صفحه نخست >> اجتماعی تعداد نظرات: 0

"رادون" سرطان تازه تهراني ها

سرطان؛ سومين عامل مرگ‌و‌مير در ايران است. در اين ميان زندگي شهرنشيني و افزايش جمعيت و نيز منابع بيشمار آلاينده‌هاي هوا در محيط‌هاي بسته شهري بر روند زندگي مردم تاثيرات سوئي داشته است.

کد خبر: 4833

سلامت نيوز/ سرطان؛ سومين عامل مرگ‌و‌مير در ايران است. در اين ميان زندگي شهرنشيني و افزايش جمعيت و نيز منابع بيشمار آلاينده‌هاي هوا در محيط‌هاي بسته شهري بر روند زندگي مردم تاثيرات سوئي داشته است.
يکي از اين تاثيرات ابتلا به سرطان ريه برآورد شده؛ شايع‌ترين علت سرطان ريه قرار گرفتن در معرض دود دخانيات براي مدتي طولاني است که دليل حدود ۹۰ درصد از سرطان‌هاي ريه برآورد شده. گفته مي‌شود ابتلا به سرطان ريه در افرادي که سيگار نمي‌کشند ۱۵ درصد است و در اين موارد دليل ابتلا به سرطان ترکيبي است از عوامل ژنتيکي، گاز رادون، آزبست و آلودگي هوا و نيز دود سيگار فرد ثالث. از ميان اين عوامل آنچه اين روز‌ها بيش از ساير عوامل مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته گاز رادون است؛ کار‌شناس بهداشت پرتوهاي وزارت بهداشت نسبت به افزايش خطر گاز «رادون» در فصل سرما، به عنوان دومين عامل سرطان ريه بعد از سيگار هشدار داده است. او گفته: غلظت بالاي گاز «رادون» هنگام تجمع براي ريه خطرناک است؛ به طوري که گاز رادون پس از سيگار به عنوان دومين عامل سرطان ريه در دنيا شناخته شده است. از آنجا که در زمستان و فصل سرما تهويه منازل کمتر مي‌شود، احتمال تجمع اين گاز در منازل نيز بيشتر مي‌شود و غلظت بالاي آن خطر سرطان ريه را به دنبال دارد.

رادون چيست؟
گاز رادون به عنوان يکي از اصلي‌ترين مواد راديو‌اکتيو و خطرناک موجود در طبيعت به شمار مي‌رود و از لحاظ فيزيکي گازي است خنثي، بي‌بو، بي‌طعم، نامرئي و جزو گازهاي بي‌اثر و نادر به شمار مي‌آيد. اين گاز محصولي از اورانيوم و راديوم طبيعي موجود در زمين است. اورانيوم عنصري ‌است که در مقادير متفاوت در انواع سنگ و خاک در سراسر جهان يافت مي‌شود و از طريق خاک و صخره‌ها آزاد شده و فرصت رسيدن به سطح زمين و تجمع در محيط‌هاي بسته به خصوص منازل و محيط‌هاي کار را پيدا مي‌کند. بنابراين اورانيوم و راديوم موجود در خاک و سنگ به عنوان اولين منبع توليد کننده اين گاز مطرح هستند. اين گاز مانند تشعشعات کيهاني از مهم‌ترين عوامل پرتوگيري انسان‌هاست. بايد گفت: بيش از ۵۰ درصد آسيب‌هايي که انسان از تشعشعات دريافت مي‌کند تنها به گاز رادون مربوط مي‌شود. مقدار اين گاز در طبيعت بستگي به موقعيت جغرافيايي و منابع زميني آن منطقه دارد. همچنين به دليل قابليت انحلال در آب، به طور طبيعي در آب‌هاي زير زميني يافت شده و اين منابع به عنوان دومين منبع مهم انتشار رادون محسوب مي‌شوند. منابع ديگر از قبيل نفت، گاز طبيعي، زغال سنگ و بعضي از صنايع بشري نسبت به عمده‌ترين منابع فوق الذکر از اهميت کمتري برخوردار است. با توجه به اينکه تعداد ذرات آلفا گسيل شده در زنجيره واپاشي گاز رادون زياد بوده و خود ذره آلفا يکي از خطرناک‌ترين ذرات حاصل از واپاشي‌هاست، درنتيجه به آئروسل‌ها، ذرات گرد و غبار و ديگر ذرات موجود در هواي تنفس مي‌چسبد و در اثر تنفس وارد ريه شده و به سلول‌هاي پوششي ديواره مجاري تنفس آسيب مي‌زند.

