صفحه نخست >> سیاسی تعداد نظرات: 0

در جست‌وجوی راه‌حل هسته‌ای

نبود آلترناتیو جذاب برای مذاکرات، توافق را ممکن می‌سازد

مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ١+٥ به روزهای حساس و سرنوشت‌ساز خویش رسیده است. انتظارها نیز برای رسیدن به توافق بیش از هر زمان دیگری است. در هفته‌های اخیر هم روند مذاکرات هسته‌ای با آهنگ بیشتری ادامه یافته است و مذاکره‌کنندگان نیز از روز یکشنبه دیگر بار پای میز مذاکره نشستند. ناصر هادیان در گفت‌وگو با اعتماد، اعتقاد دارد که کلید رسیدن به توافق جامع نهایی، تصمیم‌گیری در خصوص چگونگی برداشته شدن تحریم‌هاست. این تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی تاکید دارد که باید میان آنچه می‌دهیم و آنچه را می‌گیریم، تناسب وجود داشته باشد. اگر آنها به هر دلیلی نمی‌توانند تحریم‌ها را لغو کنند و می‌خواهند به تعلیق تحریم‌ها روی آورند، باید سطح انتظارات‌‌شان را هم تقلیل دهند. استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران وجود اختلافات کم میان طرفین، سرمایه‌گذاری بیش از حد تصور درباره مذاکرات هسته‌ای و عدم وجود آلترناتیو جذاب برای مذاکرات زمینه‌ساز به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته‌ای است.

کد خبر: 17168

ظریف پس از دیدار با کری در لوزان برای گفت‌وگو با همتایان اروپایی راهی بروکسل شد

در جست‌وجوی راه‌حل هسته‌ای

 

گروه دیپلماسی| لوزان - بروکسل؛ دامنه مذاکرات هسته‌ای ایران روز گذشته میان دو شهر اروپایی و ٤ عضو حلقه مذاکراتی ایران و ١+٥ در نوسان بود. نخستین دیدار میان محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان با جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده از ساعت ٨ صبح روز گذشته آغاز شد و به سنت تمام دیدارهای میان دو تیم چندین ساعت طول کشید. در این جلسه ٥ ساعته علاوه بر وزرای امور خارجه دو کشور، علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی کشورمان و ارنست مونیز، وزیر انرژی ایالات متحده هم به همراه معاونان وزیر امور خارجه دو طرف حضور داشتند.

 

آنچه در این دیدار گذشت به روایت رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان: «در این جلسه در مورد موضوعات باقیمانده بحث کردیم. قرار شد در جلسه عصر در حالی که ما در بروکسل درحال دیدار با وزرای امور خارجه سه کشور هستیم، آقایان صالحی و مونیز بحث‌های هسته‌ای را ادامه دهند. بحث‌های ما هم از ٨ صبح روز سه‌شنبه در لوزان از سر گرفته خواهد شد. موضوعات بسیار زیادی مورد بحث قرار گرفته است، از تحریم‌ها تا نامه نمایندگان کنگره. هرچند ما نامه اعضای کنگره را یک حرکت سیاسی می‌دانیم اما لازم است که مو‌ضع‌گیری دولت امریکا در خصوص این حرکت هم مشخص شود.

 

بحث‌های بسیار زیادی در خصوص تمام این موضوعات مطرح شد. در برخی موارد به راه‌حل نزدیک‌تر هستیم، در برخی موارد راه‌حل کاملا در دسترس است و در برخی موارد هنوز با راه‌حل فاصله داریم ، لذا لازم است که سه تا چهار روز آینده تا روز جمعه هم به مذاکرات ادامه دهیم تا نتیجه مشخص شود.»محمدجواد ظریف تنها عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان نبود که در فاصله زمانی پایان دیدار با تیم امریکایی و راهی بروکسل شدن برای مذاکره با وزرای امور خارجه سه کشور اروپایی از آنچه در صبح روز گذشته در لوزان گذشت با خبرنگاران سخن گفت. در همین راستا سید عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده در این خصوص گفت: در نشست امروز (دیروز) بیشتر بحث‌ها عمل‌گرا و اجرایی بود و با این روند شاید بتوان به راه‌حل‌ها نزدیک شد. نشست امروز در مجموع راضی‌کننده بود. روال کار کاملا مشخص است، باید در همه موارد راه‌حل‌هایی پیدا و بعد همه راه‌حل‌ها باجزییات کامل مکتوب شود. دراین صورت است که می‌توان گفت به توافق نزدیک شدیم. معاون وزیر خارجه در پاسخ به این سوال که شما درباره ادعای غربی‌ها که از امضای یادداشت مشترک یا تفاهم سیاسی لفظی تاپایان ٣١مارس صحبت می‌کنند، چه نظری دارید، تصریح کرد: این عبارت هیچ اهمیتی ندارد. تنها هدف کم کردن اختلافات و رسیدن به راه‌حل است. تا قبل از این هدف، هیچ تاریخی نداریم و برای ما قابل پذیرش نیست.

