صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

گمانه زنی‌های رسانه‌های غربی از مذاکرات هسته ای

انتظار. .. چشمان ایران و جهان در آخرین ساعات ماراتن هسته‌ای به قدرت‌دیپلماسی در وین دوخته‌شده‌است

کد خبر: 35427

انتظار. ..
چشمان ایران و جهان در آخرین ساعات ماراتن هسته‌ای به قدرت‌دیپلماسی در وین دوخته‌شده‌است
 

سارا معصومی / مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ١+٥ سرانجام پس از دو هفته از صبح شنبه وارد فاز اتفاق‌های لحظه به لحظه شده است. یک دم جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده در حالی که هنوز ٢٤ ساعت از عبور دو طرف از ضرب الاجل زمانی ٩ جولای نگذشته است به خبرنگاران خوش خبری داده و از حصول پیشرفت‌هایی در مذاکرات خبر می‌دهد و ساعاتی دیگر در حساب توییتری خود هرگونه حصول توافق را رد کرده و می‌نویسد: هنوز موضوعات دشواری باقی مانده که باید حل شوند.

صبح روز شنبه مذاکره‌کنندگان با دیدار محمد‌جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی و سیدعباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده با جان کری و ارنست مونیز، وزیر انرژی ایالات متحده با همراهی فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا آغاز شد. پیش از این دیدار وزیر امور خارجه امریکا با دیدار با همتای آلمانی خود صبح کاری خویش را آغاز کرده بود. علاوه بر این دیدارها میان اعضای داخلی ١+٥ هم ادامه دارد. پیش از این گفته شده بود که اگر دو طرف نتوانند تا ظهر شنبه اختلاف‌ها را مدیریت کرده و اقدام به بستن پرانتزها کنند بی‌شک حصول توافق به ساعت ابتدایی روز دوشنبه موکول خواهد شد. روز یکشنبه شورای وزیران اتحادیه اروپا باید در خصوص ادامه عضویت یونان در این کشور تصمیم‌گیری کند و به همین دلیل وزرای امور خارجه تروییکای اروپایی و فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم باید روز یکشنبه صبح تا عصر را در وین بگذرانند. با این همه یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده در این خصوص به «اعتماد» می‌گوید: اروپایی‌ها به ما اعلام کرده‌اند که اگر توافق در روز یکشنبه ممکن باشد آنها می‌مانند تا کار را تمام کنند.

فدریکا موگرینی روز گذشته در آخرین پست توییتری خود در این خصوص نوشت: هنوز شب و روز برای توافق هسته‌ای با ایران کار می‌کنیم. تشکر از دولت اتریش و مردم به خاطر مهمان‌نوازی طولانی‌مدت آنها.

روز شنبه برخلاف روزهای پنجشنبه و جمعه روز سکوت خبری از جانب تیم مذاکره‌کننده ایران بود. تنها سرنخی که رسانه‌های مستقر در وین از موضع‌گیری تیم ایران داشتند نقل قولی بود منتشر شده از یک مقام ایرانی در خبرگزاری فرانسه که گفته بود هیچ محدودیت زمانی برای مذاکرات وجود ندارد. این عبارت ماه‌ها است که در مذاکرات هسته‌ای ایران از سوی دو طرف مذاکره‌کننده به گوش می‌رسد اما در آن سوی میز هم هستند کسانی که می‌گویند: تا ابد مذاکره نخواهیم کرد.

ایران و ١+٥ تا روز دوشنبه توافقنامه موقت ژنو را تمدید کرده‌اند تا شاید بتوانند در این بازه زمانی کار را به جایی برسانند. مذاکره‌کنندگان ایران در چند روز گذشته طرف مقابل را مقصر به نتیجه نرسیدن مذاکرات دانسته و از زیاده خواهی‌های آنها شکایت کرده‌اند. رسانه‌های غربی ادعا می‌کنند که دو مشکل اصلی باقی مانده در مذاکرات در حال حاضر اصرار ایران بربرداشته شدن تحریم‌های تسلیحاتی است و همچنین لغو محدودیت‌هایی که بر برنامه موشکی ایران از سال ٢٠٠٦ تا به امروز گذاشته شده است. روسیه از میان کشورهای ١+٥ موافقت خود را با این درخواست‌های ایران علنا اعلام کرده است اما یک مقام غربی می‌گوید که ٦ کشور مقابل ایران در این خصوص موضع واحدی دارند.

