صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

جان آلن گی

National Interest : آیا توافق هسته ای ایران ارزش جشن گرفتن را دارد؟

آیا مذاکره کنندگان آمریکایی در روند دستیابی به توافق با ایران ،‌ توافق خوبی را منعقد ساختند ؟‌ ایا این توافق در طول زمان از بوته آزمایش با موفقیت بیرون خواهد آمد ؟‌ اگر کنگره آن را مسدود کند چه اتفاقی روی می دهد؟‌ اینها همه پرسش هایی است که ذهن کارشناسان و ناظران امور ایران را در مرکز مطالعاتی نشنال اینترست به خود مشغول داشته است.

کد خبر: 36389

پایگاه اینترنتی نشنال اینترست در گزارشی به قلم جان آلن گی تحت عنوان«‌ آیا توافق هسته ای ایران ارزش جشن گرفتن را دارد؟‌» نوشت :‌

 


آیا مذاکره کنندگان آمریکایی در روند دستیابی به توافق با ایران ،‌ توافق خوبی را منعقد ساختند ؟‌ ایا این توافق در طول زمان از بوته آزمایش با موفقیت بیرون خواهد آمد ؟‌ اگر کنگره آن را مسدود کند چه اتفاقی روی می دهد؟‌ اینها همه پرسش هایی است که ذهن کارشناسان و ناظران امور ایران را در مرکز مطالعاتی نشنال اینترست به خود مشغول داشته است.
فیلیپ گوردون که تا همین اواخر یکی از مقامات بلندپایه کاخ سفید در امور خاورمیانه بود در این باره می گوید دستیابی به توافقی بهتر از این قابل تصور بود ولی قابل دسترس نبود. وی این توافقنامه را که بر سر آن مذاکره شد «‌ کاملا در جهت منافع ما »‌ و به گونه ای تعجب برانگیز خوب توصیف کرد. وی تصریح کرد به موجب این توافق ذخایر اورانیوم غنی شده ایران از میزان دهها تن کاهش یافته و به فقط به سیصد کیلوگرم می رسد. افزون بر آن ایران پروتکل الحاقی معاهده منع اشاعه تسلیحات هسته ای / ان پی تی/ را به طور دائم اجرا می کند و اگر این روند محقق شود قدرت غنی سازی ایران برای دست کم یک دهه به طور جدی محدود خواهد شد.
ولی پس از ده سال چطور؟‌ پس از آن چه اتفاقی روی می دهد؟‌نمی دانیم. شاید همان موقع این موضوع را مورد ارزیابی قرار دهیم. این بدین معنا نخواهد بود که ایران به طور خودکار می تواند در آن زمان همه این کارهای معوقه را به یکباره آغاز کند.
آنها ده سال فرصت دارند تا جامعه بین المللی را درباره ماهیت برنامه خود مطمئن سازند. اگر در آن زمان رئیس جمهور آمریکا ، یا نخست وزیر اسرائیل یا دیگر شرکای ما در خلیج (‌فارس) و اروپا و هر جای دیگر دنیا به این نتیجه برسند که ایران در رفتار خود صادق نبوده است ، آنگاه می توانیم ما به عنوان جامعه بین المللی درباره روابط با ایران قضاوت درستی انجام بدهیم.
ولی به گفته گوردون تا آن زمان باید گفت توافق کنونی با ایران گامی مثبت در جهت تامین منافع ماست.
رابرت ساتلوف مدیر سابقه دار موسسه سیاست خاور نزدیک در واشنگتن دیدگاهی متفاوت با وی دارد. وی می گوید اگرچه توافق با ایران «‌ توافقی جدی بود که به وسیله افرادی جدی » به دست آمد که می تواند برای آمریکا برخی از امتیازات را به ارمغان آورده باشد ، ولی شاید اگر دولتمردان آمریکایی قبل از مذاکره با ایران ، خودشان قبلا میان خودشان بر سر اینکه ایران درباره چه چیزهایی توافق می کرد رایزنی می کردند ، می توانستند به توافق بهتری دست پیدا کنند.
