صفحه نخست >> تغذیه / آشپزی تعداد نظرات: 0

غذاهاي ممنوع در کم کاري تيروئيد را بشناسيد

غذاهاي ممنوع در کم کاري تيروئيد را بشناسيد

کد خبر: 5097

سيمرغ/ برخي از مواد غذايي حاوي ترکيباتي هستند که منجر به کاهش عملکرد تيروئيد مي‌شوند. بهتر است افراد مبتلا به کم کاري تيروئيد اين مواد غذايي مانند خانواده کلم، سويا، سيب زميني شيرين و ... را در رژيم غذايي محدود کنند.

هيپوتيروئيديسم و گواتر؛ مرتبط با کمبود هورمون‌هاي تيروئيد
علت اصلي گواتر در تمام دنيا به دو مسئله مرتبط است: سوء تغذيه پروتئين - انرژي و کمبود يد. زيرا پروتئين و يد دو ماده اصلي هستند که تيروئيد براي ساختن هورمون‌هاي خود نياز دارد. خاک برخي از مناطق دنيا از نظر يد بسيار فقير مي‌باشد بالاخص مکان‌هايي که از دريا فاصله دارند. به همين علت گواتر اندميک در چنين مناطقي بسيار شايع است. از جمله اين مناطق کشور ايران مي‌باشد. گواتر در سال‌هاي گذشته در کشور ما بسيار شايع بوده است که با يددار کردن نمک ها اين مشکل برطرف شده است و گواتر در کشور ما تحت کنترل درآمده است. اما کم کاري تيروئيد( چون علاوه بر ميزان يد به عوامل ديگري از جمله زمينه هاي ژنتيکي هم وابسته است) همچنان در کشور وجود دارد.

نمک يددار
براي عملکرد صحيح غده تيروئيد و فعاليت هاي بدن به روزانه 150 ميکروگرم يد نياز است. غذاهاي دريايي بيشترين ميزان يد را دارند. مثلا 90 گرم ماهي کاد 99 ميکروگرم يد دارد. غذاهاي ديگر هم به مقدار کمي يد دارند. اما با مصرف مواد غذايي معمولي نياز افراد به يد برآورده نمي‌شود. بنابراين يددار کردن نمک‌ها ضرورت مي‌يابد به طوري که هر نصف قاشق چاي خوري نمک يددار، 142 ميکروگرم يد دارد.

گواتروژن‌ها
گواتروژن به مواد غذايي گفته مي‌شود که باعث ايجاد گواتر مي‌شوند. اين مواد فعاليت آنزيم تيروئيد پراکسيداز که براي وارد کردن يد به هورمون‌هاي تيروئيدي لازم است را کاهش مي‌دهند. گواتروژن‌ها بسيار متنوع هستند: تيوسيانين‌ها، برخي فلاوونوئيدها مانند کورستين، کامفرول و روتين و ... از آن جمله هستند.

تيوسيانين‌ها، مهمترين گواتروژن
تيوسيانين‌ها ترکيبات گوگردداري هستند که در انواع گونه‌هاي گياهي يافت مي‌شوند. تيوسيانين‌ها جذب يد توسط غده تيروئيد را کاهش مي‌دهند. زيرا تيوسيانين‌ها براي ورود به غده تيروئيد با يد رقابت مي‌کنند. يد اضافي در رژيم که به وسيله نمک يددار تامين مي‌شود باعث پيروزي يد در اين رقابت مي‌شود. تيوسيانين‌ها در خانواده کلم به فراوان يافت مي‌شوند، خانواده کلم شامل موارد زير است: کلم برگ چيني، کلم بروکلي، کلم بروکسل، گل کلم، کلم برگ سفيد، کلم برگ قرمز، کانولا، بروکلي چيني، کلم چيني، ترب کوهي، کلم پيچ، کلم قمري، دانه خردل، خردل سبز، تربچه، شلغم، واسابي، شاهي آبي، آروگولا و ... . همچنين از ديگر مواد غذايي سرشار از تيوسيانين مي‌توان اين موارد را ذکر کرد: سيب زميني شيرين، کاساوا، ذرت، بذر کتان، لوبيا ليمنسيس و .... . تمام اين گياهان تا زماني که زنده هستند و برداشت نشده‌اند تيوسيانين ندارند. اما با برداشت شدن، تيوسيانين‌ها توليد مي‌شوند.

