صفحه نخست >> اقتصادی تعداد نظرات: 0

اقتصاد جديد نفت/ شيوخ در برابر شيل

اقتصاد نفت تغيير کرده است. بعضي کسب و کارها ورشکسته مي‌شوند، اما بازار سالم‌تر مي‌شود. منشور رسمي اوپک تصريح مي‌کند که هدف اين گروه «تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت است». اوپک کار خود را خيلي خوب انجام نداده است. در ماه ژوئن قيمت يک بشکه نفت که آن زمان تقريباً 115 دلار بود، شروع به سقوط کرد؛ اين قيمت اکنون نزديک به 70 دلار است.

کد خبر: 706

در ماه ژوئن قيمت يک بشکه نفت که آن زمان تقريباً 115 دلار بود، شروع به سقوط کرد؛ اين قيمت اکنون نزديک به 70 دلار است.

اقتصاد نفت تغيير کرده است. بعضي کسب و کارها ورشکسته مي‌شوند، اما بازار سالم‌تر مي‌شود. منشور رسمي اوپک تصريح مي‌کند که هدف اين گروه «تثبيت قيمت‌ها در بازارهاي بين‌المللي نفت است». اوپک کار خود را خيلي خوب انجام نداده است. در ماه ژوئن قيمت يک بشکه نفت که آن زمان تقريباً 115 دلار بود، شروع به سقوط کرد؛ اين قيمت اکنون نزديک به 70 دلار است.

اين افت تقريباً 40‌درصدي تا حدي ناشي از اقتصاد بي‌رونق جهان است که مصرف آن از پيش‌بيني بازار نفت کمتر شد، و تا حدي نيز به دليل خود اوپک است که بيش از انتظار بازار توليد داشت. اما مهم‌ترين مقصران مردان نفتي داکوتاي شمالي و تگزاس هستند. طي چهار سال گذشته، با ثابت بودن قيمت حدود 110 دلار، آنها اقدام به استخراج نفت از تاسيسات شيل کردند که قبلاً ناممکن بود. حفاري ديوانه‌وار آنها (از سال 2010 احتمالاً 20 هزار چاه جديد حفر کرده‌اند، بيش از 10 برابر آمار عربستان سعودي) توليد نفت آمريکا را تا يک‌سوم يعني نزديک به 9 ميليون بشکه در روز افزايش داده است. اين ميزان يک ميليون بشکه از توليد عربستان سعودي کمتر است. مبارزه بين مردان شيل و شيوخ وضعيت جهان را از حالت کمبود نفت به مازاد نفت تغيير داده است.

تزريق سوخت

نفت ارزان‌تر بايد مانند تزريق آدرنالين به رشد جهان عمل کند. 40 دلار کاهش قيمت حدود 3/1 تريليون دلار را از توليدکننده به سوي مصرف‌کننده هدايت مي‌کند. يک سرنشين معمولي خودرو در آمريکا که سه هزار دلار در سال 2013 در پمپ‌بنزين‌ها خرج کرد، امسال 800 دلار به اندازه دو درصد افزايش حقوق به نفع او مي‌شود. کشورهاي بزرگ واردکننده مانند کشورهاي حوزه يورو، هند، ژاپن و ترکيه به خصوص از اين پول هنگفت بادآورده بهره مي‌برند. چون اين پول احتمالاً به جاي آنکه به شکل ثروت حکومتي ذخيره شود خرج مي‌شود، توليد ناخالص جهاني بالا مي‌رود. سقوط قيمت نفت تورم از قبل کاهش‌يافته را بيشتر کاهش مي‌دهد، و بنابراين ممکن است بانکداران بانک‌هاي مرکزي را به سمت سياست‌هاي پولي آسانگيرانه‌تر تشويق کند. فدرال‌رزرو براي مدت زمان طولاني‌تري افزايش نرخ بهره را به تعويق خواهد انداخت؛ بانک مرکزي اروپا با جسارت بيشتر نسبت به دور کردن تورم منفي از طريق خريد اوراق قرضه حکومتي عمل خواهد کرد.

البته عده‌اي نيز متضرر خواهند شد. به خصوص کشورهاي توليدکننده نفت که بودجه‌هايشان به قيمت‌هاي بالاي نفت بستگي دارد دچار مشکل مي‌شوند. در پي تاريک‌تر شدن آينده روسيه روبل اين هفته سقوط کرد. نيجريه ناچار شده نرخ بهره را افزايش و ارزش نيارا را کاهش دهد. ونزوئلا به نکول کردن بدهي‌اش از هر زمان نزديک‌تر به نظر مي‌رسد. شبح نکول و سرعت و مقياس سقوط قيمت نفت بازارهاي مالي را به هم ريخته است. اما تاثير کلي اقتصادي نفت ارزان کاملاً مثبت است.

مثبت بودن آن، به مدت زمان پايين ماندن قيمت‌ها بستگي دارد. اين موضوع کشمکش ادامه‌دار بين اوپک و استخراج‌کنندگان نفت شيل بوده است. چندين عضو اين کارتل نفتي خواهان کاهش توليد آن هستند به اميد اينکه قيمت‌هاي نفت را به قبل بازگردانند. اما عربستان سعودي به ويژه به نظر مي‌رسد نگران تجربه دهه 70 ميلادي است. زماني که جهش بزرگ قيمت نفت باعث انجام سرمايه‌گذاري‌هاي عظيم در ميادين جديد و عرضه بيش از حد به مدت يک دهه شد. در عوض، عربستان سعودي به نظر مي‌رسد تاکتيک متفاوتي را پيش مي‌برد: بگذاريد قيمت نفت سقوط کند و با اين کار توليدکنندگان گران‌قيمت را از کسب و کار بيرون برانيد. اين امر به زودي مانع عرضه و افزايش قيمت‌ها مي‌شود.

