صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

مسعود پزشکیان

پزشکیان: منتقدان با سوالات‌شان دنبال القای «خیانت» هستند

مسعود پزشکیان در گفت‌وگو با «اعتماد» از کمیسیون ویژه برجام می‌گوید منتقدان با سوالات‌شان دنبال القای «خیانت» هستند بررسی‌های تخصصی کمیسیون تعطیل شده است

کد خبر: 46580

احسان بداغی/ دو هفته فعالیت کمیسیون برجام یک دوگانه پر رنگ را به تصویر کشیده است؛ فشار روی تیم مذاکره‌کننده فعلی و کرنش در برابر تیم هسته‌ای دولت قبل. این البته از مجموعه‌ای که ترکیب غالب آن را منتقدان مذاکرات تشکیل می‌دهند عجیب نیست؛ منتقدانی که در طول این دو هفته در میان سکوت طیف موافقان مذاکرات بیشتر از هر وقتی به چشم آمده‌اند. حالا اما مسعود پزشکیان از نمایندگان اصلاح‌طلب عضو این کمیسیون بعد از دو هفته در گفت‌وگو با «اعتماد» از برخی زوایای جلسات قبل این مجموعه می‌گوید. از جمله اینکه طیف منتقدان قصدی برای تغییر رای خود ندارند و از پیش همه تصمیمات خود را گرفته‌اند. پزشکیان معتقد است با این شیوه خروجی کمیسیون تنها یک گزارش سیاسی خواهد بود. ضمن آنکه تاکید می‌کند تمام بررسی‌های تخصصی و فنی هم تا حالا به فراموشی سپرده شده‌اند و همه چیز بر مدار مواضع سیاسی پیش رفته است.

 

‌ پیش از هر چیز دیگری توضیح دهید چرا طیف موافقان برجام اینقدر ساکت بوده‌اند تا اینجا؟

به هرحال ما می‌خواستیم منطقی و قانونی کار کنیم. منطقی این بود که اول حرف‌ها و گزارش‌ها را بشنویم و بعد نظر خود را بدهیم. قانونی آن هم این بود که گفتیم از طریق سخنگو اطلاع‌رسانی شود. اما هیچکدام نشد. یعنی اتفاقا برخی نمایندگان که عضو هم نبودند و می‌آمدند بیشترین موضع‌گیری‌ها، خبرسازی‌ها و فضاسازی‌ها را داشتند.

دو هفته از آغاز کار کمیسیون ویژه برجام می‌گذرد. شما و موافقان برجام تا اینجا خیلی کمتر از طیف منتقدان موضع‌گیری کرده‌اید و فضای کمیسییون هم تا اینجا به نظر می‌رسد در اختیار همان طیف باشد. ارزیابی شما از گفت‌وگوها در قالب این مجموعه طی دو هفته اخیر چیست؟

بالاخره یک تعداد از نمایندگانی که به جلسات کمیسیون برجام می‌آیند و برخی دیگر که عضو هستند دارای سو‌گیری سیاسی شدید هستند و این سوگیری هم باعث می‌شود تا اوقات‌تلخی‌هایی صورت بگیرد و باعث ایجاد حاشیه‌هایی می‌شود که از متن خیلی بیشتر هستند. یعنی الان در جلسات ما مخصوصا آنچه با آقای عراقچی داشته‌ایم حاشیه و سوالات حاشیه‌ای بسیار پر رنگ‌تر از متن قضیه بوده است. به هر حال انصاف برای یک گروه بررسی‌کننده‌ای مثل کمیسیون برجام و نمایندگان دیگری که آنجا می‌آیند حکم می‌کند که حداقل مقداری از قضاوت‌های سیاسی خود را نادیده بگیرند. در حالی که ما شاهد هستیم اگر فلان نماینده منتقد موضعی علیه برجام هم دارد وقتی در جلسه کمیسیون و جلوی دوربین تلویزیون حاضر می‌شود، تمام تلاش خود را می‌کند که گرایش و موضع‌گیری سیاسی خود را پررنگ‌تر هم بکند. ما الان در وضعیتی هستیم که در کمیسیون برجام قضاوت موضع نه تنها خارج از سوگیری‌ها و قضاوت‌های سیاسی نیست که هیچ، بلکه اصلا قرار است این قسمت برجسته بررسی‌ها باشد و من تا الان نفهمیده‌ام چنین روشی چه نسبتی با منافع ملی و مصالح عمومی دارد. وقتی می‌گوییم کمیسیون ویژه تشکیل داده‌ایم برای یک بررسی فنی باید این‌گونه باشد که اول گزارش مربوط به اقدامات را بشنویم و بعد سراغ سوالات و ابهامات و نهایتا قضاوت برویم. در حالی که از همان روز اول حتی قبل از اینکه جلسه‌ای تشکیل شود برخی همکاران ما مشغول هماهنگ کردن سوالات انتقادی خود از تیم مذاکره‌کننده بودند و جالب اینجاست که برخی نمایندگان غیر عضو در کمیسیون هم در این میان جنب و جوش و حرارت به مراتب بیشتری داشتند. به هر حال این همکاران ما از قبل قضاوت خود را انجام داده‌اند و به همین دلیل است که مثلا جو جلسه با آقای عراقچی با جو جلسه با آقای ظریف از زمین تا آسمان فرق دارد. چون از همان لحظه اول قرار است به آقای عراقچی حمله کنند و در مقابل آقای ظریف دست به سینه بنشینند و به به و چه چه کنند. خب این اصلا انصاف نیست. ولی به هر حال فعلا جو کمیسیون ویژه اینچنین است و ما هم باید با همین جو کار را ادامه دهیم. فقط خوشحالیم که با پخش تلویزیونی مردم می‌توانند قدری قضاوت کنند.

