صفحه نخست >> اجتماعی تعداد نظرات: 0

به نظر تو بريم پيش‌ مشاور يا «عمه خانم»؟!

اما بايد اين نکته را در نظر داشته باشيد که بسياري از روان‌شناسان تنها از يک رويکرد استفاده نمي‌کنند و تلفيقي از تمام اين رويکردها را در درمان پيش مي‌برند. نمونه اين رويکردهاي متداول درمان‌هاي مبتني بر رويکرد شناختي ـ رفتاري، درمان‌هاي مبتني بر مثبت انديشي و رويکردهاي خانواده‌درماني است.

کد خبر: 601

جام جم/ «چه کسي گفته مشاور مي‌تواند مشکل ما را حل کند؟ مگر مشاور از زندگي ما خبر دارد، يا عادت و رفتارهايمان را مي‌شناسد؟ مگر مي‌داند از چه خانواده‌اي هستيم و چه چيزهايي برايمان مهم است؟ همان عمه خانم از همه بهتر است، هر چه باشد بزرگ اين فاميل است و سرد و گرم روزگار را چشيده، با رسم و رسوم خانواده‌هايمان هم آشناست. مبادا فکر کني بي‌سند و مدرک حرف مي‌زنم کلي تجربه دارم، همسر من تا به حالا بيش از ده بار قهر کرده و رفته منزل پدرش، اما هر بار اين عمه خانم با ترفندي مشکلاتمان را حل کرده!»