محمد‌جواد ظریف و جان کری تقریبا هر روز در دو هفته گذشته با هم دیدار کرده‌اند. جان کری پیش از آنکه به وین برسد آرزو کرده بود که هشتمین دور از مذاکرات در حقیقت آخرین دور هم باشد و این ماراتن هسته‌ای تقریبا دو ساله به پایان خود برسد. با این همه در دو هفته گذشته دو طرف دو ضرب‌الاجل را رد کرده‌اند و سومین تمدید هم تا روز دوشنبه معتبر خواهد بود. پیش از این گفته شده بود که سرگئی لاوروف ، وزیر امور خارجه روسیه عصر شنبه به وین می‌رسد و این در حالی است که تا لحظه تنظیم این خبر، حضور وی تایید نشده و ظاهرا به امروز موکول شده است. در شرایطی که لاوروف به وین بیاید می‌توان پیش‌بینی کرد که توافق نزدیک است و وزیر امور خارجه روسیه برای شرکت در مراسم حصول توافق می‌آید.

در شرایطی که ایران و ١+٥ بتوانند در ٤٨ ساعت آینده پرانتزهای موجود در متن را ببندند، توافق هسته‌ای میان دو طرف جدی‌ترین گام میان دو طرف پس از انقلاب اسلامی ایران خواهد بود؛ توافقنامه‌ای که به گفته جان کری باید در گذر چند سال و چند دهه هم دوام بیاورد.

 

شکست در کار این مذاکرات نخواهد بود

ولی نصر، تحلیلگر مسائل بین‌المللی و عضو پیوسته ارشد موسسه بروکینگز که در کارنامه کاری خود حضور در کابینه باراک اوباما به عنوان مشاور در مسائل ایران را هم دارد اخیرا در مصاحبه‌ای تلویزیونی از چالش‌های پیش رو در مذاکرات هسته‌ای با ایران که در حال حاضر در وین در جریان است، گفته است. وی در پاسخ به این سوال که فکر می‌کنید آنگونه که جان کری تهدید کرده است، امریکا می‌تواند از پای میز مذاکره بلند شود، گفت: خیر. شکست این گفت‌وگوها می‌تواند هزینه سیاسی هنگفتی برای باراک اوباما، رییس‌جمهور امریکا باشد. جان کری وقت و هزینه سیاسی بسیاری برای این مذاکرات گذاشته است و باور داشته و دارد که این توافق قابل دسترس است. دولت امریکا برای رسیدن به این توافق، امتیازهایی هم داده است. مساله دوم این است که ضرب‌‌الاجل‌هایی که در این مذاکرات گذاشته می‌شود در حقیقت ساخته و پرداخته کنگره امریکا بوده و به نفع منافع ملی امریکا نیست.

وی در پاسخ به این سوال که آیا فکر می‌کنید تصمیم‌های فنی بزرگ گرفته شده است و تنها تصمیم‌های سیاسی است که می‌تواند کار را تمام کند، گفت: تصمیم‌های سیاسی اصل کار است. تیم‌های مذاکره‌کننده باید با این توافق به پایتخت‌های خود بروند و اثبات کنند که به توافق خوبی دست پیدا کرده‌اند. مسائل فنی توافق حل شده است و تنها مسائل سیاسی است که باقی مانده است. بخش سخت کار هم همین است.

نصر در پاسخ به این سوال که نقش چین و روسیه را چگونه ارزیابی می‌کنید، گفت: در حقیقت آنها زینت‌المجالس هستند و البته همه کشورهای حاضر در این گردونه زینت‌المجالس هستند و در حقیقت این مذاکرات میان ایران و امریکا است. این ایران و امریکا هستند که باید به این توافق برسند. روسیه و چین در حال حاضر هم مهیا هستند که تجارت خود را با ایران آغاز کنند. وزیر امور خارجه روسیه هم در تازه‌ترین موضع‌گیری خود اعلام کرده است که اگر این توافق شکست بخورد سایر اعضای حاضر در مذاکرات مقصر خواهند بود و نه ایران. این کشورها ممکن است با امریکا سر آنکه مثلا در ازای توافق با فلان مساله در مذاکرات چه امتیازی را دریافت کنند، در مذاکره باشند اما مذاکره واقعی میان ایران و امریکا است.

