صفحه نخست >> اقتصادی تعداد نظرات: 0

؛ دولت راه زيادي درپيش روي خود ندارد

کاهش قيمت نفت تهديد يا فرصت

وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي هرساله مورد انتقاد بسياري از کارشناسان اقتصادي بوده و هست. اما امروز با کاهش قيمت نفت بايد از اين کاهش خوشحال باشيم يا ناراحت؟ دولت راه زيادي درپيش روي خود ندارد

کد خبر: 1055

متن پيش رو در افکار نيوز منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست.

وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي هرساله مورد انتقاد بسياري از کارشناسان اقتصادي بوده و هست. اما امروز با کاهش قيمت نفت بايد از اين کاهش خوشحال باشيم يا ناراحت؟
دولت راه زيادي درپيش روي خود ندارد
چند وقتي است که قيمت نفت روند نزولي را در پيش گرفته است. با کاهش قيمت نفت در سال جاري درآمدهاي ارزي ايران کمتر خواهد شد اما نگراني اصلي اين است که قيمت نفت در همين سطح باقي بماند و اين به معني محدود شدن بيشتر درآمدهاي ارزي ايران است.
اگر صادرات نفت ايران را يک ميليون بشکه در روز فرض کنيم و قيمت نفت هم حدود ۷۰ دلار باشد به طور ميانگين درآمد يک سال آينده کمتر از ۲۶ ميليارد دلار خواهد بود. اين يعني درآمد نفت نسبت به سال ۹۲ کمتر از نصف مي شود.

از سويي ديگر اما وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي هرساله مورد انتقاد بسياري از کارشناسان اقتصادي بوده و هست. بنابراين مي توان گفت اين اتفاق فرصتي براي بررسي توانمندي هاي دولت هم از نظر علمي در مراحل تدوين لايحه و هم از نظر عملکردي در مراحل اجراي بودجه ۹۴ فراهم خواهد کرد.

وضعيت درآمدهاي ارزي ايران در چنين شرايطي با دوره پايان دولت اکبر هاشمي رفسنجاني و ابتداي دولت محمد خاتمي قابل مقايسه است. تنها تفاوت آن در اين است که در آن دوران تحريم هاي ظالمانه عليه اقتصاد اعمال نشده بود.

دولت راه زيادي در پيش رو ندارد
شواهد نشان تاريخي سه دهه گذشته ايران مي دهد که همواره سيل درآمدهاي نفتي دولت را به سمت بي برنامگي و ريخت و پاش گسترده سوق داده و کاهش درآمدها دستکم دولت ها را واداشته است تا حدودي دخل و خرج خود را تنظيم کنند. بنابراين شايد اين کاهش قيمت نقطه آغازي براي رهايي از وابستگي بودجه و حتي اقتصاد به درآمدهاي نفتي باشد.

در همين زمينه دکتر علي سرزعيم، از کارشناسان ارشد اقتصادي معتقد است: «من فکر نمي کنم اينگونه باشد. ما اين فشار را قبل از اين تجربه کرديم و کاهش بيشتر از اين جا ندارد. اقتصاد ما تازه در حال خروج از رکود است. بنابراين کاهش بيشتر قيمت نفت موارد مثبتي را براي اقتصاد ايران به ارمغان نخواهد داشت.»

در زماني که اکثريت معتقدند که کاهش بيشتر قيمت نفت به ضرر اقتصاد ايران تمام خواهد شد، دولت بايد در مسير اقتصاد با احتياط بيشتر قدم بردارد. اقتصاد بيمار ايران گرچه از شر تورم خلاص شده است اما هنوز سايه رکود بر نفس هاي آن سنگيني مي کند. بنابراين در چنين شرايطي بايد نوشدارو قبل از مرگ سهراب فراهم شود.

دکتر علي سرزعيم در مورد راه حل هاي دولت براي سر و سامان دادن به اوضاع مي گويد: «در چنين شرايطي راه هاي زيادي پيش روي دولت قرار ندارد. مهم ترين راه اين است که دولت معافيت هاي مالياتي را کاهش دهد و درآنها تجديد نظرکند. وگرنه راه ديگري پيش روي دولت نيست. شايد دولت مجبور شود خدمات دولتي را مانند آب، برق و گاز گران تر کند و يا بايد يارانه ها را هدفمندتر سازد.»

رکود عميق تر خواهد شد
اتفاق ديگري که کاهش قيمت نفت بر بازار ايران رقم مي زند، افزايش ارزش دلار است. بنابراين حتي تصور شتاب گرفتن دوباره تورم و بازگشت رکود تورمي، تن اقتصاد ايران را مي لرزاند. سرزعيم در پاسخ به اين سوال که «با توجه به گران تر شدن ارز با کاهش قيمت نفت، ممکن است دوباره وارد دوران رکود تورمي شويم؟» مي گويد: «وارد رکود تورمي نخواهيم شد بلکه رکود عميق تر خواهد شد و شکل رکود ما تغيير خواهد کرد.»