عراقچی در ادامه نشست دوجانبه دوطرف را فشرده و سنگین ارزیابی کرد و گفت: در دو دور گذشته موفق شدیم به پیشرفت‌هایی دست پیدا کنیم و امیدواریم بتوانیم در این دوره هم این پیشرفت را ادامه دهیم، هرچند همچنان فاصله‌هایی وجود دارد زیراجزییات مفصل و پیچیده است. هم در بحث فنی و هم در بخش سیاسی، شکاف‌هایی وجود دارد اما مسائل فنی می‌تواند به بحث‌های سیاسی کمک کند و در نهایت این تصمیم‌گیری‌های سیاسی است که به رسیدن به توافق نهایی کمک می‌کند.

عراقچی با بیان اینکه همه هیات‌ها در این دوره تا روز جمعه وقت خواهند گذاشت، تصریح کرد: وزیران خارجه ایران و امریکا تا روز جمعه در لوزان هستند و امیدوارم راه‌حل‌ها در همین چند روز برای کم کردن فاصله‌ها راهگشا باشد.

دو هفته سرنوشت ساز از زبان موگرینی

فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا عصر روز گذشته در بروکسل میزبان وزرای امور خارجه ایران، فرانسه، انگلستان و آلمان بود. دیداری برای به روز رسانی اطلاعات تروییکای اروپایی در خصوص آنچه میان ایران و امریکا در مذاکرات هسته‌ای می‌گذرد و بررسی راه‌های موجود برای پیشرفت بیشتر در زمان کمتر. پیش از این دیدار موگرینی با بیان اینکه مذاکرات هسته‌ای با ایران وارد مرحله سرنوشت‌سازی شده است، گفت: طرفین تلاش می‌کنند در دو هفته آینده به زمینه مشترکی برای حصول یک «توافق خوب» دست یابند.

روز گذشته در بروکسل محمد جواد ظریف با فدریکا موگرینی دیدار دوجانبه ای را برگزار کرد.دراین دیدار آخرین تحولات مربوط به روند مذاکرات هسته‌ای ، رابطه ایران و اتحادیه اروپا و همچنین آخرین تحولات منطقه‌ای مورد گفت‌وگو  قرار گرفت.پس ازاین دیدار ، گفت‌وگوهای هسته‌ای محمدجواد ظریف با همتای انگلیسی نیز انجام شد.

رویترز: احتمال تفاهم سیاسی در این دور کم است

مذاکرات ایران و شش کشور مقابل آن برای رسیدن به تفاهم سیاسی که چارچوب کلی برای آغاز نگارش متن توافق جامع هسته‌ای باشد، اندکی به موفقیت نزدیک‌تر شده است. این گزاره‌ای است که خبرگزاری رویترز در تازه‌ترین گزارش خود از لوزان بر آن صحه گذاشته است. رویترز به نقل از یک مقام آگاه نوشت که به نظر نمی‌رسد گشایش جدی در دسترس فوری مذاکره‌کنندگان باشد. جن ساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا در واشنگتن در خصوص این دور از مذاکرات هسته‌ای به سی‌ان‌ان گفت: ما در لحظات بسیار حساسی هستیم و روزهای آتی منتهی به آخر هفته در این دور از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار خواهد بود. من فکر نمی‌کنم که تفاهم سیاسی که به دنبال آن هستیم در این دور محقق شود. فکر می‌کنم که ما تا پایان ماه مارس باید برویم تا ببینیم که آیا می‌توانیم به توافقی برای ادامه راه دست یابیم یا خیر؟رویترز در ادامه این گزارش می‌نویسد: در حالی که سال نوی ایرانیان در راه است به نظر می‌رسد که رسیدن به چارچوب تفاهم سیاسی در این هفته سخت خواهد بود. اگر در این دور به تفاهم نرسیم احتمالا ایران و طرف مقابل در هفته آخر مارس دوباره با هم دیدار خواهند کرد. رویترز در بخش دیگری از گزارش خود از احتمال حضور وزرای امور خارجه کشورهای اروپایی در لوزان در روز پنجشنبه خبر داده است.

