ها را از کار مي اندازد، چاي، نمک يددار و ماده ي فلورايد سرطان زا هستند و ... .

کد خبر: 3922

ايرنا/ اگر به شما گفته شود به فرزندان خود «آدامس» ندهيد زيرا عينکي مي شوند، به سادگي مي پذيريد؟ يا اگر براي برطرف شدن زردي نوزاد، «نيشتر» زدن پشت گوش تجويز شود، اين کار را انجام مي دهيد؟ اگر بگويند براي تامين آهن مورد نياز بدن نعل اسب در غذا بجوشانيد، باور مي کنيد و قرص هاي آهن تان را کنار مي گذاريد؟ يا به شما توصيه شود، «خيار» را تا زماني که به اندازه ي يک سوم ميوه ي «خربزه» نشده نبايد مصرف کرد زيرا مضر است، باور مي کنيد؟ يا اينکه نوشيدن آب زياد انسان را پير مي کند و «کليه» ها را از کار مي اندازد، چاي، نمک يددار و ماده ي فلورايد سرطان زا هستند و ... .

همه ي اين ها، روش هاي نامتعارف و البته اثبات نشده ي برخي از مدعيان طب سنتي است که در سايه ي غفلت نهادهاي ناظر تبليغ و ترويج مي شود و روز به روز طرفداران و مصرف کنندگان زيادي را به سمت خود جلب مي کنند. مدعيان طب سنتي با سودجويي از عنوان طبيعي و غيرمضر بودن داروها براي سلامتي بدن، توانسته اند پول هاي هنگفتي به جيب بزنند.

جايگاه و اصول «طب سنتي» در ايران، به رغم راه اندازي دانشکده هاي طب سنتي از سال 1386، جايگاهي مبهم و به عبارت ديگر تعريف نشده است. همين امر باعث شده است تا افرادي که با دانش علمي و اصول صحيح به امر درمان در اين حوزه مشغول اند، از سوي سودجويان و افراد ناآگاه و بي دانش به حاشيه برده شوند و بازار مکاره يي براي جولان مدعيان طب سنتي فراهم شود.

از ميان مراجعه کنندگان به طب سنتي، افرادي مشاهده مي شوند که پس از مراجعه ي اول خود به مروجان دروغين طب سنتي با روش هاي درماني نادرست و تجويز داروهاي غيربهداشتي رو به رو مي شوند. عده يي نيز با اعتماد کامل به اين طب، روش هاي درماني بدون نتيجه را ادامه مي دهند.

خانمي که به دليل مشکل تشنگي شديد به يکي از مدعيان طب سنتي که از شهرت بسياري نيز برخوردار است، مراجعه کرده در گفت و گو با پژوهشگر ايرنا مي گويد: به دليل احساس تشنگي بيش از حد و خشکي دهان به مطب اين فرد مراجعه کردم. وي براي درمان من پودر پوست تخم مرغ را به همراه مقداري کنجد و مقداري بذر گياهي ديگر تجويز کرد که بايد روزي يک قاشق از ترکيب آن را مي خوردم. پس از دريافت دارو که نزديک به مبلغ 80 هزار تومان شد، به منزل مراجعه کردم و به هنگام مصرف، در کمال ناباوري متوجه شدم که هم پودر و هم کنجد مملو از شن و سنگ ريزه است. به همين دليل از خوردن آن امتناع کردم و ديگر مراجعه به اين طبيب را به کسي توصيه نکردم.
در کنار اين گونه فريبکاري ها، رشد قارچ گونه ي عطاري هايي که از شير مرغ تا جان آدميزاد را به نام طب سنتي و داروهاي گياهي به خورد مردم مي دهند، سبب شده تا شاهد هشدارهايي در خصوص مصرف داروهاي گياهي و درمان هاي طبي باشيم. از آن بدتر اينکه، اين عطاري ها از سوي فروشندگاني بي تجربه و ناآشنا به اصول طب سنتي اداره مي شوند که داروها را بدون توجه به ميزان مجاز مصرف، براي مشتريان خود تجويز مي کنند. به باور منتقدان هر فردي نبايد مجاز به تاسيس عطاري باشد و اين کار بايد بر اساس اصول خاصي از سوي وزارت بهداشت صورت گيرد.


