صفحه نخست >> فرهنگی تعداد نظرات: 0

حجت‌الاسلام ارباب‌سلیمانی،مشاور وزیر ارشاد

ورود غیرفرهنگی‌ها به برنامه‌ریزی فرهنگی ممنوع!

هر دستگاه براساس قانون وظایف و تکالیف مشخصی دارد. گاهی اوقات مؤسسات غیرفرهنگی در مقولاتی وارد می‎شوند که اگر به آن حوزه ورود پیدا نکنند، بهتر است. اگر لازم است یک دستگاه غیرفرهنگی در حوزه اوقات فراغت ورود پیدا کند، می‎تواند از مشاوره‎های تخصصی بهره گیرد. شتابزدگی برای سروسامان دادن به بودجه ای که بایستی صرف این موارد شود در کنار زمان بندی محدود، آشفتگی برنامه ریزی را به دنبال دارد.

کد خبر: 10

سید ناصر نعمتی / حجت الاسلام حمیدرضا ارباب سلیمانی مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر ستاد عالی کانون های مساجد کشور است. در کارنامه حوزه کاری او برنامه های بسیاری با رویکرد تشکیلاتی و سازماندهی شده، در کانون های مساجد دیده می شود. برنامه هایی که به یک فصل سال اختصاص ندارند هرچند در تابستان اوج این برنامه هاست.

از طرفی دیگر جایگاه مشورتی او در وزارت ارشاد که خود متولی اصلی حوزه فرهنگ و هنر کشور است ما را بر آن داشت تا در گفت و گویی با ارباب سلیمانی به نقد و بررسی عملکرد دستگاه ها در حوزه برنامه ریزی فرهنگی به خصوص در بخش فراغت بپردازیم.

رویکرد نهادها و دستگاههای برنامه ریز در حوزه فرهنگ و به خصوص اوقات فراغت سرمایه گذاری در این بخش است یا پرداختن به این موضوع را صرفاً هزینهای میدانند؟

اوقات فراغت فرصتی مغتنم برای فراهم کردن زمینه‎هایی جهت جذب حداکثری جوانان به برنامه‎های فرهنگی و عمومی است که این هدف جز با برنامه ریزی صحیح و جامع محقق نمی‎شود. مسیری که بایستی در این باره دنبال شود تنوع بخشی فعالیت‎ها و اهتمام به یک فعالیت شادی آفرین در پرتو آموزه‎های دینی است.

واقعیت این است که اگر در مسأله فرهنگ بخواهیم به اهداف خود دست پیدا کنیم بایستی نگاه سرمایه ای به آن داشته باشیم. در این نگاه می توان سرمایه نیروهای انسانی و نسل جوان را به بهترین صورت به رشد مورد نظر رساند. این موضوع نیازمند آن است که برنامه ریزان این حوزه، خود مهذب و آشنا به این حرکت فرهنگی باشند. اگر این چنین باشد اوقات فراغت به فرصتی برای سرمایه گذاری فرهنگی و معنوی تبدیل می‎شود. در غیر این صورت بودجه و امکانات موجود در پرتو کارهای غیرکارشناسی با کمال تاسف در مسیر نامناسب هزینه می‎شود و دچار هدر رفت سرمایه‎ها می‎شویم.

لذا همه برنامه ریزان در این حوزه تمام دغدغه شان باید این باشد که چه کنیم تا مخاطبان بهترین استفاده را از برنامه‎های اوقات فراغتی ببرند و البته کسانی را نیز به منظور برنامه ریزی به کار ببریم که شایستگی‎های لازم را داشته باشند.

ارزیابی رویکرد نهادها و دستگاه‎های برنامه ریز در این حوزه نیازمند یک کار پژوهشی و علمی‎است که زمان می‎برد. خروجی دستگاه‎ها را در این باره باید رصد کرد و بعد درباره نگاه سرمایه ای و یا هزینه ای آن قضاوت کرد. دستگاه‎های مختلف مانند سازمان تبلیغات اسلامی، اوقاف و امور خیریه، بسیج، کانون‎های مساجد و دیگر نهادها براساس ضوابط خاصی شکل گرفته اند و عمدتا نگاه عمیق و سازنده و توأم با برنامه و طرح در آن‎ها وجود دارد. جلسات کارشناسی در خصوص اوقات فراغت در این دستگاه ها برگزار می‎شود.

به طور مثال در ستاد عالی کانون‎های مساجد هر سال آیین نامه ستاد اوقات فراغت به استان‎ها ابلاغ می‎شود که در آن هم اهداف برنامه‎ها و اعضای ستاد اوقات فراغت در استان‎ها تعیین می‎شوند. ترکیب نظرات اعضای این ستاد به صورت کارشناسی و اجرایی تعیین می‎شوند. یکی از موضوعات مورد توجه دراین بخش نیازسنجی بچه‎های مسجدی است تا اولویت‎ها در برنامه‎ها مشخص گردد. یک نظرسنجی گسترده  در ۲۶ استان برای به دست آوردن نیازهای مخاطبان کانون‎های مساجد انجام شده است مجموعه سئوالات و نیازهای مخاطبان استخراج شود و مربیان اوقات فراغت براساس آن در برنامه‎های فراغتی حضور یابند. معمولا دستگاه‎ها به این موضوع توجه دارند ولی میزان توفیق، شرایط و مربیان یکسان نیست که در خروجی کار تأثیر می‎گذارد.