با این شیوه‌ای که تا اینجا کمیسیون ویژه آن را در پیش گرفته فکر می‌کنید نهایتا به چه نتیجه‌ای خواهید رسید و چه نوع گزارشی با چه رویکردی خروجی کار شما در این مجموعه باشد؟

اگر اطلاعات درست بگیرند و جمع‌بندی بدون سو‌گیری انجام شود، به نظر من جمع‌بندی این توافق پذیرش آن خواهد بود و جمع‌بندی عمومی هم در مجلس و هم در جامعه درباره مذاکرات همین است. البته ما هنوز اطلاعات کامل را از گروه‌های امنیتی، اقتصادی و حقوقی دریافت نکرده‌ایم و باید اطلاعات ما برای آن گزارش کامل و جامع باشد و هنوز کار ادامه دارد. من خودم واقعا منتظر این اطلاعات هستم و برای خودم این فضای ذهنی را به وجود آورده‌ام که اطلاعات جدید هر نوع تغییری در رای من ایجاد کند. یعنی نمی‌خواهم با یک موضع‌گیری قبلی قضاوت کنم.

‌ خب این نظر شماست، ولی در عمل بسیاری از اعضا به شکل دیگری اقدام می‌کنند. بحث بر سر این نیست که چه طور باید رفتار کرد. بحث این است که با این شیوه رفتاری و این موضع‌گیری‌ها نهایتا کمیسیون به کجا خواهد رسید؟

ببینید اگر ملاک را موضع‌گیری‌های انجام شده تا الان بدانیم که معلوم است گزارش کمیسیون چه خواهد بود. خیلی واضح است که به هر حال طیفی از نمایندگان برای قانع نشدن وارد این بحث شده‌اند و هیچ توضیحی هم برای آنها کافی نیست. یعنی اصلا حضورشان در جلسه برای نمایش مخالفت است. مثلا درباره برخی موارد مربوط به قطعنامه بارها هم تیم مذاکره‌کننده و هم دولت تاکید کرده‌اند که آن را قبول ندارند و اجرا نمی‌کنند. من خودم که در سیاست خارجی متخصص نیستم هم الان متوجه موضوع شده‌ام و جواب منطقی آن را دارم اما همچنان درباره این موارد سوال پرسیده می‌شود. البته نه سوال از زوایای جدید، بلکه عینا همان سوالات قبلی مطرح می‌شوند. مثلا گیر می‌دهند که اگر فلان کشور یا فلان ارگان دبه کرد چه می‌شود. خب این دیگر مشخص است که نه فقط در سیاست خارجی بلکه در هر معامله‌ای امکان دبه کردن وجود دارد. نمی‌شود که کشور را به خاطر یک احتمال ضعیف و یک سری اما و اگر معطل بگذاریم که برخی می‌گویند شاید در آینده آمریکا در فلان جا دبه کند. خب دبه هم کرد که بدتر از قبل از مذاکرات که نمی‌شود. من واقعا نمی‌دانم برخی مسائل اصلا چرا مطرح می‌شوند. به هر حال الان در جلسات کمیسیون برجام قسمت مهم و بزرگی از دغدغه‌های منتقدان را تیم هسته‌ای گفته که از اساس خودش قرار نیست اجرا کند. ولی متاسفانه برخی نمایندگان مرتب می‌گویند فلان مقام دولت آمریکا یا فلان نماینده مجلس آنها این‌جور گفته. یعنی حرف مقامات رسمی خودمان را قبول ندارند اما حرف آن آمریکایی را که خودشان می‌گویند نباید به آنها اعتماد کرد، با چشم بسته می‌پذیرند.

