صفحه نخست >> تغذیه / آشپزی تعداد نظرات: 0

بالاخره چقدر آب بنوشيم؟

بالاخره چقدر آب بنوشيم؟ حفظ تعادل آبي بدن بسيار مهم است. در واقع بايد همان مقدار آبي که از بدن دفع شده را به آن بازگردانيم. از آنجا که نمي توانيم ميزان آب از دست رفته بدن را محاسبه کنيم، بايد به شيوه ديگري اين ميزان را تعيين کنيم.

کد خبر: 4828

جام جم/ در هر لحظه، آب در قالب شکل هاي مختلفي مثل عرق، ادرار، مدفوع يا رطوبت موجود در بازدم از بدن خارج مي شود. از اين رو بايد براي تامين آب از دست رفته، مايعات بنوشيم، اما اين همه ماجرا نيست، زيرا زياده روي در نوشيدن آب مي تواند به مرگ انسان بينجامد!
چند سال پيش يک خانم بيست و هشت ساله آمريکايي در يک مسابقه راديويي شرکت کرد و در اين رقابت قرار بود کسي که بتواند بيشتر آب بخورد به عنوان برنده اعلام شود.
او در مدت سه ساعت توانست در مجموع شش ليتر آب بنوشد، اما هنوز مدت زيادي از پايان اين رقابت نگذشته بود که اين زن جوان دچار تهوع و سردرد شديدي شد و در نهايت به دليل نوشيدن مقدار زياد آب جان سپرد. پزشکان علت مرگ را «مسموميت آب» اعلام کردند.
مرگ ناشي از مصرف زياد آب فقط به همين مورد خلاصه نمي شود. در موردي ديگر، در جريان يک جشن دوستانه در خوابگاه يکي از دانشگاه هاي ايالات متحده، يک پسر بيست و يک ساله به دليل اين که از طرف دوستانش مجبور به نوشيدن آب زياد در حين دراز نشست شده بود، جان سپرد.

يکي از اصلي ترين عواملي که در سال هاي اخير سبب مرگ ناشي از نوشيدن زياد آب شده به قرص هاي روانگردان مربوط مي شود. در برخي موارد، افراد به علت مصرف اين قرص ها و فعاليت زياد، مقدار زيادي از آب بدن خود را از دست مي دهند و به همين دليل، يک باره حجم زيادي آب مي نوشند تا نياز بدن خود را تامين کنند. مصرف يک باره حجم زيادي آب در برخي موارد به مرگ مي انجامد.
عوارض ناشي از مصرف زياد آب مي تواند دامان ورزشکاران رشته هاي استقامتي را نيز بگيرد. چند سال پيش مطالعه اي نشان داده بود که حدود يک ششم دوندگان دوي ماراتن دچار «هيپوناترمي» (Hyponatremia ) مي شوند. واژه هيپوناترمي به معناي کمبود نمک در خون است. هيپوناترمي يا کاهش شديد غلظت سديم خون، با ورود مقدار زيادي آب به بدن روي مي دهد. اگر بخواهيم از ديدگاه علمي به اين پديده نگاه کنيم، اين مساله به معناي کاهش غلظت سديم به زير 135 ميلي مول بر ليتر است. گفتني است غلظت معمول و طبيعي سديم در خون انسان بين 135 تا 145 ميلي مول بر ليتر است.
اگر هيپوناترمي به صورت شديد ايجاد شود، ممکن است به بروز مسموميت آب (water intoxication) منجر شود. مسموميت آب علائمي مثل سردرد، خستگي، حالت تهوع، استفراغ، تکرر ادرار و نيز آشفتگي ذهني را به همراه دارد.

