صفحه نخست >> اجتماعی تعداد نظرات: 0

افزايش زنان قليان کش:

زنان در قهوه خانه ها چه مي کنند؟

۳۷درصد زنان ايراني حداقل يکبار مصرف قليان را تجربه کرده‌اند. اين آمار بالا لزوم برنامه ريزي براي کاهش اين آسيب رو تاکيد مي کند .

کد خبر: 1299

متن پيش رو در افکار نيوز منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست.

دختران بيشتر قليان هاي سبک و ترکيبي از توتون نعناع و پرتقال يا ليمو مي کشند. اين جا قليان با سرويس ۵۰ هزار تومان است و کم مشتري بودنش هم به همين دليل است که هر تعداد هم که باشي قيمت را زياد نمي کند.
فضا پر از دود و همهمه وقل قل قليان است. روي هر تخت دوسه نفري لم داده اند و ميان حرف هايشان پکي هم به قليان مي زنند. آنها که پيش کسوتند شرين کاري نيزمي کنند و دود را حلقه اي بيرون مي دهند. قليان دست به دست مي چرخد تا زماني که سرخي زغال به خاکستر تبديل شود و چاي قوري هم ته بکشد.
تخت هاي اين سفره خانه قديمي را که اجازه کشيدن قليان به خانم هاي بدون مرد را هم مي دهد بيشتر دختران جواني پر کرده اند که دوست دارند فراغت عصرگاهي شان را با دوستان و دود قليان پرکنند. تابلوي " از ارائه قليان به بانوان معذوريم " زير دود قليان دختران محو مي شود.

قليان تفريحي ارزان قيمت
شاگرد سفره خانه براي آنها که خوب چاق کردن قليان را بلد نيستند قليان را چاق مي کند و مي دهد دستشان و چند سري پلاستيکي نيز مي گذارد روي ميز. استکانهايي کمرباريک و نعلبکي هاي طرح ناصرالدين شاه، قند وخرما و نبات نيز توصيه هاي لازم براي آنهايي است که دود قليان فشارشان را پايين مي آورد.
اين جا به دختران تنها نيز قليان مي دهند اين را شاگرد سفره خانه مي گويد. او قليان را تفريحي گروهي و ارزان مي داند.

گوشه قهوه خانه ،آنجا که ستون ها ، ديد را محدود کرده اند . خانمي تنها نشسته است و آرام به قليان بزرگي که کنارش گذاشته اند پک مي زند . تنها است . خودش رو با گوشي اش سرگرم کرده است . در اين سفره خانه خلوت در ميانه شهر ،دختران تنهايي که براي کشيدن قليان آمده اند کم نيستند . مشتريان اين سفره خانه هم بيشتر خانم هستند .

ريحانه ۳۳ ساله مي گويد: هفته اي دوسه بار پيش مي آيد که تنهايي براي کشيدن قليان به قهوه خانه مي آيد . او در روز چند باري به قهوه خانه مي آيد و نمي تواند براي همه اين قليان کشيدن ها براي خود هم دود پيدا کند ،مي گويد: اوايل سرگرمي بود و دور هم بودن با دوستان . اما بعدش شد نياز بدنم . غروب که مي شد ،عادت بود يا نياز بدن .بايد به قهوه خانه مي رفتم .
اوايل بچه ها مي آمدند . اما به ديل هزينه بالا يا نداشتن وقت ،هم دودي هايم محدود شدند . گاهي هم پيش مي آيد خودم مانند امروز مي آيم قهوه خانه !ريحانه گمان مي کند که نوعي اعتياد روحي به قليان پيدا کرده است . 


يک متخصص ترک اعتياد در اين ارتباط مي گويد:وجود رطوبت در قليان باعث جذب بيشتر مواد سمي به بدن مي شود. دکتر جمال باقري با بيان اين که ميزان مضرات توتون،تباکو و سيگار با هم برابر است،گفت:برخي ها تصورشان بر اين است که مصرف قليان ضررش کمتر از ساير مواد دخاني است اما به ياد داشته باشيم که قليان هم زمينه اعتياد را فراهم مي کند.