 بسياري از افراد براي نرفتن پيش مشاور از همين بهانه‌ها مي‌آورند، جالب است بدانيد همين «عمه‌درماني» قديمي با وجود تمام نقايصش باز هم بسيار ايمن‌تر از مراجعه به مدعيان دعانويسي و رمال‌هاي فريبکار است. لااقل عمه‌ها نوشيدني‌هاي عجيب و غريب و رفتارهاي دور از عقل پيشنهاد نمي‌دهند.
به چه مشاوري مراجعه کنيم؟
اين بستگي به مساله شما دارد، شايد قرار باشد درباره اختلاف‌نظر با همسرتان يا کودک خردسال و نوجوان سرکشتان مشورت بخواهيد، شايد هم به دنبال يک روان‌شناس آشنا به حوزه ترک اعتياد مي‌گرديد يا اين‌که به دنبال يک برنامه‌ريزي تحصيلي منظم هستيد، ممکن است خواب‌هاي ناآرام يا کابوس‌هاي شبانه شما را ترغيب به ديدن روان‌شناس کند، يا يک احساس گناه کهنه آزارتان دهد، شايد هم موضوع ساده‌تر از اين حرف‌هاست مثلا بخواهيد درباره مساله‌اي تصميم‌گيري کنيد يا يک مشاوره منظم به صورت ماهانه يا دو ماه يکبار داشته باشيد آن هم براي پيشگيري از مشکلات احتمالي. يکي از دلايل مهمي که افراد را از روا‌ن‌شناس و نتيجه گرفتن از مشاور نااميد مي‌کند، انتخاب اشتباه درمانگر است. برخي از افراد هنگام مراجعه به روان‌شناس توقع يک تخت روانکاوي و کارهايي نظير هيپنوتيزم دارند، برخي هم به دنبال يک صحبت ساده براي حل مشکلشان هستند. اگر قصد رفتن پيش روان‌شناس يا مشاور را داريد، بد نيست از مسائل لازم و ضروري براي انتخاب مشاور و انجام مشاوره اطلاع داشته باشيد.
تابلوي سبز، اولين قدم براي انتخاب
اگر طنز ساختمان پزشکان را به ياد داشته باشيد، حتما اين تابلوي سبزرنگ را هم ديده‌ايد. تابلويي که علاوه بر معرفي روان‌شناس، نشان مي‌دهد که وي داراي شماره نظام روان‌شناسي است و مجوز مشاوره دارد. درواقع روان‌شناساني که داراي شماره نظام پزشکي هستند، تحت نظارت نظام روان‌شناسي قرار دارند و از نظر علمي و تجربي تائيد شده‌اند، اما بايد دقت داشته باشيد که اين تابلوي سبز رنگ به معني کافي بودن تحقيقات شما نيست، چراکه روان‌شناسي فقط يک علم صرف نيست، بلکه ترکيبي از علم و هنر است و اين يعني تجربيات و توانايي‌هاي فردي روان‌شناس در کسب اين هنر تاثيرگذار است. از سوي ديگر بايد اين نکته را هم در نظر داشته باشيد که اين رشته در مقاطع مختلف زيرگروه‌هاي زيادي دارد، پس هر روان‌شناس در يک زمينه مشخص تخصص بيشتري دارد، يکي در زمينه حل مشکلات زوجين متخصص است و ديگري در زمينه کودک، يکي در اختلال اضطراب تجربه پيدا کرده و ديگري در زمينه افسردگي.
بنابراين قدم‌هاي اول و دوم انتخاب يک روان‌شناس، وجود آن تابلوي سبز رنگ و وجود تخصص در موضوع مورد نظر است، اما نکته سوم و پاياني اين است که با روش‌هاي درماني متفاوت کمي آشنا شويم. در روان‌شناسي چهار روش اصلي وجود دارد، مقصد در تمام اين روش‌ها درمان مراجعه کننده است، اما راه و مسير هر کدام با ديگري متفاوت است. اگر شما با رويکرد روان‌شناسان آشنا باشيد علاوه بر اين‌که مي‌توانيد تعداد جلساتي که قرار است مراجعه کنيد را تخمين بزنيد، مي‌توانيد بسنجيد که آيا اين روش و رويکرد با مشکلتان سازگار هست يا خير. اين چهار رويکرد به ترتيب زير است:
روانکاوي: روانکاوها معتقدند که مشکلات ما ناشي از اتفاقات گذشته است و مسائلي که در زمان کودکي رخ داده‌ حتي اگر فراموش شده باشد باز هم به صورت ناخودآگاه در زندگي کنوني ما جاري و تاثيرگذار است تا جايي که به محض تجربه يک استرس جديد اين مشکلات خودشان را نشان مي‌دهند، اگر به دنبال کارهايي از جنس هيپنوتيزم، بررسي خواب‌ها و روياها، جراحي اتفاقات ريز و درشت دوران کودکي هستيد، روانکاوي روشي موثر است، اما بايد بدانيد که اين روش درماني معمولا بلندمدت و هزينه‌بر است، ضمن اين‌که تعداد روانکاو متخصص در کشور ما و حتي در شهرهاي بزرگ بسيار اندک و انگشت‌شمار است.
تعدادجلسات مشاوره در دوره کوتاه مدت تقريبا 25 جلسه است پس هنگام انتخاب مشاور حواستان به تخصص وي و اوضاع مالي خودتان باشد.
شناخت‌درماني: اگر بپرسند روي بورس‌ترين روش درمان کدام است پاسخ شناخت‌درماني است. در اين روش سرچشمه اختلالات و مشکلات ذهني، افکار منفي هستند و درمانگر و بيمار به گونه‌اي فعال در جريان درمان شرکت مي‌کنند به اين صورت که مراجعين افکار منفي‌شان را شناسايي مي‌کنند و پس از طبقه‌بندي، آنها را اصلاح مي‌نمايند. آنها موظفند در فرآيند درماني کارهايي نظير يادداشت کردن افکار، دسته‌بندي خوب و بد، و نمره دادن به آنها را انجام دهند. درواقع در اين رويکرد ذهن انسان کليد باز کردن قفل مشکلاتش است.
رفتار درمانگراني: در رويکرد رفتاري آنچه اهميت دارد رفتار است يعني افکار و ذهن و گذشته و خاطراتش هيچ اهميتي ندارند مهم رفتاري است که از انسان به نمايش گذاشته شده. در اين رويکرد روان‌شناسان با تغيير رفتار تلاش مي‌کنند تا در روان انسان تغيير ايجاد کنند. نمونه آن همين سيستم تنبيه و تشويق و تقويت کودکان است که خوب هم جواب مي‌دهد.
رويکرد زيستي: اما رويکرد زيستي همان رويکردي است که معمولا بسياري از خانواده‌ها در مقابلش جبهه مي‌گيرند، چراکه از دارو و وابستگي به آن مي‌هراسند، با اين حال روان‌شناسان زيادي هستند که معتقدند منشاء برخي حالات و رفتارهاي آدمي در فيزيولوژي مغزي و جسمي‌اش است. به همين دليل بسياري از روان‌شناسان به صورت موازي با درمان روان‌شناسي از داروهاي روانپزشکي هم کمک مي‌گيرند، البته اين نکته را به خاطر داشته باشيد که هيچ روا‌ن‌شناسي حتي با بالاترين مدرک تحصيلي بدون داشتن تحصيلات پزشکي اجازه تجويز دارو ندارد. روان‌شناسان براي اين کار مراجعان خود را به روانپزشک ارجاع مي‌دهند. با وجود تبليغات منفي که درباره داروهاي روانپزشکي وجود دارد، اما خوب است بدانيد برخي از داروهاي روانپزشکي در تسريع فرآيند درمان کمک‌کننده هستند، ضمن اين‌که وابستگي رواني ايجاد نمي‌کنند. داروهاي ضد افسردگي از همين دسته است.
تا اينجا رويکردهاي اصلي روان‌شناسي معرفي شد، اما بايد اين نکته را در نظر داشته باشيد که بسياري از روان‌شناسان تنها از يک رويکرد استفاده نمي‌کنند و تلفيقي از تمام اين رويکردها را در درمان پيش مي‌برند. نمونه اين رويکردهاي متداول درمان‌هاي مبتني بر رويکرد شناختي ـ رفتاري، درمان‌هاي مبتني بر مثبت انديشي و رويکردهاي خانواده‌درماني است.
روان‌شناسي و ترک اعتياد: يکي از حوزه‌هايي که روان‌شناسان در آن فعال هستند ترک اعتياد است. روان‌شناساني که در اين حوزه فعاليت مي‌کنند بايد تخصص‌هاي لازم در اين زمينه را کسب کرده باشند، به همين دليل هم علاوه بر داشتن حداقل مدرک کارشناسي بايد يک دوره آموزشي ترک اعتياد کارورزي‌هاي مرتبط با آن را بگذرانند تا بتوانند در مراکز ترک اعتياد خدمت کنند.
مشاوره تحصيلي: بسياري از خانواده‌ها براي برنامه‌ريزي تحصيلي يا انتخاب رشته فرزند خود قصد مراجعه به روان‌شناس را دارند، در حالي که با توجه به تغييرات سيستم آموزشي بهترين مشاوران در اين زمينه کساني هستند که در اين حوزه همواره فعالند، مانند مشاوران تحصيلي مدارس يا برگزارکنندگان کلاس‌هاي کنکور و آزمون‌هاي آزمايشي، اما اگر فرزند شما داراي اضطراب فراگير، اضطراب امتحان، اعتماد به نفس کم و مسائلي از اين قبيل است بهترين گزينه براي درمان روان‌شناس است نه مشاور تحصيلي.

نظرات بینندگان

ارسال نظر