صفحه نخست >> اجتماعی تعداد نظرات: 0

دکتر مجید ابهری،استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران

هزینه های بالای فقدان نشاط در جامعه

امسال نیز پس از پایان تابستان می توان افزایش آمار جوانان معتاد سیگاری، بزهکار و... را دید و آن را باید در تحقیقات جدی مورد نظر قرار داد، تا شاید زنگ خطر برای مسئولان و خانواده ها به صدا درآید تا همه با همکاری هم و با هم سویی، فکری به حال اوقات فراغت جوانان و نوجوانان این کشور کنند. باید چاره ای اندیشید و زنگ خطر را به صدا درآورد.

کد خبر: 7

صدیقه رضوانی نیا / دکتر مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی و استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران است، او تحصیلات خود را در انگلستان به پایان برده و سال هایی را در زمینه رفتارشناسی و آسیب های اجتماعی به تالیف مقاله و کتاب و ارائه نظر پرداخته است. او معتقد است: فقدان نشاط اجتماعی و الگوهی صحیح گذران اوقات فراغت در جامعه هزینه های بسیاری ایجاد کرده است که بروز برخی ناهنجاری ها نمونه ای از آن است.

تعالی جامعه در گرو تحقق نشاط اجتماعی است

ابهری با بیان این که تعالی و سلامت روحی و روانی افراد جامعه ارتباط مستقیمی با نشاط اجتماعی دارد و امنیت روانی در گرو تحقق نوعی نشاط اجتماعی است که در چارچوب های عقلی و شرعی و منطقی به دست می آید، می گوید: هرچه قدر روحیه نشاط و سرزندگی در جامعه رشد یابد افراد اجتماع نیز به همان میزان در شغل و زندگی شخصی خود، مسیر تعالی و رشد را طی خواهند کرد.

زیباترین اشاره به این معناها رهنمودهای مقام معظم رهبری است که درباره شهر تهران اظهارداشتند؛ این شهر باید الگو و نمونه یک شهر اسلامی زنده، پویا و با نشاط باشد. از این تعریف جامع ایشان می توان به مولفه های نشاط اجتماعی پی برد.

هر شادی، نشاط اجتماعی را به دنبال ندارد

استاد دانشگاه شهید بهشتی با اظهار اینکه هر مقوله شادی آفرین را نمی توان نشاط اجتماعی قلمداد کرد، تصریح می کند: بسیاری از عوامل شادی، نشاط اجتماعی را به دنبال ندارد، بلکه آثار موقت مخربی را نیز به همراه می آورد. افزایش آمار آسیب های اجتماعی و ناهنجاری های رفتاری در جامعه ما نشان دهنده خطاهای ما در زمینه نشاط اجتماعی است.

وی به توجه اسلام به مقوله نشاط اجتماعی اشاره و خاطرنشان می کند: پس از ۳۰ سال پژوهش در زمینه های اجتماعی، به عنوان یک آسیب شناس به یقین رسیده ام که هیچ مکتبی به اندازه دین اسلام به شادی و نشاط اجتماعی مردم تاکید نکرده است. برای اثبات این ادعا همین سخن پیامبر اسلام (صلی ا… علیه و آله و سلم) کافی است که فرمودند: شاد کردن مومن همانند عبادت است. همچنین در سیره رسول گرامی اسلام(صلی ا… علیه و آله و سلم) آمده که ایشان همواره تبسم بر لب داشتند و مردم را نیز به این امر تشویق می کردند.

برخی عوامل تحقق نشاط اجتماعی

این آسیب شناس اجتماعی به برخی عوامل که باعث نشاط اجتماعی می شود، اشاره می کند و می افزاید: بسیاری از افراد تصور می کنند اباحه گری، هرزه گری و خروج از چارچوب های اخلاق متعارف، برای کسب نشاط اجتماعی مجازاست در حالی که درباره نشاط اجتماعی باید گفت ما مجاز به استفاده از هر گونه ابزاری برای خلق نشاط نیستیم بلکه اموری مانند ورزش به عنوان اساس سلامت روانی و جسمی جامعه و همچنین شادی های مجاز مانند روابط اجتماعی گسترده، صله رحم، گردش و سفر، میهمانی های خانوادگی، مسابقات علمی و ورزشی و… که همگی با رعایت موازین اخلاقی صورت می گیرد و از عوامل مهم ایجاد نشاط اجتماعی هستند، مثال هایی از شکل صحیح تولید و افزایش نشاط اجتماعی قلمداد می شوند.

