صفحه نخست >> سایر ویژه ها تعداد نظرات: 0

"زنان راننده" و عبور از طعم "قرمه‌سبزي"!

رانندگان زن بهترند و يا رانندگان مرد؟

هفتاد و چهار سال از از زماني که اولين زن ايراني موفق به دريافت گواهينامه رانندگي شد مي‌گذرد. "شوکت الملوک جهانباني". او گواهينامه‌اش را سال 1319 هجري شمسي دريافت کرد. جهانباني يکي از نوادگان فتحعلي شاه قاجار بود و در امور سياسي نيز فعاليت داشت. آن زمان هنوز ماشين لباسشويي به ايران نرسيده بود که يکي از شيشه ماشين سرش را بيرون کند و داد بزند که: "بهتر است بنشينني پشت ماشين لباسشويي" اما مي‌توان تصور کرد زماني که "شوکت الملوک" دست به فرمان شد، مجبور بود چه طعنه‌ها و کنايه‌هايي را تحمل کند.

کد خبر: 1540

هفتاد و چهار سال از از زماني که اولين زن ايراني موفق به دريافت گواهينامه رانندگي شد مي‌گذرد. "شوکت الملوک جهانباني". او گواهينامه‌اش را سال 1319 هجري شمسي دريافت کرد. جهانباني يکي از نوادگان فتحعلي شاه قاجار بود و در امور سياسي نيز فعاليت داشت. آن زمان هنوز ماشين لباسشويي به ايران نرسيده بود که يکي از شيشه ماشين سرش را بيرون کند و داد بزند که: "بهتر است بنشينني پشت ماشين لباسشويي" اما مي‌توان تصور کرد زماني که "شوکت الملوک" دست به فرمان شد، مجبور بود چه طعنه‌ها و کنايه‌هايي را تحمل کند.
بعد از گذشت اين همه سال، رانندگي زنان در جامعه ايران ديگر عادي شده است. اما حتي افزايش تعداد زنان راننده در خيابان‌ها هم نتوانسته حجم گوشه کنايه‌ها به رانندگي زنانه را کم کند. هنوز هم مثل گذشته سر چهار راه‌ها يا پشت چراغ قرمز هستند مرداني که با بوق ممتد و فرياد، آسايش زنان فرمان به دست را بر هم بزنند. اما انگار قدرت زخم زبان‌ها آنقدر نبوده که مانع از حضور رانندگان زن در خيابان شود. طوري که طي يکي دو سال گذشته آمار زنان مراجعه کننده براي دريافت گواهينامه رانندگي با رشد چشمگيري همراه بوده است.

رانندگان زن بهترند و يا رانندگان مرد؟
آمارها نشان مي‌دهد که اغلب تصادفات منجر به فوت را رانندگان مرد رقم مي زنند. همچنين ميزان خشنونت در رانندگي مردان نيز نسبت زنان به مراتب بيشتر است. طبق بررسي‌هاي به عمل آمده زنان بيشتر از قوانين اخلاقي پيروي مي‌کنند، بنابراين بيشتر به مقررات راهنمايي و رانندگي اهميت مي‌دهند، با اينکه رانندگان مرد بيش از رانندگان زن مقررات را ناديده مي‌گيرند، اما شمار لغزش بي خطر رانندگان زن بيشتر است. خطرپذيري مردان به مراتب بيشتر از زنان است.
بسياري اما کمتر بودن آمار تخلف زنان راننده نسبت به مردان را به دليل تعداد بيشتر مرداني داراي گواهينامه مي‌دانند و ميزان کيلومتر طي شده توسط آنان.
با همه اين‌ها، اما سرهنگ سعيد اسماعيلي رييس مرکز فرماندهي و کنترل ترافيک راهنمايي و رانندگي شهر تهران معتقد است: "رانندگي و رعايت قوانين زنان بهتر است و حتي گاهي اوقات رعايت قوانين رانندگي در زنان به حدي است که عامل ايجادکننده دغدغه براي رانندگاني است که پشت سر آن‌ها حرکت مي‌کنند."
سردار مؤمني، رئيس پليس راهنمايي و رانندگي کشور نيز با تاييد رانندگي زنان مي‌گويد: "به نسبت کساني که گواهينامه رانندگي دارند، تخلفات خانم‌ها کمتر از آقايان است".
برخي نيز راننده‌هاي زن را متخصص‌تر از مردان مي‌دانند. "امان‌الله قرايي‌مقدم"، جامعه‌شناس و عضو اتاق فکر ناجا نيز با دفاع از رانندگي زنان مي‌گويد: "اکثر بانوان راننده، تحصيلکرده هستند. طبق اسناد موجود، ميزان تخلفات خانم‌ها بسيار کمتر از آقايان است و مسئولان راهنمايي و رانندگي هم بر اين موضوع تأکيد دارند. طي ساليان گذشته و براساس برخي از تحقيقات مشخص شده است که سطح آگاهي رابطه زيادي با تکنولوژي دارد. خانم‌ها به خاطر کار کردن با ابزارآلات تکنولوژي همچون يخچال، مايکروفر، ماشين لباسشويي و موارد ديگر زودتر با خودرو اخت مي‌شوند."