وي تاکيد مي کند :مواد شيميايي در توتون هاي صنعتي همانندهيدروکربن هاي آروماتيک که باعث معطر شدن توتون ها مي شود، حساسيت و آلرژي را در بدن به دنبال داردو اثرات سرطان زايي آن همانند ساير مواد دخانيات است.

دختران بيشتر قليان هاي سبک و ترکيبي از توتون نعناع و پرتقال يا ليمو مي کشند. اين جا قليان با سرويس ۵۰ هزار تومان است و کم مشتري بودنش هم به همين دليل است که هر تعداد هم که باشي قيمت را زياد نمي کند. اين سفره خانه کوچک در مرکز شهر تهران تنها قهوه خانه اي نيست که به دختران تنها نيز قليان مي دهد. اما آيا آمار و ارقام نيز نشان از استقبال دختران از قليان دارد؟

اين پرسش را رئيس اتحاديه قهوه‌خانه‌داران اين گونه پاسخ مي دهد که گرايش مردم به قهوه‌خانه‌ها مدتي است زياد شده و اين نشان مي‌دهد که مردم سنت خود را دوست دارند و گذشتگان خود را هميشه به خوبي ياد مي‌کنند. براي پاسخ گفتن به همين نياز نيز او طرح ايجاد قهوه‌خانه هاي ويژه بانوان را مطرح مي کند که به فاصله يک روز با مخالفت شديد پليس و متوليان سلامت جامعه روبرو شد.

قهوه خانه با محيطي کاملا زنانه!
چند خيابان آن طرف تر ،ساعتي مانده به تاريکي آسمان. از پله هاي سفره خانه پايين مي رويم و مي رسيم به رستوراني که نشاني از خانم هايي که قليان مي کشند در آن نيست. در آن محوطه بزرگ ميزي نيست که در کنارش قلياني نباشد. شاگرد رستوران در حال جمع کردن بشقاب هاي غذا از روي ميز است که شاگرد ديگر قليان مشتري ها را هم مي آورد و اين ميز هم به جمع باقي مشتريان مي پيوندد.

اما انتهاي اين سالن بزرگ مکان دنج و کوچکي است که به خانم هاي تنها قليان مي دهد. پرده و راهروي کوتاهي اين فضا را از سالن اصلي جدا کرده است. اين سالن کوچک شلوغ پر از دختران قليان کش است. چيزي شبيه قهوه خانه مردانه با اين تفاوت که اينجاخبري از صندلي هاي رديف شده نيست و هر گروه پشت ميز خودشان مي نشينند.

شاگرد رستوران مي گويد: رونق اين بخش رستوران از آن سو بيشتر است. اين جا هر قليان با سرويس کيک و چاي ۲۵ هزار تومان است اما با اضافه شدن استفاده کنندگان قليان هزينه سرويس بالا مي رود.

تفريحي ۵ نفره فقط با ۳۰ هزارتومن!
رستوران هاي حاشيه رودخانه ها، فضاهاي کوهستاني وسفره خانه هتل ها نيز محل خوبي براي خانم هايي است که نمي خواهند مردي در کشيدن قليان همراهي شان کند.
سحر يکي از دختراني است که به قول خودش هر غروب به اين سفره خانه مي آيد. مي گويد به جز رفتن به کافي شاپ و سفره خانه تفريحي ديگري ندارد. بيشتر مکان هاي تفريحي مانند استخرها و ورزشگاهها عصرها براي آقايان است. با سينما و تئاتر هم مگر چند روز را مي توان پر کرد. سحر مي پرسد: کدام تفريحي را سراغ داريد که پنج نفره بتوان رفت و تنها ۲۰ ،۳۰ تومان پرداخت کرد.


بخاطر قليان کشيدن تنگي نفس گرفتم
استدلال هاي سحر براي کشيدن قليان را دوستش نسيم رد مي کند. او که مدتي است براي استعمال زياد قليان به تنگي نفس دچار شده و تنها براي همراهي دوستانش به سفره خانه امده است مي گويد: بسياري از کساني که قليان مي کشند بدون آن که خود متوجه شوند به آن معتاد مي شوند. مي توان غروب ها در پارک دور هم جمع شويم و بي آنکه هزينه اي بدهيم پياده رويي کنيم. اما قليان هاي ميوه اي ما را به خود وابسته کرده اند.