*** طب سنتي چيست؟
«افشين احمدپور» پزشک عمومي و محقق طب سنتي براي اين طب سه نوع تعريف لغوي، منطقي و علمي قايل است. او گفت: طب سنتي از دو جزء «طب» و «سنتي» تشکيل شده است و در اصل، «سنتي» به عنوان صفت براي طب محسوب مي شود. بنابراين، تعريف طب از نظر علمي شامل مجموعه گزاره هايي است که در تشخيص، درمان و پيشگيري بيماري ها به کار مي آيند. يک مکتب طبي براي طب بودن نياز به ابزارهاي تشخيص، درمان و پيشگيري دارد.
وي در خصوص سنتي بودن اين طب نيز توضيح مي دهد: صفت سنتي بودن نيز به دليل تقابل سنت و مدرنيته به اين طب اطلاق مي شود.
احمدپور معتقد است اطلاق اصطلاح «طب» به اين روش درماني، نادرست است زيرا گزاره هاي اشاره شده نسبت به علوم تغذيه کننده ي طب رشد مي کنند. طب سنتي نيز در تاريخ خاص خود به عنوان طب محسوب مي شده زيرا بشر تا همان اندازه ي علوم تغذيه کننده ي اين طب، پيشرفت کرده بود. برخي از تجربيات درماني در طب سنتي قديم، درست و پاره يي نيز نادرست بوده است.


*** آسيب ها و کاستي هاي طب سنتي
نگاه مثبت مردم به طب سنتي به دليل طبيعي بودن داروها، اعتماد بيش از حد، سوءاستفاده از احاديث و روايات و گره زدن روش هاي درماني با مفاهيم ديني، غيرعلمي بودن مفاهيم اصلي و پايه يي طب سنتي و ورود افراد بانفوذ به حوزه ي درمان هاي طبي، مهمترين آسيب هاي برشمرده از سوي کارشناسان و محققان طب سنتي است.

در نگاه آيت الله هادوي تهراني، اعتماد بيش از اندازه ي مردم به طب سنتي و روش هاي درماني آن بزرگترين آسيب وارده بر اين طب است، زيرا بسياري از افراد گمان مي کنند چون داروهاي طب سنتي داروهاي آزمايشگاهي و مصنوعي نيستند، پس مضر نبوده و استفاده ي بدون قاعده و قانون آن اشکالي ندارد؛ در حالي که اين تصور نادرست است. برخي از داروهاي طب سنتي اگر در شرايط بهداشتي و درست ساخته نشده باشند، زيانبار خواهند بود. وسواسي که در انتخاب پزشک و روش درماني در طب جديد وجود دارد، در طب سنتي نيست و اشکال اصلي طب سنتي نيز همين است. اعتماد بيش از اندازه ي مردم به اين طب سبب شده تا فضايي در جامعه ايجاد شود که مطالب طب سنتي بدون دلايل قابل قبول تبليغ شود. عده يي از کارشناسان مهم طب سنتي نسبت به توليد برخي داروها در شرايط آلوده و به روش هاي غيربهداشتي ابراز نگراني مي کنند.

به بيان هادوي تهراني، سودجويان طب سنتي، منابع ديني را به عنوان مستند بيان مي کنند. اين افراد نه تنها تخصصي در امر دين ندارند بلکه قدرت فهم درست منابع را نيز ندارند و در واقع بدون اينکه از درستي و روايي آن اطلاع داشته باشند، از آن سوء استفاده مي کنند. همچنين افرادي که نه صلاحيت علمي و نه صلاحيت ديني دارند، بر اساس سلايق شخصي خود، چيزهايي را مفيد يا مضر اعلام مي کنند. متاسفانه مردم نيز با اعتماد بيش از اندازه ي خود به راحتي از اين سخنان تاثير مي پذيرند و بدون اطلاع از صلاحيت پزشک، سلامت دارو و قابل اعتماد بودن روش هاي درماني، به استفاده از طب سنتي اقدام مي کنند که مي تواند خطراتي را در پي داشته باشد.