احساس میشود برخی برنامههایی که از سوی نهادهای مختلف در این حوزه انجام میشود صرفا برای رفع تکلیف و انجام وظیفه سازمانی آنهاست. ارزیابیتان چیست؟

هر دستگاه براساس قانون وظایف و تکالیف مشخصی دارد. گاهی اوقات مؤسسات غیرفرهنگی در مقولاتی وارد می‎شوند که اگر به آن حوزه ورود پیدا نکنند، بهتر است. اگر لازم است یک دستگاه غیرفرهنگی در حوزه اوقات فراغت ورود پیدا کند، می‎تواند از مشاوره‎های تخصصی بهره گیرد. شتابزدگی برای سروسامان دادن به بودجه ای که بایستی صرف این موارد شود در کنار زمان بندی محدود، آشفتگی برنامه ریزی را به دنبال دارد.

این مسائل در تذکرات و دیدگاه‎های مخاطبان این دست برنامه‎ها نیز دیده می‎شود و صاحب نظران نیز آن را درک می‎کنند. طرح این مسائل از سوی کارشناسان برای حرکت دستگاه‎ها در چارچوب مأموریت‎هایشان ضروری است.

ما باید شورای عالی هماهنگی اوقات فراغت را در طول سال تشکیل دهیم. ساماندهی این امر، به تنهایی کار یک دستگاه نیست. قطعا باید سایر نهادها هم مشارکت و تحمل یکدیگر را داشته باشند، مصلحت‎های بزرگتر را درنظر قرار داده و با نقشه راه، آن را به نتیجه برسانیم.

مشورت‎های درون سازمانی وجود دارد اما بایستی هماهنگی‎های برون سازمانی پیگیری شود. در یک استان شورای عالی هماهنگی اوقات فراغت برنامه‎های منظم و دارای زمانبندی مشخص در طول سال را تدوین کند و هم پوشانی‎ها را کاهش دهد. گاهی در نگاه فراگیران به نظر می‎رسد تمام برنامه‎های اوقات فراغت از حیث شباهت به هم در همه نهادها یکی است. از طریق این چنین شورایی می‎توان از هم پوشانی‎ها جلوگیری کرد. خلأهایی نیز در کار وجود دارد که بایستی شناسایی و پوشش پیدا کند. تصور می‎شود بودجه اوقات فراغت منحصر به تابستان است. دائم بایستی فعالیت‎های جدید تعریف کرد.

فرآیند نظرسنجی و اجرای برنامههای تخصصی چه میزان از سوی نهادهای مختلف مورد توجه است؟

با دیدن اطلاعیه‎های اوقات فراغتی یکسان، مشابه و یکدست توسط مخاطب تصور می‎شود یک برنامه واحد و کپی شده در دست همه نهادهاست. این مشکل وجود دارد. البته بخشی از آن طبیعی است. اگر فعالیت‎های قرآنی در سازمان تبلیغات اسلامی اجرا می شود، طبیعی است که ارشاد نیز آن را پیگیری می‎کند. اوقاف هم موضوعات قرآنی را دنبال می‎کند. برخی موضوعات از لحاظ اهمیت بایستی به آن پرداخته شود و هرچه کار شود باز هم جای کار وجود دارد. برخی مسایل این اهمیت را ندارد و در بخش‎های مختلف تکرار دیده می‎شود. در طول سال باید از سوی همان شورای عالی هماهنگی اوقات فراغت برنامه ریزی و سهم هر دستگاه نیز مشخص شود.

آیا برای تشکیل این شورا اقدامی شده است؟

تلاش‎هایی وجود دارد، اما نتایجی بدست نیامده است. این موضوعی است که باید در شورای فرهنگ عمومی کشور در دستور کار قرار گیرد و براساس این پیشنهاد، شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه ای داشته باشد و ابلاغ شود. این مورد هنوز در دستور کار نیست.

آموزش، تفریح، پرورش و نشاط؛ کدام یک در برنامههای فراغتی دستگاهها پررنگتر است؟ چرا؟

این موضوع به مأموریت دستگاه‎ها بر می‎گردد. وزارت ورزش و جوانان بنا به مأموریت خود در بخش نشاط و مسابقات فعال تر است. در چرخه برنامه‎های وزارت ورزش و جوانان نشاط بیشتری مشاهده می‎شود ولی در سازمان اوقاف چنین چیزی دیده نمی‎شود و در واقع نباید چنین انتظاری را داشت. من در این باره ارزیابی جامعی ندارم و در دستگاه‎های گوناگون میزان توجه به هر یک متفاوت است. مانند آموزش و پرورش که به وجهه آموزشی کار بیشتر توجه می‎کند.

آیا برنامه ریزی برای اوقات فراغت در دستگاهها تنها به ایام خاصی از سال مانند تابستان خلاصه میشود یا در طول سال ادامه دارد؟

این نگاه کلان در همه دستگاه‎ها وجود ندارد که در تمام ایام سال برنامه ریزی ویژه داشته باشند، اما بسیاری از دستگاه‎ها به لحاظ مأموریت خود این موضوع را رعایت می‎کنند. اوج برنامه‎ها در تابستان و نوروز است اما محدودیت زمان مخاطبان همیشه تعیین کننده است. طبیعی است که بایستی در طول سال برنامه ریزی پیوسته ای برای اوقات فراغت قشرهای مختلف داشته باشیم.

از این که بخشی از فراغتتان را به این گفت و گو اختصاص دادید، سپاسگزارم.

این جدیت شما در تنظیم سؤالات و دریافت پاسخ‎های دقیق جای تشکر دارد و به سهم خود از دست اندرکاران طرح جامع اوقات فراغت استان خراسان رضوی برای این حرکت و تلاش رسانه ای و مکتوب تشکر می‎کنم.

نظرات بینندگان

ارسال نظر