نسيم معتقد است: بسياري از دختران دور از چشم خانواده ها قليان مي کشند و هنوز هم سايه سنگين نگاهها بر روي دختران قليان کش وجود دارد. او که پس از چند سال قليان کشيدن دچار مشکل تنفسي خفيف شده است مي گويد: شايد حالا عوارض اين قليان کشيدن ها مشخص نشود امابعد ها خودش را نشان مي دهد.

غلامرضا حيدري، رئيس مرکز تحقيقات کنترل دخانيات دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي در اين رابطه مي گويد: در صورت رشد عرضه قليان براي خانمها، بيماري‌هاي مرتبط با مصرف قليان در زنان افزايش مي‌يابد و مخاطراتي را براي مادر و جنين در دوران بارداري و پس از آن به همراه دارد.
محمد هاشمي ، فوق تخصص ريه نيز در اين رابطه مي گويد: قليان يکي از مواد دخاني است که چون مصرف آن همراه با نوعي پک زدن عميق همراه است، لذا مصرف طولاني مدت آن باعث بروز بيماريهاي ريوي از جمله "آمفيزم"که جزو بيماريهاي غيرقابل درمان است، مي شود. فردي که قليان مصرف مي کند هنگام تنفس، حجم مفيد ريه را از دود پر مي کند که اين خود عامل بروز سرطان دهان مي شود.

قليان کشيدن ، سل و هپاتيت را هم منتقل مي کند
او ادامه مي دهد: مواد شيميايي که در ساخت تنباکوهاي قليان مورد استفاده قرار مي گيرند داراي فلزات سنگيني هستند که مي توانند عامل بروز بيماريهاي کبدي و يا کليوي در فرد مصرف کننده باشند. همچنين قليان باعث اعتياد به نيکوتين‌ مي شود که هر چه بيشتر استفاده شود اعتياد به آن هم بيشتر است .استفاده مشترک ازقسمت دهاني قليان هم موجب انتقال بيماري‌هاي واگيرداري چون سل و هپاتيت است .

بسياري از دختران قليان کش از مضرات قليان اطلاع دارند . مانند محدثه که مي گويد:من خودم قليان مي کشم با آن که مي دانم مضر است اماخيلي هم از کشيدن آن لذت مي برم:معمولا با دوستان که دور هم جمع مي شويم براي تفريح و سرگرمي اين کار و انجام مي دهيم.

ما هيچ سرگرمي ديگه اي نداريم و قليان بهونه خوبي است براي سرگرمي، ما حتي نمي توانيم با دوستان خود به پارک يرويم چون محيط پارک ها براي دور هم نشيني مناسب نيست اما وقتي که به سفره خانه مي رويم ديگر آن نگاه هاي سنگيني که در پارک ها وجود دارد نيست به خاطر اين که مي گويند چند دختر جوان دورهم جمع شده و قليان مي کشند.

برخوردهاي سلبي چاره ساز نيست
اما فرحناز قندفروش فعال حوزه زنان با اشاره به مشکلات اساسي زنان و دختران در جامعه مي گويد: قليان کشيدن دختران و پسران در مراکز تفريحي صحنه هاي مناسبي نيست، خانواده ها با فضاهايي روبرو مي شوند که چند نفري روي تخت سفره خانه ها لم داده و در حال کشيدن قليان هستند. اما برخورد هاي سلبي نيز چاره ساز نيست.

قند فروش ادامه مي دهد: بايد فضاهايي در شان خانم ها براي دور هم جمع کردن آنها ايجاد شود. متاسفانه بسياري از مراکز تفريحي ما غروب ها به آقايان اختصاص دارد و در فضاهاي دانشگاهي نيز فضاهاي آزاد بيشتر به آقايان تعلق دارد و اگر دختران دانشجو قصد فعاليت ورزشي و تفريحي داشته باشند به آنها تذکر داده مي شود.