ضرورت تدوین برنامه در زمینه اوقات فراغت

وی با اشاره به این که روان شناسان و جامعه شناسان باید با تشکیل کار گروه هایی تخصصی اقدام به تدوین برنامه های کاربردی در زمینه اوقات فراغت و ارتباط آن با مقوله نشاط اجتماعی کنند، می گوید: از نگاه رفتاری، زمان تحت اختیار کسانی است که کار می کنند، تحصیل می کنند، فعالیت های جسمی و فکری دارند و در طول روز یک هفته یا ماه، پاره ای از وقت خود را به اوقات فراغت اختصاص می دهند که در آن محدوده زمانی فرد می تواند تجدید انرژی کند.

ابهری با اظهار تاسف از این که پس از گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی هنوز مسئولان و نهادهای متولی درباره برنامه ریزی و شکل گذراندن اوقات فراغت برای جوانان و نوجوانان به نتیجه واحد و یگانه ای نرسیده اند، می افزاید: به طور معمول اوقات فراغت فرزند ما در روزهای تابستانی که طولانی ترین اوقات فراغت در نظر ماست به سه شکل زیر می گذرد. برخی از نوجوانان همراه والدین خود به محل کار آن ها رفته و در کنارآن ها به فعالیت می پردازند. برخی نیز با راهنمایی والدین خود به برخی مشاغل هدایت می شوند تا ضمن آموزش برخی از مشاغل، تخصص ها، سرگرمی حرفه ای و تخصصی نیز داشته باشند.

وی ادامه می دهد: گروه دوم، دانش آموزانی هستند که در ۹ ماه سال تحصیلی در مدرسه مشغول مطالعه و انجام تکالیف بوده اند و در حالی که باید تابستان بسیار به یادماندنی را سپری کنند دوباره مجبورند محیط مدرسه را تحمل کنند و به کلاس های رنگارنگ بروند. براساس آزمون ها و پژوهش های میدانی انجام شده این گروه از فرزندان ما دچار افت تحصیلی، دلزدگی از مدرسه و درس شده و به جای رفع خستگی، با روحی خسته تر سال تحصیلی جدید خود را آغاز می کنند.

وی می افزاید: اما گروه سوم که دراقلیت بوده و درصد کمی از فرزندان را تشکیل می دهد، کسانی هستند که به کلاس های هنری یا ورزشی می روند و تابستان بسیار شورانگیز و به یادماندنی را می گذرانند. آن ها در کنار ورزش و یادگیری، به تجدید قوا و انرژی می پردازند و خود را برای آینده هنر و ورزش جامعه آماده می کنند.

فقط ۳۰ درصد دانش آموزان تحت پوشش برنامه های اوقات فراغتند

ابهری به نتایج تحقیقاتی اشاره می کند که بر اساس آن فقط ۳۰ درصد از دانش آموزان تحت پوشش برنامه های اوقات فراغتی هستند. او در این باره می گوید: در حالی که میلیاردها تومان در این زمینه هزینه می شود اما فقط ۳۰درصد جوانان و نوجوانان می توانند از آن بهره گیرند؛ آن هم فقط در شهرهای بزرگ و تهران. در شهرهای کوچک و مناطق محروم که هیچ گونه سرگرمی و تفریحات سالمی وجود ندارد خستگی و افسردگی تنها یادگار اوقات فراغت برای این بچه هاست.