توافق کنونی چندین مورد نگران کننده دارد - به عنوان مثال ایران می تواند بازرسان مامور نظارت بر اجرای توافقنامه را تا دست کم بیست و چهار ساعت معطل کند و شاید به صورت بالقوه حتی بیشتر از این زمان بتواند موعد دسترسی بازرسان را به سایت های مورد اختلاف به تاخیر بیندازد. اگرچه این زمان برای پاکسازی آثار و وسایل در تاسیسات بزرگ هسته ای ،‌کافی نخواهد بود ولی در سایت های کوچکتر همانند همان تاسیساتی که احتمالا در برنامه تسلیحاتی ایران فعال هستند ،‌ شاید این داستان فرق کند.
ساتلوف در خصوص کشف و شناسایی تخلفات احتمالی ایران هشدار می دهد که رژیم بازگشت فوری تحریمها به صورت یکجا یا هیچیک ، امکان نشان دادن واکنش مقتضی و مناسب را به مراتب دشوارتر خواهد ساخت. ساتلوف این وضعیت را با نظام قضایی کیفری مقایسه می کند که در آن تنها مجازات قابل دسترس مجازات اعدام است و بدین ترتیب بسیاری از جرائم کوچکتر بدون مجازات به حال خود باقی گذارده می شوند.
ساتلوف پیشنهاد می کند که آمریکا هنوز هم می تواند با همکاری با کشورهای اروپایی تلاش کند تا «‌ آمیزه ای »‌ از تخلفات و مجازاتها را مورد بررسی قرار دهد تا بدین ترتیب متناسب با جرمی که صورت گرفته است مجازات های محدود و متناسب اعمال و فعال شود و این برای سیاستگذاران به مراتب مفیدتر خواهد بود.
ساتلوف همچنین با ابراز نارضایتی از برخی بندهای توافق ایران خاطرنشان می کند که خود اوباما هشدار داده بود زمان فرار هسته ای ایران تا پایان اجرای این توافق «‌ به گونه ای چشمگیر «‌ کوتاه خواهد شد. ساتلوف همچنی اعلام کرد حتی در محافظه کارترین برآوردها درباره نحوه استفاده ایران از منابع مالی قابل دسترس از محل کاهش تحریمها ،‌ بیانگر سرازیر شدن دهها میلیارد دلار یا بیشتر در آینده نزدیک به خزانه ایران خواهد بود که می تواند در همه انواع فعالیت ها مورد بهره برداری قرار گیرد.
به هر حال این پول بر میزان حمایت ایران از بشار اسد ، حزب الله و غیره تاثیر گذار خواهد بود. این موضوع به نگرانی دیگر کارشناسان ربط پیدا می کند و آن چیزی نیست جز فقدان تلاش جدی در جهت ارزیابی پیامدهای این توافق در قالب تحولات استراتژیک منطقه ای از طریق تلاش برای مهار قدرت اعمال نفوذ ایران.
در این میان لورا روزن روزنامه نگار سرشناس المانیتور که مذاکرات سه هفته ای وین را از نزدیک دنبال کرده است ،‌ در این باره می گوید موفقیت مذاکرات هسته ای می تواند راهگشایی برای دیگر فرصت های دیپلماتیک باشد.
روزن خاطر نشان می کند که زمان تشکیل کانال دوجانبه ای که از طریق آن مذاکرات صورت گرفت ،‌ به دوره قبل از انتخاب حسن روحانی رئیس جمهور میانه روی ایران باز می گردد و چنین استدلال می کند که پیشرفت در این کانال دوجانبه احتمالا موجب شد تا مقامات رژیم ایران اجازه دهند تا روحانی در انتخابات به پیروزی برسد تا بتواند دیپلماسی وسیع تری را د ر این زمینه پیگیری و تعقیب کند.