اهميت بالاي گاز رادون در ميان آلاينده‌هاي ساختماني
در مناطق شهري بزرگ، مردم درصد بالايي از وقت خود را در فضا‌ها و محيط‌هاي بسته سپري مي‌کنند. علاوه بر آلاينده‌هاي درون ساختمان از قيبل منواکسيد کربن، اکسيد‌هاي ازت، برخي هيدروکربن‌ها، ذرات معلق و برخي ترکيبات سرطان‌زاي ناشي از پختن غذا، گرمايش و سرمايش، امور بهداشتي و غيره در اثر عمل احتراق، پراکنده شدن مقادير قابل توجهي اُزن از دستگاه‌هاي فتوکپي در ساختمان‌هاي اداري، فرمالدئيد متصاعد شده از پشم‌شيشه و تخته‌هاي سه لايه، اوره فرمالدئيد از فيوم‌هاي عايق بندي، چسب‌هاي مختلف، مواد ساختماني مانند آزبست، دود سيگار و … که در صورت ورود به هواي درون ساختمان به علت تراکم و افزايش غلظت از حد آستانه، صدمات جدي بر افراد ساکن ساختمان وارد مي‌کنند، گاز رادون از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.
پژوهشگران مي‌گويند: نشت رادون از منافذ خاک و سنگ‌هاي به ويژه انواع گرانيت‌ها و شيل‌ها موجود در پي ساختمان، مواد و مصالح ساختماني اعم از نوع مصالح، ميزان کاربرد و نحوه به‌کارگيري آنها، فونداسيون و بعضي از بتن‌ها، آب، به ويژه آب‌هاي زيرزميني از مهم‌ترين منابع توليد گاز رادون در داخل ساختمان‌ها بوده، نحوه ورود به ساختمان و عوامل موثر در آن اهميت دارند. به طور کلي شکاف و فضاهاي خالي موجود در ساختمان، نقاط اتصال، شکاف‌هاي موجود در ديوار، فضاهاي خالي اطراف لوله و اتصالات در ديوار و کف، آب‌هاي آشاميدني، تاثير پديده‌هايي چون اثر دودکش، اثر کششي مسير باد، اثر خلأ، گسل‌ها و شکستگي‌هاي زمين، حضور لايه‌هاي آب‌هاي زير زميني و خاک‌هاي غير قابل نفوذ به طور مستقيم و غير مستقيم در آزاد سازي گاز رادون و نفوذ آن به محيط‌هاي بسته موثر هستند. همچنين رطوبت و مقدار آب موجود در زمين نرخ آزاد سازي رادون را تحت تاثير قرار داده و چنانچه آب‌هاي آشاميدني خانه داراي بيش از حد استانداردهاي موجود حاوي رادون باشد پس از خروج آب از لوله، رادون موجود در آب به صورت گاز متصاعد شده و در محيط بسته خانه انباشته مي‌شود. وقتي گاز رادون در اتمسفر و هواي آزاد قرار مي‌گيرد غلظت آن بسيار کم است. اما وقتي از طريق منابع گفته شده، در يک ساختمان محبوس شود غلظت و در نتيجه سطح اکتيويته آن افزايش مي‌يابد، به همين دليل نوسانات برآورد ميانگين غلظت سالانه رادون در فضاي داخلي منازل مسکوني و محيط‌هاي کار به اندازه گيري‌هاي دقيق و قابل اطمينان از متوسط غلظت رادون در مقاطع زماني حداقل سه ماهه و ترجيحا طولاني‌تر نياز دارد.