‌ شما فکر می‌کنید چرا این اتفاق می‌افتد؟ یعنی چرا طیف منتقدان با این شیوه به موضع‌گیری می‌پردازند؟ تاکتیک آنها برای زیر سوال بردن توافق هسته‌ای چیست؟

ببینید به هر حال اینها می‌خواهند موضوع را طوری جلوه بدهند که تیم مذاکره‌کننده و دولت کاری نکرده‌اند و فقط اهداف طرف مقابل جلو رفته است. خب برخی از همین‌ها آمدند رسما توی مجلس به وزیر خارجه‌ای که مقام معظم رهبری او را امین و شجاع و متدین خواند، گفتند خائن. الان شاید آن لفظ را به کار نبرند. اما هدف‌شان این است که با طرح سوالات و موضوعات انحرافی زیاد باز هم همان مفهوم را القا کنند که از جانب مذاکرات و توافق؛ ضربه‌ای متوجه نظام و کشور شده است و این هم در محتوا یعنی همان خیانت است دیگر. یک کار دیگر هم که اینجا انجام می‌شود جزئی کردن مسائل و ریز کردن سوالات است و با این شیوه به هر حال کلیت جریان نادیده گرفته می‌شود. در همین پخش تلویزیونی دیده‌اید که روی یک واژه یا یک عبارت در برجام چقدر گیر می‌دهند، در حالی که کلیت موضوع از یاد رفته است. برجام و توافق هسته‌ای اگر ارزشی داشته باشد در همان کلیت و در نسبت با فضای پیرامونی آن‌که خطر جنگ و تحریم‌ها بود، معنا پیدا می‌کند.

‌ درباره این کلیات که می‌گویید محل اصلی ارزشگذاری برجام هستند، به عنوان یکی از نمایندگان طیف موافق مذاکرات در کمیسیون چه کرده‌اید؟

تا الان امثال بنده نه از نمایندگان منتقد و نه از تیم مذاکره‌کننده قبلی مثلا جواب این سوال را نگرفته‌ام که چه مکانیزم جایگزینی برای خروج از ذیل بند هفت منشور سازمان ملل متحد پیشنهاد می‌کنند یا اینکه اصلا چه نمونه دیگری در عرصه جهانی برای این چنین اتفاقی وجود دارد؟ ببینید چنین مساله کلی نادیده گرفته می‌شود و بعد می‌روند و به یک سری موارد دست‌چندم می‌پردازند. این به نظر من یک شیوه‌ای است برای تخفیف ارزش برجام و توافقی که انجام شده است. یا دوگانگی دیگری که وجود دارد درباره همین قطعنامه ٢٢٣١ است که یک مواردی درباره موشکی و تسلیحاتی دارد که البته عقب‌نشینی از موضع قطعنامه‌های قبلی است. آنها آن قبلی‌ها را که خیلی شدید و بی‌سابقه بودند می‌گفتند «کاغذپاره» است و ارزشی ندارد. حالا آمده‌اند و می‌گویند دولت که می‌گوید بندهای موشکی را اجرا نمی‌کند، عملا نمی‌تواند و قدرتش را ندارد و دنیا پدر ما را در می‌آورد. اگر پدر در می‌آورند چرا در دولت قبل قطعنامه‌های بی‌سابقه علیه ما کاغذپاره بود. اگر کاغذ پاره است پس الان از چه می‌ترسید که می‌گویید پدر در می‌آورند؟

‌ ایجاد تناسب بین کلیات و جزییات برجام در کمیسیون ویژه چگونه است؟ اصلا راهی برای طرح این مسائل گشوده شده است؟