نقش کليه ها
در بدن انسان؛ کليه ها به مديريت ميزان آب، نمک و ديگر مواد محلولي که از بدن دفع مي شوند، مي پردازند. کليه ها از طريق مجاري بسيار ريزي که در خود دارند، به تصفيه آب بدن مي پردازند.
وقتي يک انسان در يک بازه زماني کوتاه حجم زيادي آب مي نوشد، کليه هاي او نمي توانند بسرعت اين مقدار اضافي را از بدن دفع کنند. در نتيجه اين حجم اضافي آب به بخش هايي از بدن که غلظت نمک يا ديگر مواد حل نشده در آن بالاست مي روند و به اين ترتيب آب اضافه، وارد سلول مي شود.
اما ورود اين آب اضافه به سلول ها، موجب بزرگ شدن آنها مي شود. ديواره سلول قابليت کشساني دارد و به همين دليل سلول مي تواند مقداري آب را به خود جذب کند، اما سلول هاي عصبي موجود در مغز اين گونه نيستند.
سلول هاي مغزي به صورت بسيار فشرده اي در يک فضاي محدود به نام جمجمه در کنار هم قرار گرفته اند و در همين فضاي بسيار محدود خون و مايع مغزي ـ نخاعي نيز جريان دارد. در واقع سلول هاي مغزي هيچ فضايي براي متورم شدن و جاي دادن مقدار بيشتر آب در خود ندارند.
دقيقا به همين دليل است که «اِدِم مغزي» (تجمع آب در داخل و خارج سلول هاي مغزي) مي تواند خطرناک باشد. هيپوناترمي شديد و سريع موجب ورود آب به سلول هاي مغزي و تورم آنها مي شود و همين امر بروز غش، کما، ايست تنفسي، هرني (فتق) مغزي و در نهايت مرگ را به دنبال خواهد داشت.

واقعا هر روز بيش از 8 ليوان آب بنوشيم؟!
چند سال پيش يک متخصص کليه به نام دکتر هينز والتين تصميم گرفت در مطالعه اي به بررسي ميزان درستي توصيه رايج مبني بر «نوشيدن حداقل هشت ليوان آب در هر روز» بپردازد.
وي پس از بررسي مطالعات مختلف در اين زمينه به اين نتيجه رسيد که هيچ پژوهشي که تائيدکننده اين ادعا (ضرورت نوشيدن بيش از 8 ليوان آب در شبانه روز) باشد موجود نيست. وي حتي از اين هم فراتر رفت و گفت که مصرف بيش از هشت ليوان آب در روز مي تواند زيان بار هم باشد. جالب اينجاست که تاکنون نيز هيچ مطالعه معتبري در تائيد ادعاي ضرورت نوشيدن هشت ليوان آب در روز منتشر نشده است.
يکي از مهم ترين نکات در مورد مرگ هاي ناشي از نوشيدن بيش از حد آب اين است که در بيشتر اين موارد، مصرف بيش از حد مايعات با افزايش ترشح «وازوپرسين» همراه بوده است. وازوپرسين نوعي هورمون است که سبب کاهش توليد ادرار مي شود.
اين هورمون توسط هيپوتالاموس توليد و توسط غده هيپوفيز وارد جريان خون مي شود. اين هورمون به کليه مي گويد که آب را در خود ذخيره کند. وقتي ما با استرس روبه رو مي شويم (نظير شرکت در مسابقات دوي ماراتن) توليد اين هورمون افزايش مي يابد، هر چند که مقدار زيادي هم آب بنوشيم. گفتني است ورزشکاران در دوي ماراتن هم تحت همين استرس بدني قرار مي گيرند. يک کليه سالم در حالت طبيعي در هر ساعت مقداري آب دفع مي کند، اما در مورد فردي که در مسابقه دوي ماراتن شرکت مي کند، استرس زياد سبب افزايش توليد هورمون وازوپرسين شده و در نتيجه ميزان آبي که کليه در هر ساعت دفع مي کند به طور چشمگيري کاهش مي يابد. در نتيجه مصرف همان مقدار معمول آب در اين شرايط موجب بر هم خوردن تعادل آبي بدن مي شود که اين امر به دليل کاهش ميزان آب خروجي از بدن است.

بالاخره چقدر آب بنوشيم؟
حفظ تعادل آبي بدن بسيار مهم است. در واقع بايد همان مقدار آبي که از بدن دفع شده را به آن بازگردانيم. از آنجا که نمي توانيم ميزان آب از دست رفته بدن را محاسبه کنيم، بايد به شيوه ديگري اين ميزان را تعيين کنيم.
خوشبختانه همه ما در حالت طبيعي گاهي احساس تشنگي مي کنيم که همين احساس، بهترين وسيله براي تعيين زمان نوشيدن آب و مقدار آن است. با اين که اين احساس مي تواند در سالمندي يا با مصرف داروهاي روانگردان تغيير کند، اما باز هم بهترين شيوه اي است که براي تعيين ميزان آب مورد نياز براي تامين تعادل آبي بدن وجود دارد. پس در شرايط عادي، هر گاه احساس تشنگي کرديد، آب بنوشيد!
آب مايه حيات طبيعت، جانداران و انسان هاست؛ اما شايد برايتان جالب باشد که زياده روي در مصرف آب مي تواند حتي به مرگ بينجامد

نظرات بینندگان

ارسال نظر