وي مي افزايد: «اين در حالتي اتفاق مي افتد که سياست هاي پولي را به خوبي اجرا کنيم، انتظارات تورمي مهار شده باقي بماند اما دولت نتواند هزينه کند. در اين حالت وارد رکود خواهيم شد. حتي اگر دولت سياست ها را به خوبي اجرا کند اما قيمت نفت کاهش يابد باز هم اقتصاد رکودي باقي خواهد ماند. چرا که دولت هر سياستي که بخواهد اجرا کند به همين سادگي و در طي يکسال جوابگو نخواهد بود.»

اين کارشناس اقتصادي معتقد است: «ما ديگر بر طرف تقاضا را نمي توانيم تاثيرگذار باشيم و دولت قدرت مانور بر روي تقاضا ندارد اما اگر به طرف عرضه کمک کند مي تواند تاثير گذار باشد. اما در کل با وضع کنوني بازار، گزينه هاي پيشروي دولت بسيار کم است.»

انگيزه خواني از توطئه عربستان
اتفاق ديگري که در اين کاهش قيمت نفت افتاد، نقش عربستان است. حسن روحاني، رييس جمهور کشورمان در جلسه هيات دولت کاهش قيمت نفت را توطئه اي عليه مردم منطقه خواند و گفت که مردم منطقه به اين وضعيت واکنس نشان مي دهند.

همچنين بيژن زنگنه وزير نفت با بيان اينکه کاهش قيمت نفت در ابتدا سياسي نبوده و به‌دليل عرضه مازاد نفت در بازار اتفاق افتاده است، تصريح کرد: ادامه روند کاهشي قيمت نفت يک توطئه سياسي همراه با افراط و تفريط است.

از زمان اولين شوک نفتي، يعني درست بعد از جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائيل، سعودي‌ها فهميدند با باز و بسته کردن شير نفت مي‌توانند در معادلات منطقه‌اي و جهاني اثرگذار باشند. در ماه‌هاي اخير، بعد از اين‌که آمريکا توليدش را بيشتر کرد، به نظر معقول مي‌آمد که سعودي‌ها متناسب با آن عرضه را کم کنند که قيمت‌ها در سطحي قابل قبول باقي بماند. اما رياض دقيقا برعکس اين عمل کرد.

اگر از دريچه رياض دنيا را نگاه کنيد، همه‌چيز تيره و تار است. سعودي‌ها نگراني‌هاي رنگارنگي دارند که حس مي‌کنند کسي آن‌طور که بايد بهشان توجه نمي‌کند، چه متحدان‌شان در غرب، چه دوستان‌شان در منطقه.

بسياري ناظران معتقدند ايران و عربستان در وضعيت جنگ سردند، يعني سعودي‌ها سود ايران را در هر مسئله مهم منطقه‌اي معادل ضرر خودشان مي‌بينند و زنگ خطر براي آل سعود به صدا در مي‌آيد.
اکنون ايراني که قرار بود نگذارند در خاک خودش اورانيوم غني کند، نه تنها اين کار را مي‌کند که ۷ ميليارد دلار هم در ازايش مي‌گيرد. اروپايي‌ها و آمريکايي‌ها ماه‌ها تلاش مي‌کنند مشوق‌هاي اقتصادي مناسبي پيدا کنند که حسن روحاني "معتدل" بتواند با ‌آن تندروهاي تهران را راضي کند.

علي سرزعيم در اين زمينه مي گويد: «اين موضوع را به دو نوع مي توان تعبير کرد. به عبارتي داستان انگيزه خواني است. به عبارتي از يک سو مي توان انگيزه عربستان را مقابله با ايران و تحت فشار گذاشتن ايران و روسيه دانست و از سويي ديگر بگوييم به تهديد تکنولوژي جديد استخراج نفت جديد تبديل شده است و الان عربستان به عنوان قدرتمندترين عضو اوپک، با اين تصميم مي خواهد آنها را از ميدان به در کند که معلوم نيست بتواند اين کار را انجام دهد.»

به عقيده وي :« در اواخر دهه ۷۰ با ورود تکنولوژي هاي جديد عربستان سعي کرد با اين موضوع مقابله کند و قيمت نفت را کاهش داد. اما واقعا اين اقدام وي بي فايده بود چرا که غرب تکنولوژي جديد را استفاده کرد و قيمت نفت نيز پايين ماند. الان هم به عقيده بعضي افراد، همين تجربه ممکن است در حال تکرار باشد. در واقع گرچه قيمت نفت را کاهش مي دهد اما ممکن است رقبا از ميدان خارج نشوند. به همين دليل نتوانست به هدف خود براي از مديان خارج کردن رقابت، برسد.»

اين کارشناس اقتصادي در ادامه مي افزايد: «بنابراين دو انگيزه از اين اقدام عربستان وجود دارد. برخي ها به عنوان يک موضوع سياسي به آن مي نگرند و برخي با هدف اقتصادي.»

نظرات بینندگان

ارسال نظر