وی تصریح کرد جدیت و مراقبت زیاد از ویژگی های ایجاد این کانال دوجانبه بود - چرا که به جای آنکه چهره هایی مبهم و قابل انکار هدایت مذاکرات را از پشت پرده بر عهده بگیرند ،‌ این گفتگوها میان مقامات مرتبط و در فضایی قابل شناسایی و روشن صورت گرفت. روزن همچنین خواستار توجه به علائم و نشانه هایی شد که ایرانی ها در خصوص امکان گشایش برای مذاکرات بیشتر نشان داده اند و همچنین نشانه هایی دال بر اینکه ایران و روسیه و آمریکا می توانند مذاکرات را در خصوص مسائل گسترده تر منطقه ای و بین المللی جدا از مذاکرات پنج به علاوه یک در کنار هم آغاز کنند. روزن با دیدگاه های ساتلوف در این خصوص ابراز مخالفت می کند که آمریکا باید قبل از ورود به گفتگو با ایران در میان خود به مذاکره می پرداخت چرا که پیشتر نیز به مدت یک دهه تلاشهایی برای مذاکرات اینچنینی صورت گرفته بود که حتی پس از دخالت مستقیم شخص ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به نتیجه چندانی نرسیده بود.
پس از کسب توافق در وین و احتمالا تصویب آن در شورای امنیت سازمان ملل در هفته اینده ، مانع بزرگ بعدی سر راه این توافق در کنگره خواهد بود که قرار است طی چند ماه اینده جزییات آن را بررسی کند. ولی چه اتفاقی روی خواهد داد اگر حتی وتوی رئیس جمهور آمریکا در کنگره با شکست روبرو شود؟‌ ساتلوف می گوید این ایده که مهر عدم تایید کنگره بر توافق هسته ای ایران موجب بروز جنگ خواهد شد نادرست است - به عنوان مثال رئیس جمهور می تواند به وزارت امور خارجه و وزارت خزانه داری آمریکا مستقیما دستور دهد تا روند اجرای تحریمهای ایران را متوقف سازند که این منجر به روند طولانی قضایی در دادگاه خواهد شد . از طرفی ایرانی های نیز در این سناریو ممکن است در چارچوب تلاش برای ایجاد تفرقه میان آمریکا و متحدانش از نهایت قدرت چانه زنی خود استفاده کنند.
گوردون در عین حال با این دیدگاه مخالف است . وی می گوید: « فکر نمی کنم رئیس جمهور بخواهد از قانون تخلف و راههایی برای اجرای توافق در صورت مخالفت کنگره پیدا کند... از طرفی خیلی متعجب خواهم شد اگر کنگره بخواهد وتوی رئیس جمهور را رد کند . همچنین باید توجه داشت اگر در ایران درباره دورنمای اجرای توافق در آمریکا اطمینانی وجود نداشته باشد ، ایران احتمالا به برنامه غنی سازی همانند قبل ادامه خواهد داد و امریکا در موقعیت دشواری قرار خواهد گرفت. ولی در نهایت جنگ نتیجه این فرایند نخواهد بود .
گوردون تصریح کرد :‌« دلیلی که جایگزین توافق ،‌ جنگ نخواهد بود این است که شاید ما نمی خواهیم اصلا جنگ شود. »‌ وی خاطر نشان می کند دولت بوش به رغم شهرتش به تندروی و جنگ طلبی نیز هیچگاه درصدد جنگ با ایران بر سر برنامه هسته ای این کشور بر نیامد. »‌
وی می افزاید :‌« در غیر این صورت ما مجبور بودیم در کنار ایرانی بنشینیم که برنامه هسته ای آن تا اندازه ای پیشرفت کرده است که دولت بعدی آمریکا در مهار این برنامه ،‌ با مشکلات به مراتب دشوارتری روبرو خواهد بود. »

نظرات بینندگان

ارسال نظر