نشانه‌هايي وجود دارد که چنين تحول اساسي از قبل آغاز شده است. قيمت سهام شرکت‌هاي متخصص در نفت شيل کاهش يافته است. بسياري از آنها تا خرخره در بدهي فرورفته‌اند. حتي قبل از آنکه سقوط قيمت نفت آغاز شود، بيشتر آنها در چاه‌هاي جديد بيش از آنچه از چاه‌هاي قديمي به دست مي‌آوردند سرمايه‌گذاري کرده بودند. اکنون که درآمدهايشان در حال تنزل است، خود را بيش از حد تحت فشار مي‌بينند. سيلي از ورشکستگي‌ها در راه است. و اين به نوبه خود شهرت نفت شيل را در ميان سرمايه‌گذاران لکه‌دار مي‌کند. حتي بازماندگان تا مدتي بازار را بسته خواهند ديد، که آنها را وادار مي‌کند مخارج خود را مهار کنند تا با پولي که از فروش نفت به دست مي‌آورند برابر شود. چون چاه‌هاي نفت شيل عمر کوتاهي دارند (خروجي آنها در سال اول بين 60 تا 70 درصد کاهش مي‌يابد)، هرگونه کاهش سرمايه‌گذاري به سرعت به کاهش توليد تبديل مي‌شود.

اين تحول اساسي دردناک خواهد بود. اما در بلندمدت آينده صنعت شيل تضمين‌شده به نظر مي‌رسد. فناوري فرکينگ که در آن ترکيبي از آب، ماسه و مواد شيميايي‌اي به تاسيسات شيل تزريق مي‌شود تا نفت آزاد شود، يک فناوري تقريباً نوپا است، و در حال کارآمدتر شدن است. شرکت تحقيقاتي IHS برآورد مي‌کند قيمت يک پروژه معمولي از 70 دلار در هر بشکه توليدي در سال گذشته به 57 دلار کاهش يافته است چرا که مردان نفتي ياد گرفته‌اند چگونه چاه‌ها را سريع‌تر حفر و نفت بيشتري از آنها استخراج کنند.

شرکت‌هايي که از اين توفان به سلامت بگذرند چاه‌هاي شيل زيادي براي بهره‌برداري خواهند داشت. مثلاً حفاري تازه در تاسيسات نيوبارا (‌Niobrara‌) در کلرادو و مي‌سي‌سي‌پي‌لايم (‌Mississippian Lime‌) در امتداد مرز بين اکلاهما و کانزاس آغاز شده است (و ممکن است به وضعيت قبل بازگردد). نفت شيل لازم نيست يک پديده منحصربه‌فرد آمريکايي باشد: جغرافياي مشابهي از چين تا جمهوري چک وجود دارد. اگرچه هيچ کشور ديگري داراي چنين ترکيبي از سرمايه‌گذاران مشتاق، مردان نفتي با‌تجربه و کارمندان سازش‌پذير نيست، اما ثروت‌هاي پيشنهادي در نهايت باعث اکتشاف نفت شيل در مکان‌هاي ديگر مي‌شود.

از همه مهم‌تر، سرمايه‌گذاري‌ها در نفت شيل به راحتي سودهاي کوچکي مي‌آورد. ميادين بزرگ و قديمي نفت که تاکنون مورد بهره‌برداري قرار نگرفته‌اند در مکان‌هاي غيرقابل دسترس در عمق اقيانوس، در ارتفاع بالا در قطب، يا هر دو، قرار دارند. اگزون‌موبيل آمريکا و رزنفت روسيه اخيراً دو ماه را با هم گذرانده‌اند و 700 ميليون دلار را تنها براي حفاري يک چاه در درياي کره در شمال سيبري خرج کرده‌اند. اگرچه آنها نفت پيدا کردند، اما توسعه آن به صرف سال‌ها زمان و ميلياردها دلار نياز دارد. در مقابل، يک چاه نفت شيل را مي‌توان يک هفته با هزينه 5/1 ميليون دلار حفاري کرد. شرکت‌هاي شيل مي‌دانند ذخاير شيل کجاست و تقريباً برايشان به کارگيري دکل‌هاي نفتي جديد آسان است؛ تنها اين پرسش مطرح است که چند چاه بايد حفاري شود. کل اين کسب و کار اندکي به ساخت نوشيدني شباهت دارد: هر زمان مردم جهان تشنه باشند، مي‌توانيد کارخانه توليد نوشيدني برپا کنيد.

شيخ‌ها خارج مي‌شوند

بنابراين اقتصاد نفت تغيير کرده است. بازار همچنان در معرض شوک‌هاي سياسي است: جنگ در خاورميانه يا تحميل بي‌موقع فاميل‌بازي ولاديمير پوتين قيمت‌ها را بالا مي‌برد. اما، در نبود چنين رخدادي، قيمت نفت کمتر نسبت به شوک‌ها يا دستکاري‌ها آسيب‌پذير است. حتي اگر سه ميليون بشکه بيشتر در روز که ايالات متحده اکنون استخراج مي‌کند کسر کوچکي از 90 ميليون بشکه مصرف روزانه جهان باشد، نفت شيل آمريکا يک رقيب اصلي براي عربستان سعودي به عنوان توليدکننده نهايي جهان است. اين مي‌تواند نه‌تنها نوسان قيمت نفت بلکه نوسان اقتصاد جهان را نيز کاهش دهد. نفت و پول خود را به عنوان دو صنعت ثابت کرده‌اند که توانايي کشاندن جهان به رکود را دارند. حداقل يکي از آنها بايد در آينده اندکي باثبات‌تر باشد.

منبع/ خبرانلاین

نظرات بینندگان

ارسال نظر