ما الان درگیر جزییات هستیم. حتی در مجموعه کلیت منافع ملی ما به نظر من هسته‌ای یک قسمت و جزئی از آن را تشکیل می‌دهد و کل آن نیست. همین تحریم‌ها بانک‌های ما را و صنعت و تجارت ما را به پرورشگاهی برای تولید انواع بابک زنجانی‌ها تبدیل کرد. تا الان نزدیک ١٠ میلیون بیکار روی دست ما گذاشت و خیلی جاهای مملکت را فلج کرد. نصف صنایع ما تعطیل شد، خب اینها هم جزو منافع ملی کشور ما است. همه هم می‌دانستند که خیلی از این اتفاقات تحت تاثیر تحریم‌هاست. ولی آن روز کسی در فکرش نبود که برای بررسی اینها کارگروه اقتصادی و فرهنگی و سیاسی تشکیل دهد. در دولت قبل پول داروی مملکت را به خاطر همین تحریم‌ها دادند به دلال که دارو بیاورد، به جایش پورشه و بنز وارد کشور شد. ابعاد فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی این وضعیت نباید بررسی می‌شد؟ یعنی فقط توافق هسته‌ای برای فرهنگ ما و اقتصاد ما خطر است؟ دلالان نوکیسه از کی در اقتصاد ما رشد کردند؟ جولان این نوکیسه‌ها از کی در کشور شروع شد؟ کلیات موضوع هسته‌ای اینهاست و اگر اینها بررسی شوند قطعا منتقدان و مخالفان امروز خیلی جای دفاع از مواضع و سیاست‌های‌شان را نخواهند یافت. به همین دلیل می‌روند سراغ بهانه‌گیری‌های جزئی که فلان‌جا این واژه هست و فلان جا از این عبارت برداشت سوء می‌شود.

‌ فکر می‌کنید موضع‌گیری منتقدان برجام و نوع مواجهه آنها با تیم‌های فعلی و قبلی مذاکره‌کننده چقدر زمینه‌های سیاسی داخلی و حتی انتخاباتی داشته باشد؟

من امیدوارم اینطور نباشد، هر چند به هر حال قسمتی از نمایندگان کمیسیون برجام تمام گرایش‌ها و موضع‌گیری‌های سیاسی خود را از بیرون آورده‌اند آنجا. یعنی بهتر بگویم اصلا به جز این گرایش هیچ چیز دیگری با خود به جلسات نمی‌آورند. به هر حال تاکید برخی از نمایندگان که عضو هم نیستند، به حضور در جلسه به همین دلیل است. البته قطعا این حضور منع حقوقی ندارد و حق آنهاست. اما در مقابل ما هم نمی‌توانیم از اصرارهای آنها و نوع موضع‌گیری‌هایی که دارند برداشت خود را نگوییم. این طیف‌ها می‌گویند که دولت همه چیز خود را معطل مذاکرات کرده اما به نظر می‌رسد بیشتر خود این طیف‌ها هستند که حیات و ممات‌شان درگیر نتیجه مذاکرات شده است؛ این هم به هر حال می‌تواند یک وجه انتخاباتی داشته باشد.

 

 

 

 

بالاخره با این شیوه کمیسیون به چه سمتی خواهد رفت؟

خب، وقتی عده‌ای از قبل تصمیم گرفته‌اند، دیگر قضاوت و داوری و گزارش نهایی قدری بی‌معنی می‌شود. به نظر من گزارش کمیسیون اگر روند کار به همین منوال باشد، بیشتر گزارش سیاسی خواهد بود که البته امیدوارم اینگونه نشود.

‌ در حقیقت سوال من این است که کارویژه فعلی کمیسیون چیست؟

ببینید، به هر حال حضور در تلویزیون می‌تواند برای عده‌ای وجه تبلیغاتی هم داشته باشد. الان هم کلیت کمیسیون برای عده‌ای تریبون شده که بیایند و همینطور حرف بزنند و بعد هم بروند. در صورتی که این روند اصلا درست نیست. من در جلسه آقای صالحی به این وضعیت اعتراض کردم که ما نیامدیم اینجا تا بحث سیاسی انجام دهیم. به هر حال یک عده دارند از فضای کمیسیون سوءاستفاده می‌کنند و بعید است که اعتراضات ما هم موثر باشد. چون به هر حال بحث پخش تلویزیونی جلسات هم وجود دارد و این برای برخی نمایندگان مهم است که از این تریبون حداکثر استفاده را بکنند. مخصوصا اینکه قسمت‌هایی که به نفع تیم مذاکره‌کننده و موافقان توافق هم هست در برخی موارد حذف شده‌اند و صدا و سیما هم با گزینش سلیقه‌‌ای جلسات را نشان می‌دهد.