افشين احمدپور نيز در نگاه انتقادي خود به طب سنتي، ريشه و اساس اين طب را که به «اخلاط چهارگانه» (خون، صفرا، سودا و بلغم) معروف بوده و بيشتر تشخيص هاي طب سنتي بر پايه ي اين چهار ماده استوار است، زير سوال مي برد.
به اعتقاد وي مباني طب سنتي نادرست بوده و اخلاط، وجود خارجي ندارند و ما در هيچ آزمايشگاهي نمي توانيم اخلاط را به شکلي که در طب سنتي مطرح و توصيف شده است، بيابيم. بنابراين چيزي را که وجود خارجي نداشته باشد نمي توان به عنوان يک علم پذيرفت. در نتيجه زماني که طبي را بر اساس پايه هاي سست بنيان مي گذاريم، آن طب فروخواهد ريخت.
به باور اين پزشک عمومي، زماني که مباحث علمي با فريبکاري (شارلاتانيسم) پيوند خورند، برخوردهاي قضايي بايد صورت گيرد و اين روزها طب سنتي نيز وارد اين فضا شده است.

تسلط افراد ناآشنا به مباحث طب سنتي، نيز يکي ديگر از دلايل گرم شدن بازار طب سنتي در ايران از سوي اين محقق مطرح شد. وي با اشاره به يکي از مدعيان طب سنتي در کشور که از طريق تبليغات و روش هاي نامتعارف درماني توانسته اعتماد مردمي را جلب و به سودهاي هنگفتي دست يابد.
در اين ميان، برخي مسوولان نيز ازعوارض ماندگار برخي داروهاي گياهي در صورت تجويزهاي نادرست سخن مي گويند. «سيد مهدي ميرغضنفري » مدير توسعه ي علوم و خدمت طب سنتي ستاد کشوري «گياهان دارويي و طب ايراني» در ارتباط با برخي اظهارنظرها مبني بر بي خطر و بدون عارضه بودن گياهان دارويي حتي در صورت مصرف طولاني، اين ادعا را اشتباه و دروغي بزرگ عنوان کرد.

به گفته ي وي، گياهان دارويي بسيار قوي وجود دارند که مي توانند در مقوله ي سموم وارد شوند. اين گياهان بايد به صورت دانه يي تجويز و مصرف شوند و مصرف بيشتر از چند دانه آنها باعث ايجاد عارضه خواهد شد. به عنوان مثال زياده روي در اين گياهان مي تواند باعث از کار افتادگي کبد و حتي مرگ فرد مصرف کننده شود.

در تيرماه سال جاري نيز «علي جعفريان» رييس دانشگاه علوم پزشکي تهران، نگاه مقدس به طب سنتي را آفت اين طب دانست. به گفته ي وي، مهمترين عوارضي که دامن گير طب سنتي شده همين نگاهي است که مي گويد طب سنتي مقدس است، اگر به دين به عنوان مرجع سبک زندگي نگاه کنيم نگاه کاملاً درستي است و با نگاه سبک زندگي مي شود.

*** راهکارهاي رهايي طب سنتي از گزند آسيب ها
برخي از پزشکان نسبت به طب سنتي حساسيت دارند و به محض اينکه نام اين طب به ميان مي آيد، واکنش منفي از خود نشان مي دهند؛ گويي تمام مطالب طب سنتي باطل است. در حالي که از نظر کارشناسان هر دو نگاه نادرست است. هم نگاه افراطي و هم نگاه تفريطي. طب سنتي حاوي مطالبي سودمند در تمامي زمينه ها است که بايد با نگاه علمي و تحقيقيِ مستند به روش هاي قابل قبول بازنگري شود و توسعه يابد. اين امر تنها در پناه کار علمي و دانشگاهي صورت خواهد پذيرفت.

راهکار دور ماندن طب سنتي از آسيب ها را در معرض نقد قرار گرفتن اين طب از سوي جامعه ي پزشکي است. به باور کارشناسان جامعه ي پزشکي و عالمان حديث بايد در خصوص بحث هاي طب سنتي مداخله کنند، زيرا وارد کردن موضوع هاي ديني و احاديث و روايات به طب سنتي نتيجه يي جز بازي با آبروي دين و غيرعلمي جلوه دادن سخنان ائمه ي اطهار (ع) نخواهد داشت.

نظرات بینندگان

ارسال نظر