آموزش های ضروری برای دختران و پسران

وی برای بهبود نحوه گذراندن اوقات فراغت پیشنهاد هم دارد و با بیان اینکه متاسفانه در این ۳۰ سال ما به جای تربیت کارشناس و مدیر برنامه ریزی و اجرای اوقات فراغت، همه وقت را به مصاحبه و گفت و گو و حواشی گذرانده ایم و اتلاف وقت کرده ایم، می گوید: پیشنهاد مشخص من به سازمان آموزش های فنی و حرفه ای این است که با تدوین و آموزش علمی کوتاه مدت فنی برای پسران و کلاس های هنری مثل آشپزی و گلسازی و خیاطی برای دختران، در مدارس یا فرهنگ سراها و سایر مراکز، فرزندان جامعه را برای آینده حساس کشور آماده کنند. در بسیاری از خانواده ها مشاهده می شود یک پسر دیپلمه حتی توان تعویض یک لامپ سوخته یا واشر یک شیر معیوب آب را در خانه ندارد و در بسیاری از اوقات دیده می شود یک دختر دیپلمه غیر از نیمرو و تخم مرغ آب پز پختن هیچ غذایی را بلد نیست. در حالی که این گروه هنرها و مهارت ها از اصلی ترین نیازهای فرزندان ما در زندگی آینده است.

وی تاکید می کند: علاوه بر آن با ایجاد و تجهیز مراکز ورزشی و رفاهی رایگان و ارزان قیمت برای فرزندان می توان آن ها را از خطر سقوط در آسیب های اجتماعی نجات داد.

پس از تابستان ۳۰ تا ۴۰ درصد آمار آسیب ها افزایش می یابد

این استاد دانشگاه اظهار می کند: با کمال تاسف باید گفت براساس پژوهش های انجام شده پس از پایان تابستان، آمار آسیب های اجتماعی جوانان و نوجوانان ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش می یابد، سرگردانی در کوچه و خیابان، تصادفات و مشکلات اجتماعی و قرارگرفتن درکنار دوستان و همسالان دارای ناهنجارهای رفتاری، از خطرات اصلی برای انحراف فرزندان ما محسوب می شود که متاسفانه برخی خانواده ها به خاطر غنی سازی اوقات فراغت فرزندان آن ها را به سوی انواع بازی های رایانه ای مختلف هدایت می کنند . این کار هر چند بچه ها را در خانه نگه می دارد اما باعث خشونت، بلوغ زودرس، مشکلات جسمی، عصبی و روحی خواهد شد.

تدوین دوره های مدیریت اوقات فراغت

ابهری پیشنهاد می کند: وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت کشور و شهرداری ها در هر شهری اقدام به تدوین دوره های مدیریت اوقات فراغت و تربیت کارشناسان برنامه ریزی واجرایی این دوره ها کنند.  امروزه یک استخر برای نوجوانان به طور متوسط ۱۰ الی ۲۰ هزار تومان هزینه دارد که باید پرسید با این هزینه چگونه فرزند یک کارگر یا بازنشسته می تواند از پس هزینه ها برآید، پس به ناچار این فرزندان شنا در آب های آلوده و مناطق غیرمجاز را انتخاب می کنند. باید چاره ای اندیشید و زنگ خطر را به صدا درآورد.

وی تصریح می کند: افزایش نشاط اجتماعی جوانان ارتباط مستقیم با رشد استعدادها و شکوفایی ذهنی و رفتاری آن ها دارد و کشور ما یکی از کشورهای دارنده بیش ترین تعطیلات تحصیلی – سه ماه تابستانی، ۱۵روز نوروز و روزهای تولد و شهادت ائمه و مناسبت های مذهبی- است، پس به جای اجبار فرزندان به اعزام به مدارس و کلاس ها باید به فکر تربیت اجتماعی آن ها بود. مساجد هر محل با همکاری معتمدان محلی و آموزش و پرورش می توانند برای دختران و پسران به خصوص در روستاها و شهرهای محروم برنامه های تفریحی فرهنگی و آموزشی اجرا کند.

امسال نیز پس از پایان تابستان می توان افزایش آمار جوانان معتاد سیگاری، بزهکار و… را دید و آن را باید درتحقیقات جدی مورد نظر قرار داد، تا شاید زنگ خطر برای مسئولان و خانواده ها به صدا درآید تا همه با همکاری هم و با هم سویی، فکری به حال اوقات فراغت جوانان و نوجوانان این کشور کنند.

نظرات بینندگان

ارسال نظر