صفحه نخست >> آشپزی تعداد نظرات: 0

تغذيه/ بخور و نخورهايي براي بي‌خواب‌ها

اگر افراد با علل بي‌خوابي و تدابير و شيوه‌هاي درمان طبيعي آن آشنا شوند و از اصلاحات برنامه غذايي کمک بگيرند بدون مصرف داروهاي شيميايي و قرص‌هاي خواب‌آور نيز مي‌توانند خواب راحتي داشته باشند.

کد خبر: 603

جام جم/ اگر افراد با علل بي‌خوابي و تدابير و شيوه‌هاي درمان طبيعي آن آشنا شوند و از اصلاحات برنامه غذايي کمک بگيرند بدون مصرف داروهاي شيميايي و قرص‌هاي خواب‌آور نيز مي‌توانند خواب راحتي داشته باشند.
زهرا رئيسيان، کارشناس علوم تغذيه با اشاره به اين‌که عوامل بسياري در ايجاد بي‌خوابي موثر است، مي‌گويد: تنش‌هاي عصبي، پرخوري، عوارض جانبي برخي داروها، دردهاي جسماني، ضعف و گرسنگي زياد، بي‌نظمي‌هاي هورموني، مصرف مشروبات الکلي و اضطراب و افسردگي ازجمله مهم‌ترين علل بروز کم‌خوابي يا بي‌خوابي است. به گفته رئيسيان، کم‏خوابي به حالتي گفته مي‏شود که زمان بيدار ماندن انسان بيش از اندازه طبيعي باشد و گاهي به حدي مي‌رسد که ديگر فرد نمي‏تواند به خواب برود و بي‌خوابي عارض مي‌شود. بي‏خوابي خود نوعي بيماري است و بهتر است علت آن کشف و به درمان آن پرداخته شود. به گفته اين پژوهشگر علت اغلب بي‌خوابي‌ها ناشي از گرفتاري‏هاي روزانه است که شب‏ها خود را نشان مي‏دهد.
رئيسيان با اشاره به اين‌که اگر خواب باکيفيت و عميق باشد، اعمال طبيعي بدن بخوبي انجام مي‌شود و روان به آرامش رسيده و ضعف، خستگي و ناتواني‌هاي جسماني که طي روز عارض شده از بين مي‌رود، مي‌گويد: در روند يک خواب خوب بدن اين فرصت را پيدا مي‌کند که مواد مغذي و باارزشي را که بيش از حد، ميل به تخليه دارد حفظ و به دفع مواد زائد کمک کند. همچنين خواب عميق در مقايسه با بيداري موجب دفع حداکثري سموم و فضولات بدن از طريق تعريق مي‌شود. البته اگر کسي که هنگام خواب بدون علت محيطي، بسيار عرق کند معمولا نشانه‏ آن است که بدن زياد‏تر از حد لازم غذا دريافت کرده است.

شايع‌ترين علل بي‌خوابي‌هاي شبانه
پرخوري‌هاي شبانه از شايع‌ترين علل بي‌خوابي افراد است. به گفته اين کارشناس وقتي معده پر باشد، چه ناشي از غذاي شب و چه ناشي از مواد زائد هضم نشده از وعده‌هاي قبلي غذا باشد، بدن انرژي زيادي را بايد صرف هضم و جذب غذا کند و در چنين شرايطي به خواب رفتن تقريبا محال و غيرممکن است و فرد در رختخواب به طور ناخودآگاه براي کمک به امر گوارش آن قدر پهلو به پهلو ‏مي‌شود و غلت مي‌خورد تا مشکل معده برطرف شود و در نهايت به خوابي غير‌طبيعي مي‏رود و صبح که برمي‌خيزد خسته، خموده و خواب‏آلود است. اين افراد در ساعات ابتدايي شب بايد اول نسبت به تخليه معده و روده اقدام و در نهايت شب‌ها از خوردن غذاهاي سنگين و ديرهضم اجتناب کنند.
رئيسيان به بررسي علل ديگر بي‌خوابي‌هاي شايع مي‌پردازد و مي‌گويد: بعضي افراد نسبت به نور محيط خواب حساسيت دارند و بهتر است در جاي تاريک و بي‌سر و صدا بخوابند و از رايحه گل محمدي يا گلاب استفاده کنند. همچنين مصرف بعضي مواد غذايي و دارويي مانند داروهاي ضد احتقان، داروهاي شيمي‌درماني و ضد تشنج، داروهاي کاهنده وزن و غذاها و نوشابه‏هايي که داراي تئين و کافئين است و دخانيات و نيز قطع ناگهاني داروهاي آرام‌بخش، خواب را کم مي‏کند يا در عالم خواب سبب خواب‌هاي آشفته و پريشان مي‌شود، ضمن اين‌که مصرف مشروبات الکلي نيز روي مراکز عصبي اثر گذاشته و اين اثر گاهي به صورت بي‌خوابي‌هاي موقت يا مزمن درمي‏آيد.
وي با تاکيد بر اين‌که اختلالات و ناراحتي‌هاي روحي و رواني مانند اضطراب و افسردگي را هم نبايد از ياد برد مي‌افزايد: افراد مضطرب و کساني که بسيار تفکر و تمرکز مي‌کنند، خيلي دير به خواب مي‏روند، ولي در مقابل افراد افسرده ساعات ابتدايي شب را مي‏خوابند و سپس بيدار شده و معمولا بقيه شب را بيدار مي‏مانند. به گفته رئيسيان، براي مداوا بايد عاملي که سبب ترس، استرس و اضطراب شده، رفع و افسردگي را درمان کرد.
علت ديگر بي‌خوابي، ضعف و گرسنگي است که گاهي مانع خواب افراد مي‏‌شود، به ‏طوري ‏که اين‏‌گونه افراد وقتي نيمه‏هاي شب بيدار مي‏شوند تا چيزي نخورند به خواب طبيعي نمي‏روند. ضمن اين‌که شادي و خوشحالي زياد هم خود يکي از عوامل بي‌خوابي محسوب مي‌شود.