‌ تا الان در کمیسیون چقدر وارد بحث‌های فنی و تخصصی شده‌اید؟

تا الان وارد هیچ بررسی فنی نشده‌ایم. البته موضوع حقوقی را آغاز کردیم که باز هم طیف منتقدان برجام آن را سیاسی کردند و باز گفت‌وگوها به جای آنکه وجه فنی داشته باشد، وجه سیاسی گرفت.

از قبل قرار بود کارگروه‌هایی برای بحث‌های تخصصی تشکیل شود که مثلا موارد حقوقی و علمی و حتی اجتماعی برجام را بررسی کند. این تصمیمات تا الان اجرایی شده یا نه؟ چون اصلا بحث کمیسیون برجام بررسی تخصصی و چند وجهی برجام بود نه بررسی سیاسی آن.

بسیار کمرنگ بود و تقریبا می‌توانم بگویم اصلا نبود. به هر حال تشکیل این کمیسیون هم بر اساس گرایش‌های سیاسی انجام شد و من بسیار بعید می‌دانم که بررسی فنی و تخصصی خاصی در نهایت انجام شود. تا اینجا هر بحث تخصصی که کلید خورده بلافاصله سیاسی شده و به محدوده دعواهای سیاسی کشیده شده است. متاسفانه کمیسیون از روی ریل اصلی خود خارج شده یا بهتر بگویم از همان روز اول هم حرکت خود را روی ریل اصلی شروع نکرده بود و همه مسائل سیاسی بودند. آخر اینقدر موضوعات سیاسی پر رنگ شده که جایی برای بحث تخصصی باقی نمانده است. متاسفانه غالب اعضا هم علی‌رغم آنچه در کلام می‌گویند به سیاسی‌تر شدن موضوع کمک کرده‌اند و ما فاصله زیادی تا بررسی‌های فنی و تخصصی داریم. ببینید من حرف قبلی خود را تکرار می‌کنم؛ وقتی عده‌ای تصمیم خود را براساس مسائل سیاسی گرفته‌اند و می‌خواهند در هر شرایطی نه بگویند، دیگر جایی برای بررسی تخصصی باقی نمی‌ماند.

‌ یک موضوع دیگر هم بازدید از مراکز هسته‌ای بود. شما این بازدیدها را حضور داشتید؟

قطعا من شرکت کردم. چون حداقل قضیه دیدن این مراکز برای رسیدن به یک قضاوت منصفانه‌تر و آگاهانه‌تر از موضوع است.

‌ جو کمیسیون در آن بازدیدها چطور بود؟ بازخورد توافق هسته‌ای بین کارمندان و کارکنان و متخصصان سایت‌ها چطور بود؟

دو چیز آنجا به چشم می‌آمد. اول اینکه افرادی که در این سایت‌ها بودند، چه حالا دانشمند هسته‌ای و چه کارکنان مرتبط با این سایت‌ها حداقل درباره روند موجود اعلام رضایت و حمایت می‌کردند و خیلی‌ها از کسانی که در این سایت‌ها مستقیم مسوولیت داشتند یا کاری می‌کردند و آگاه بودند به مسائل، توضیحات فنی تیم مذاکره‌کننده را درباره اینکه ما توقف خاصی در صنعت هسته‌ای نخواهیم داشت، تایید می‌کردند. به هر حال درباره اتفاقات رخ داده و توافق هسته‌ای جهت‌گیری مثبتی داشتند تا منفی.

درباره جو بین اعضای کمیسیون هم در این بازدیدها توضیح دهید.

به هرحال همان جو جلسات آنجا هم بود و منتقدان مذاکرات دوست داشتند تا بتوانند نقاط ضعف را پیدا کنند و یک جوری مچ دولت را بگیرند و همانطور که از تیم مذاکره‌کننده خیلی سوال می‌پرسیدند، آنجا هم با مسوولان و دست‌اندرکاران همینطور با سوالات بسیار زیاد مواجه می‌شدند و البته قانع شدن‌شان هم کار سختی بود و مثلا دنبال این بودند که کدام دانشمند هسته‌ای بعد از دولت یازدهم از سایت‌ها و سازمان بیرون رفته و خیلی دنبال این مسائل بودند. به هر حال اینها نمی‌خواهند توافق را بپذیرند و من فکر می‌کنم اگر کل اطلاعات دنیا را هم به آنها بدهیم باز یک چیزی می‌گویند. ما به عنوان حامی توافق تا اینجا می‌دانیم که برجام هم معایبی دارد و هم محاسنی. باید ببینیم تعادل بین این دو چگونه است.

 

نظرات بینندگان

ارسال نظر