ارتباط رادون و سرطان
گاز رادون نسبت به ساير منابع پرتوزا، به تنهايي بيش از نيمي از تابش دريافتي هر فرد را تشکيل مي‌دهد و چون رادون در محيط زيست به صورت گازي شکل است در نتيجه از راه تنفس وارد ريه انسان شده و چنانچه با گرد و غبار و ساير مواد معلق ترکيب شوند، پيوندشان جذب شش‌ها شده و با گذشت زمان، شُش‌ها را تخريب کرده و علاوه بر برونشيت ريه منجر به سرطان ريه مي‌شود و اگر تماس رادون طولاني مدت باشد احتمال ابتلا به سرطان ريه قطعي بوده و افزايش مي‌يابد. البته عده‌اي از پژوهشگران ارتباط گاز رادون با بعضي از انواع سرطان‌ها از جمله سرطان خون و سرطان پوست و سرطان معده را مطرح کرده‌اند ولي هنوز اين ارتباط به خوبي به اثبات نرسيده است.
تحقيقات نشان مي‌دهند از کل پرتوگيري‌هاي بشر ناشي از گاز رادون، ۹۵ درصد آن در داخل ساختمان‌ها به ويژه منازل، چهار درصد از هواي آزاد و يک درصد از منابع آب‌هاي آشاميدني اتفاق مي‌افتد. رادون موجود در هوا از طريق استنشاق و رادون موجود در آب به‌علت محلول بودن در اثر نفوذ به داخل بدن، جذب ارگانيسم‌هاي مختلف بدن شده و مي‌تواند عوارض مختلفي را به دنبال داشته باشد.

چه بايد کرد؟
به دليل اينکه در کشور ما ساختمان سازي، رشد بي‌رويه‌اي دارد و جدا از اينکه با هر شکل و شمايلي از انواع مصالح و سنگ‌هاي معدني در ساخت و ساز‌ها استفاده مي‌شود و عملا به سطح آسايش درون ساختمان توجهي نمي‌شود، براي کاهش نرخ سرطان ريه بايد دست به انجام کارهايي زد؛ در اين ميان شناسايي و بازرسي مسير‌ها و شکاف‌هاي ورود گاز رادون در اولويت است، استفاده از غشاهاي پلاستيکي در زير فونداسيون به هنگام احداث ساختمان، اصلاح و بهبود سيستم تهويه محيط‌هاي بسته به خصوص افزايش تهويه در سطوح پايين و کف ساختمان‌ها، عايق بندي و پرکردن شکاف ديوار‌ها و کف ساختمان نسبت به ورود گاز رادون، استفاده از چاهک رادون در زير کف ساختمان جهت هدايت مستقيم گاز رادون به بيرون، نصب يک سيستم تنظيم فشارمثبت جهت افزايش فشار هواي داخل ساختمان نسبت به نفوذ گاز رادون و کاهش تاثير تقليل فشار هوا در ساختمان، استفاده از مخلوط بتني با چگالي بالا و همچنين بلوک‌هاي بنايي فشرده به جاي بلوک‌هاي توخالي و آناليز راديواکتيوي مصالح ساختماني قبل از استفاده از عواملي هستند که مي‌توانند کمک کننده باشند.
اما به اين دليل که در فصل سرما فضاهاي بسته امکان کمتري براي تهويه هوا دارند امکان حضور گاز رادون هم بيشتر است بنابراين لازم است به تهويه منازل در فصل سرما توجه جدي شود. آمار دقيق از ميزان ابتلا به سرطان ناشي از گاز رادون وجود ندارد، و نبود همين آمار و ارقام تصميم گيري در خصوص ميزان انتشار گاز رادون و اثرات و پيامد‌هاي آن را در محيط‌هاي بسته کشورمان عملا غير ممکن ساخته و نياز به مطالعات و تحقيقات جامع در اين زمينه ضروري است.

نظرات بینندگان

ارسال نظر