فلاونوئيدها، فراوانترين گواتروژن‌ها
بيش از 3 هزار نوع فلاوونوئيد در ترکيب مواد غذايي کشف شده است که از جمله مهمترين آن‌ها مي توان فلاوونوئيدهاي موجود در دانه هاي سويا را نام برد. اين فلاوونوئيدها عبارتند از: جنيستئين و دائيدزئين. فلاونوئيدهاي سويا فعاليت تيروئيد پراکسيداز را کاهش مي‌دهند. نکته قابل توجه اين است که حتي پختن هم از فعاليت گواتروژنيک سويا نمي کاهد. مطالعات متعدد اثرات ضد تيروئيد سويا را به اثبات رسانده است. اين مطالعات نشان مي‌دهد نوزاداني که از فورمولاهاي برپايه سويا استفاده مي‌کنند، در خطر هيپوتيروئيديسم و بيماري‌هاي خودايمني تيروئيد قرار دارند. وقتي يک نوزاد با کم کاري تيروئيد متولد مي‌شود بايد مکمل‌هاي هورمون تيروئيد به وي داده شود تا کمبود او جبران شود. متخصصان توصيه مي‌کنند که اين نوزادان از فورمولاهاي حاوي سويا پرهيز کنند.

گواتروژن به مواد غذايي گفته مي‌شود که باعث ايجاد گواتر مي‌شوند. اين مواد فعاليت آنزيم تيروئيد پراکسيداز که براي وارد کردن يد به هورمون‌هاي تيروئيدي لازم است را کاهش مي‌دهند.

در افراد بزرگسال نيز اگر دريافت يد ناکافي باشد بايد مصرف سويا محدود شود. مثلا گياهخواران به دليل مصرف بيشتر سويا (حدود 3 برابر افراد عادي) بيشتر در معرض خطر کم کاري تيروئيد قرار دارند. از ديگر مواد غذايي سرشار از فلاوونوئيدها مي‌توان به ارزن اشاره کرد. ارزن در برخي مناطق دنيا به عنوان منبع غذايي افراد است. ارزن داراي فلاوونوئيدي به نام اپيگنين است که فعاليت تيروئيد پراکسيداز را کاهش مي دهد. اين فلاوونوئيد در مواد زير نيز يافت مي‌شود: بابونه، مرکبات، جعفري، پياز، جوانه گندم و .... .

خانواده کورستين
خانواده کورستين (که شامل کورستين، کامپفرول و روتين مي‌باشد) از دو راه با متابوليسم هورمون هاي تيروئيدي تداخل دارند.

1. کاهش فعاليت تيروپراکسيداز: آنزيمي که براي وارد کردن يد به هورمون تيروئيد لازم است.

2. کاهش فعاليت ديوديناز کبدي: آنزيم کبدي که براي فعاليت هورمون تيروئيد لازم است.

- کورستين در پياز، چاي، بروکلي، مويز سياه، سيب، انگور، بلوبري، جينکوبيلوبا و زردآلو يافت مي‌شود.
- کامپفرول در چاي، گريپ فروت، کاسني و... وجود دارد و بيشتر از کورستين جذب مي‌شود.
- روتين در گندم سياه، مارچوبه، مرکبات و ... يافت مي‌شود و کمتر از کورستين جذب مي‌شود.

توصيه‌هاي غذايي براي افراد مبتلا به کم کاري تيروئيد
1. مواد غذايي که در بالا عنوان شد را در برنامه غذايي خود محدود کنيد.
2. گواتروژن‌هاي قوي مانند سويا، ارزن و گياهان خانواده کلم را حذف کنيد.
3. اگر غذاهاي سرشار از گواتروژن در طول روز مصرف مي‌کنيد مطمئن شويد که روزانه 150 ميکروگرم يد دريافت مي‌کنيد.
4. مواظب باشيد بيش از حد از نمک يد دار استفاده نکنيد.

نظرات بینندگان

ارسال نظر