راه‌هاي رسيدن به يک خواب ايده‌آل
به گفته رئيسيان، اغلب عواملي را که سبب بي‌خوابي مي‏شود ـ غير از آنهايي که جنبه روحي و رواني دارد ـ مي‌توان تا حدود زيادي با اصلاح برنامه غذايي و برخي اقدامات رفع کرد. برخي از اين اصلاحات عبارت است از: مصرف کم‌ مواد گوشتي بخصوص در افرادي که اوره خونشان بالاست. خوردن غذاهاي حاضري، سالم و کم‏انرژي در وعده شام. کم‏ کردن وزن و کنترل پرفشاري خوني‏. ورزش، تفريح و حرکات جسمي براي افراد کم‏خواب، مصرف خوراکي‏ها و نوشيدني‌هايي مانند دوغ، خيار، آبليمو، آب هويج، ترب يا تربچه، شير گرم، نان و ماست، سيب درختي قرمز و عرق بهارنارنج و بيدمشک هنگام خواب، گشنيز، کاهو و فندق توصيه مي‌شود.
ضمن اين‌که گرم کردن و ماساژ کف پا و سعي در خروج افکار مزاحم و استحمام با آب ولرم رو به گرم پس از هضم کامل غذا و مشت و مال بدن مي‌تواند بسيار اثر بخش باشد. به افراد بي‌خواب توصيه مي‌شود روزها نخوابند و طي روز تا حدودي فعاليت جسمي داشته باشند و در نيمه دوم روز يعني از ظهر به بعد چاي، قهوه يا غذاها و نوشيدني‏هايي که مواد محرک و ضد خواب دارد مصرف نکنند. ضمن اين‌که از خوردن غذاهاي چرب و غذاهاي خشک‌‏کننده مراکز عصبي مانند سير، فلفل و دارچين بپرهيزند.
يکي از داروهاي مفيد براي کم‏خوابي گشنيز است. اين گياه برخي از انواع بي‌خوابي را به سرعت بهبود مي‏بخشد. براي اين‌که خواب‏تان سنگين‌‏تر و عميق شود، مي‌توانيد بعد از شام شب يک ليوان آب سيب قرمز درختي با قدري عسل يا آب طبيعي و تازه مرکبات بنوشيد و از خوردن غذاهاي سنگين، خشک و يبوست‌زا بپرهيزيد. براي تمدد اعصاب مي‌توانيد از يوگا، تمرينات تنفسي و نرمش‌هاي بدني استفاده کنيد.
به گفته اين پژوهشگر ، در شهرهاي غربي کشور مثل ايلام و لرستان بي‌خوابي را با مصرف دم‏کرده سنبل‌الطيب‏ و جوشانده اکليل کوهي درمان کرده و کردها براي رفع بي‌خوابي از تخم شنبليله استفاده مي‌کنند.

رفع بي‏خوابي در نوزادان و کهنسالان
بي‏خوابي در نوزادان بخصوص در ماه‏هاي اول زندگي براي اغلب والدين مشکل‌‏ساز است. زيرا زمان و ساعات خواب نوزاد با والدين متفاوت بوده و در بسياري موارد براي تثبيت الگوي خواب نوزاد با خواب والدين زمان لازم است.
رئيسيان با اشاره به اين‌که بي‏خوابي‏ها در سن زير دوازده ماهگي شايع‌‏تر است و محيط پرسروصدا يکي از علل اين بي‌خوابي‌هاست، مي‌گويد: الگوي خواب نوزاد به تعداد دفعات نياز او به تغذيه بستگي دارد.
نوزادهاي نارس اغلب بيشتر از نوزادان کامل و سالم تمايل به تغذيه داشته و بنابراين مدت زمان خواب کوتاه‏‌تري دارند. در شيرخواران بزرگ‌تر نيز ممکن است مشکلات به واسطه‏ محيط استرس‏زا يا پرسروصدا، سرماخوردگي، دل‏درد، گوش‏درد، سردرد، سوزش پا، کم‌طاقتي در برابر سرما يا گرما ايجاد شود. براي ايجاد نظم در الگوي خواب نوزاد اقداماتي مي‏توان انجام داد که ممکن است مفيد باشد. به گفته اين کارشناس، طي روز بهتر است کودک کمتر بخوابد و هنگامي که خوابيده است، سعي کنيد شما نيز بخوابيد. وقتي سن کودک به ده هفتگي رسيد به تثبيت زمان خواب او اقدام کنيد. کودک را در ساعت خواب به اتاق تاريک و خلوت ببريد و شير دهيد، کنترل کنيد گرسنه نباشد، قبل از گذاشتن در بستر پوشک نرم و تميز براي او بگذاريد. با صداي ساعت يا تکان دادن کودک همراه با موسيقي به خوابيدن او کمک کنيد و در حين تغذيه‏ شب با او بازي نکنيد تا بتواند به طور کامل سيرشود. براي خواب بهتر کودکان خردسال مي‌توانيد به آنها پوره سيب‌زميني که براي بي‌خوابي مفيد است، بدهيد. بزرگسالان بخصوص کهنسالان دچار بي‏خوابي‏ يا کم‏خوابي بهتر است به عنوان درمان هر شب سيب درختي قرمز را با پوست آب بگيرند و يک ليوان بنوشند يا از آب پرتقال، دوغ يا شير گرم استفاده کنند.

نظرات بینندگان

ارسال نظر