مشاور سابق اوباما در پاسخ به این سوال که حصول توافق برای چه کسی مهم‌تر است، گفت: برای جمهوری اسلامی ایران این توافق معناهای بسیاری دارد. برای امریکا ممکن است که تنها مساله پیروزی داخلی حزبی باشد اما برای ایران این مساله هم در اوضاع اقتصادی تاثیرگذار است و هم می‌تواند در آینده نسل جوان این کشور اثرگذار باشد. اکثریت جمعیت در ایران این توافق را می‌خواهند اما این سوال را مطرح می‌کنند که چگونه توافقی ؟ ایرانی‌ها نمی‌خواهند در این مذاکرات تحقیر شوند. دوست ندارند به آنها گفته شود که با دست خالی بازگشتید.

وی در پاسخ به این سوال که اصلی‌ترین مطالبه امریکا در این مذاکرات چیست؟ گفت: مساله مهم برای امریکایی‌ها نظارت و بازرسی‌ها است. این توافق زمانی موفق خواهد بود که کنگره امریکا و همچنین مردم امریکا از انعقاد آن احساس آرامش کنند.

نصر در پاسخ به پرسش آخر مبنی بر اینکه احساس اسراییل از اینکه توافقی نباشد؟ چیست،؟ گفت: اسراییل از اینکه توافقنامه موقت ژنو مصوب ٢٠١٣ همچنان به حیات خود ادامه دهد بسیار خوشحال خواهد بود چرا که ایران را در جایی نگاه می‌دارد که امروز هست و پیشرفتی در برنامه هسته‌ای ایران در کار نخواهد بود اما این توافق بسیار بزرگ‌تر از آن است که شکست بخورد.

گمانه زنی‌های رسانه‌های غربی

نیویورک تایمز، رسانه‌ای که در جریان مذاکرات دو ساله ایران و امریکا بیشترین گزارش‌ها در خصوص آنچه در پشت پرده اتاق مذاکرات می‌گذرد را نوشته است، در تازه‌ترین تحلیل خود ادعا می‌کند که ایران رفع تحریم تسلیحاتی را نشانه تغییر رویکرد در قبال خود می‌داند نویسندگان این مطلب با اشاره به اینکه مساله تحریم‌های تسلیحاتی به یکی از موضوعات اصلی باقی‌مانده در مذاکرات هسته‌ای بدل شده است، نوشته‌اند که امریکا و متحدانش نگران هستند که با رفع این تحریم‌ها، نفوذ تهران در منطقه افزایش یافته و متحدان منطقه‌ای ایران نیز بیش از پیش تقویت شوند. اما از دید ایرانی‌ها، بحث اقدامات متقابل و غرور ملی مطرح است. به گفته آنها، تحریم‌ها به خاطر برنامه هسته‌ای ایران اعمال شده‌اند و بنابراین باید ذیل توافق، رفع شوند. فراتر از این، این امر روشن می‌کند که آیا توافق هسته‌ای بدان معناست که دیگر با ایران مانند یک کشور منزوی برخورد نشده و به عنوان قدرتی بزرگ در منطقه پذیرفته می‌شود یا نه. دیوید سنگر و مایکل گوردون در ادامه مدعی شده‌اند که تهران از مساله تحریم‌های تسلیحاتی برای ایجاد اختلاف داخل گروه ١+٥ و جدایی انداختن میان روسیه و چین با دیگر کشورهای این گروه استفاده کرده است. تحریم‌های تسلیحاتی نخستین بار در سال ٢٠٠٦ ذیل قطعنامه شورای امنیت به بهانه مقابله با برنامه هسته‌ای ایران اعمال شد. نیویورک‌تایمز نوشته است که از دید ایران، این تحریم‌ها، تحریم‌های «مرتبط با هسته‌ای» هستند و باید پس از توافق برداشته شوند.

در بخش‌هایی از این گزارش نوشته شده است که محمدجواد ظریف ، وزیر خارجه ایران همچنین به دنبال استفاده از موضوع لغو تحریم‌های تسلیحاتی برای چند دسته کردن ائتلاف ۶ کشور در حال مذاکره با تهران است. برای آقای ظریف تحریم‌های تسلیحاتی از قبیل تحریم‌های اعمال شده بر فناوری موشک‌های بالستیک بخشی از تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای است. برای مقامات امریکایی، تحریم‌های تسلیحاتی موضوع جدیدی نیست البته آنها فکر می‌کردند این مساله در دور مذاکرات قبلی در لوزان سوییس حل شده بود.