اين فعال حوزه زنان تاکيد مي کند: استعمال قليان دور از شان زنان ايراني است و هنوز هم نگاههاي سنگين به زناني که دخانيات مصرف مي کنند وجود دارد هرچند در ميان نسل جوان قبح اين مسئله ريخته شده است.

تفريح، فشار همسالان، برابري با پسرها
پديده مصرف قليان و ديگر انواع دخانيات گرچه هيچ وقت درفرهنگ ايراني پذيرفته نشده اما در بررسي علت گرايش دختران به قليان به تاريخچه قليان در ايران برخوردمي کنيم. در گذشته در مصرف قليان خانواده هاي پادشاهان به خصوص در دوره قاجار اين شيوه رواج داشته است. بسياري از عکس و نقاشي هايي که از آن زمان باقي مانده زنان دوران قاجار را در حال کشيدن قليان نشان مي دهد.

سه عامل،تفريح،فشار همسالان،برابري با پسرها ؛يافته هاي يک پژوهش دانشگاهي درباره گرايش دختران به قليان است .
دراين پژوهش که توسط ليلا حمزه گردشي، زينب حمزه گردشي، نيره اعظم حاجي خاني انجام شده است آمده است :احساس لذت و شادماني همزمان با مصرف قليان توسط تمام دختران مصرف کننده بيان شد. علاوه براين دختران با کشيدن قليان در مکان هاي عمومي احساس غرور و بزرگي مي کردند، و احساس مي کردند که از محدوديت هاي زنانه عبور کردند.

مضمون ديگري که از مصاحبه ها انتزاع شد، تاثير بي تفاوتي خانواده نسبت به رفتارهاي نوجوان، مشکلات ارتباطي والد- نوجوان، الگوبرداري از والدين مصرف کننده و فشار و تشويق همسالان براي مصرف قليان بود.عوامل اجتماعي تسهيل کننده مصرف قليان از ديدگاه نوجوانان دختر، مقبوليت اجتماعي مصرف قليان توسط زنان نسبت به ساير مواد دخاني، دسترسي آسان و ارزان در قهوه خانه هاي سنتي بيان شده است .

از نظر دختران، چون قليان قدمت زيادي دارد تاريخي و سنتي بوده ،هيچ وقت در تاريخ ما براي زنان ممنوعيت نداشت؛ بنابراين براي فرد، خانواده و اجتماع قابل پذيرش مي باشد.
نتايج مطالعه حاضر مطابق با بررسي جهاني مصرف دخانيات نشان داد که دختران تمايل زيادي به مصرف ساير محصولات دخاني به غير از سيگار مانند قليان دارند. اين مساله به فقدان نظارت دقيق و رفتار پذيرفته شده اجتماعي در مورد مصرف قليان برمي گردد.

نتايج مطالعه حاضر حاکي از تاثير بالاي همسالان بر تجربه و تداوم مصرف قليان است. اين موضوع مشابه با الگوي سوء مصرف مواد، انعکاسي از تغييرات اجتماعي و محيطي در دوره نوجواني است. اين موضوع ممکن است به تعاملات اجتماعي با همسالان و فرايند اجتماعي شدن نوجوان برگردد. نوجوانان به دنبال فرصت هايي هستند که با همسالان خود ارتباط برقرار کنند؛ بنابراين مصرف قليان ممکن است براي نوجوانان جذاب و پذيرفته شده باشد.

يافته هاي اين پژوهش حاکي از تاثير بالاي همسالان، نرم هاي اجتماعي و دسترسي آسان به قليان در سفره خانه هاي سنتي بر گرايش نوجوانان به مصرف قليان است. بنابراين سياست ها و برنامه هاي ارتقاي سلامت نه تنها بايد به اجراي قوانين منع فروش دخانيات به نوجوانان زير ۱۸ سال توجه داشته باشند، بلکه بايد بر روي پذيرش اجتماعي مصرف قليان در دختران نيز تمرکز داشته باشند.

۳۷درصد زنان ايراني حداقل يکبار مصرف قليان را تجربه کرده‌اند. اين آمار بالا لزوم برنامه ريزي براي کاهش اين آسيب رو تاکيد مي کند .

نظرات بینندگان

ارسال نظر