چرا زنان با وجود مسخره‌شدن باز هم راننده مي‌شوند؟
شنيدن جملات تحقيرآميز تنها بخشي از چيزي است که زنان براي رانندگي متحمل مي‌شوند. بارها رد شدن در امتحان عملي رانندگي، عدم استقلال مالي براي خريدن ماشين شخصي و سخت‌گيري خانواده در برابر رانندگي زنان مشکلاتي هستند که هيچ‌کدام زنان را از راننده‌شدن منصرف نکرده‌اند. اما دلايل اين تلاش‌ها در زنان چيست؟
احساس ناامني يکي از دلايلي است که بسياري از زنان را وا مي‌دارد تا به رانندگي بپردازند. سحر، زني خانه‌دار است که از دلايل خريد يک ماشين شخصي مي‌گويد: "با پس‌اندازي که داشتم يک پرايد خريدم تا راحت‌ بتوانم بروم و بيايم و مدام ترس از مزاحمت در محله و کوچه و خيابان نداشته باشم. در ماشين که هستم خيالم جمع است که مانعي بين من و مرداني است که به هر بهانه زنان را مورد آزار جنسي قرار مي‌دهند. من حالا از متلک‌گويي‌ها هم خلاص شده‌ام!"
هرچند که اين انگيزه زنان براي راننده شدن به تمام هم تحقق نيافته است. و هنوز هم مردان قادرند از همان پنجره‌ اتومبيل، در قالب‌ کلام و دعوا يا رفتارهايي مانند کورس‌گذاشتن، سبقت، راه ندادن، بوق‌زدن، امنيت زنان را مختل کنند.
دست‌يابي به امنيت اما تنها دليلي نيست که زنان را به تلاش براي رانندگي وا داشته است. در تحقيقي که در سايت مهرخانه منتشر شده است، يکي از دلايل عمده زنان براي پشت فرمان نشستن، کسب احترام و شخصيت است. "تملک اتومبيل يکي از ابزارهاي کسب اعتبار و احترام، رقابت‌، خودنمايي و جلوه‌‌گري است که مي‌تواند مشاهده‌ گران ناشناس کوچه و خيابان را تحت تأثير قرار ‌دهد که اين نمايش توانگري و سعادتمندي، قادر است نقصان‌ هاي فردي زنان را برطرف کند."
اين تحقيق همچنين به تاثير رانندگي بر روي رفتارهاي روزمره زنان اشاره مي‌کند. اتاقک ماشين جايي است که زنان در آن احساس آزادي مي‌کنند: "آزادي در لباس‌پوشيدن و آرايش‌کردن، بدون مراقبت در حجاب، گوش دادن به موزيک با صداي بلند، در امان بودن از کنترل‌هاي پوششي و به طور کلي رهايي و آزادي از قيد و بندها."
برخي از جامعه‌شناس‌ها نيز معتقدند پر کردن اوقات فراغت مي تواند انگيزه بسيار مهمي براي گرايش زنان به رانندگي در ايران باشد. زنان خانه‌دار رانندگي را نوعي اوقات فراغت مي‌داند که همچنين به آن‌ها در روابط و مشارکت‌هاي اجتماعي‌اشان کمک مي‌کند.

فراتر از کليشه‌هاي جنسيتي
رانندگي زن، تصوير و تصور از زنانگي و زنِ شهري و امروزي را متحول کرده است. مسخره‌کردن‌ها، متلک‌گويي‌ها و تلاش براي اجازه ندادن به زنان براي حضور اجتماعي توسط اتومبيل‌هايشان در جامعه به مرور کم‌رنگ شده است، اما هنوز به طور کلي برطرف نشده است.
پژوهشگران معتقدند رانندگي هويت و سبک زندگي جديدي را براي زنان آفريده است. نگاه به زنان توسط مردان از اين دريچه، سازوکارهاي فرهنگي – اجتماعي جديدي را مي‌سازد که با تعريف‌هاي پيشين از زنان، زنانگي و آنچه کار و رفتار زنانه گفته مي‌شد متفاوت است.
با تمام اين‌ها اما هنوز پشت يک چراغ قرمز يا توي لاين سبقت اتوبان، يک نفر سرش را از پنجره ماشين مي دهد بيرون و داد مي زند: «گاز توي آشپزخونست»، «ملاقه رو از دستش گرفتن بهش فرمون

فرارو/

نظرات بینندگان

ارسال نظر