همزمان خبرگزاری ایتارتاس روسیه نیز به نقل از یک مقام دیپلماتیک گزارش داد که ایران و ١+٥ در حل بعضی از مسائل بغرنج در مذاکرات ناکام مانده‌اند و به نظر می‌رسد چرخه بی‌پایانی بر سر این موارد در جریان است. این خبرگزاری به نقل از یک مقام بلند‌پایه این کشور که در مذاکرات هسته‌ای حاضر است گزارش داد که ایران و گروه ١+٥ در حل بعضی از مسائل بغرنج در مذاکرات درمانده‌اند. این مقام روسی گفته است که بعضی از مسائل حل نشده‌اند و گاهی به نظر می‌رسد که روند بی‌پایانی بر سر آنها درجریان است. وی درباره فضای حاکم بر مذاکرات گفت: طرفین به صورت سازنده در حال کار و تلاش هستند اما چیزی که وجود دارد این است که نمی‌توانیم بگوییم شرایط بسیار خوب است. این منبع دیپلماتیک همچنین گفته است که تهران تنها حاضر است قبول کند که تحریم‌های تسلیحاتی نهایتا تا ٦ ماه پس از اجرای توافق پابرجا بماند.

 

رمزگشایی از پیام‌های امریکایی‌ها

گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران در حال پیشرفت است. هنوز مسائل سختی باقی مانده است. ما می‌توانیم به توافق برسیم. شانس توافق چیزی حدود ٥٠ – ٥٠ است یا شاید هم کمتر از ٥٠. این قبیل خبردادن‌ها از مذاکرات هسته‌ای جاری در وین تنها بخشی از موضع‌گیری‌های رسانه‌ای است که تیم امریکا در ملأعام از خود نشان می‌دهد. ایران و امریکا مذاکرات هسته‌ای فشرده را پشت درهای بسته ادامه می‌دهند و این در حالی است که باراک اوباما دو رسالت متفاوت را بر عهده دارد. هم باید قانونگذاران نگران امریکایی را مطمئن کند که امریکا به سختی برای به دست آوردن توافق خوب تلاش می‌کند و هم آنکه ائتلاف شکننده را به ابقای با خود در مقابل ایران تشویق کند. سوزان ملونی در این خصوص به سی‌ان‌ان می‌گوید: بخش اعظمی از این موضع‌گیری‌ها اجتناب ناپذیر است اما بخشی از آن واقعیت هم دارد و برای مدیریت انتظارهای طرف‌های مذاکره‌کننده هم لازم است. از سوی دیگر امریکایی‌ها باید مراقب وضعیت سیاسی داخلی کشور هم باشند.

قانونگذاران امریکایی اصرار دارند که تیم مذاکره‌کننده باید موضع سخت‌‌‌گیرانه‌ای در برابر ایران اتخاذ کرده و به دنبال بهترین توافق باشد. از سوی دیگر، اروپایی‌ها هم در چند سال اخیر با امریکا در تحریم ایران همراهی کرده‌اند و می‌خواهند مطمئن شوند که تا به این جای کار برای هیچ با امریکا همراهی نکرده‌اند. جان کری در دو هفته گذشته چندین بار اعلام کرده است که امریکا حاضر است میز مذاکره را ترک کند. رمز گشایی از این اظهارنظر نشان می‌دهد که تیم امریکا می‌خواهد با این جملات به ایران نشان دهد که یا باید سر برخی مسائل کوتاه بیاید یا اینکه از کاهش تحریم‌ها آنگونه که پیش از این وعده داده شده بود، خبری نخواهد بود. امریکایی‌ها می‌خواهند به ایران بگویند که این توافقی که روی میز است بهترین توافقی است که می‌توانید به آن دست پیدا کنید. یا این توافق را می‌پذیرید یا ما می‌رویم. از سوی دیگر این موضع‌گیری‌ها، قانونگذاران امریکایی را هم نگران می‌کند که شاید این تمدیدهای پشت سر هم نشان‌دهنده آن است که ایران دست بالا را در مذاکرات نگاه داشته و از خواسته‌های خود کوتاه نمی‌آید.

نظرات بینندگان

ارسال نظر