 از تفاهم شفاهی آسوشیتدپرس تا گزارش فنی واشنگتن‌پست

با آغاز دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران با اعضای ١+٥ در لوزان و سپس بروکسل، بازار گمانه‌زنی‌ها در خصوص آنچه در پشت درهای بسته می‌گذرد هم داغ شده است. آسوشیتدپرس در تازه‌ترین گزارش خود که مفاد آن به تایید هیچ‌کدام از مذاکره‌کنندگان دوطرف نرسیده است به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی بروز اختلافات تازه در مذاکرات هسته‌ای شد. این رسانه امریکایی در این خصوص نوشت: طرفین به دلیل ناتوانی در رسیدن به یک توافق مشخص، به دنبال یک تفاهم شفاهی مبهم تا پایان ماه مارس هستند. جان کری در حالی برای انجام چند روز مذاکرات با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران وارد سوییس شده که هیچ‌کس قولی در مورد گشایش در مذاکرات نداده است.

 یک دیپلمات می‌گوید در آخرین دور از مذاکرات، اختلافات تازه‌ای ظاهر شده است. این دیپلمات به آسوشیتدپرس گفته است که درخواست ایران برای حفظ «چند صد سانتریفیوژ» در سایت فردو، یکی از موارد مورداختلاف دو طرف است. بر همین اساس به احتمال زیاد طرفین به جای این توافق، به یک بیانیه شفاهی مبهم که تنها در آن اعلام می‌شود پیشرفت کافی برای ادامه مذاکرات صورت گرفته، بسنده خواهند کرد. از سوی دیگر واشنگتن‌پست در تازه‌ترین نگاه خود به پرونده هسته‌ای ایران نوشت: تاریخ نشان داده است که ایران از سال ٢٠٠٣ تاکنون ضمن گسترش تاسیسات هسته‌ای و تعداد سانتریفیوژ‌های خود هیچ یک از خطوط قرمز آژانس و غرب را نادیده نگرفته است. کاخ سفید معتقد است که اسراییل و جمهوریخواهان تنها خواستار رفع خطر برنامه هسته‌ای ایران با استفاده از گزینه نظامی هستند، اما اگر دو طرف موفق به دستیابی به یک توافق هسته‌ای نشوند، آیا استفاده از گزینه‌ نظامی تنها گزینه‌ پیش روی اوباما خواهد بود؟ ظاهرا خیر. با توجه به اینکه تاسیسات هسته‌ای ایران در طول ١٠ سال اخیر گسترش یافته است اما استفاده از منابع اطلاعاتی به همراه صدور تحریم‌ها و بازدید بازرسان آژانس از حرکت ایران به سمت ساخت تسلیحات هسته‌ای جلوگیری کرده است و بازرسان آژانس و نهادهای اطلاعات غرب از سال ٢٠٠٣ تاکنون نتوانسته‌اند در برنامه هسته‌ای ایران ابعاد نظامی را پیدا کنند. تاریخ نشان داده است که ایران تاکنون ضمن گسترش تاسیسات هسته‌ای و تعداد سانتریفیوژهای خود، هیچ یک از خطوط قرمز مشخص شده توسط آژانس و غرب را نادیده نگرفته است. دولت اوباما هم‌اکنون معتقد است که توافق با ایران تضمین محکم‌تری برای اطمینان از عدم حرکت ایران به سمت ساخت تسلیحات هسته‌ای در طول ١٠ سال آینده است و برای امریکا نیز خطرات و هزینه کمتری دارد. به احتمال زیاد در صورت دستیابی دو طرف به توافق هسته‌ای، این توافق در رابطه ایران و امریکا در سال‌های آتی یا بازگشت امریکا به منطقه تروریست زده خاورمیانه تاثیر بسزایی خواهد داشت.

 

جمهوریخواهان همچنان مخالف

در شرایطی که محمدجواد ظریف می‌گوید: در نخستین روز از مذاکرات هسته‌ای با جان کری در خصوص اقدام سناتورهای امریکایی هم با وی صحبت کرده است، یک سناتور تندروی امریکایی گفت که هیچ تغییری در روند تصویب طرح لزوم نظارت و رای‌گیری کنگره برای تایید توافق هسته‌ای با ایران انجام نشده است.

باب کورکر، سناتور جمهوری‌خواه ایالت تنسی و رییس کمیسیون روابط خارجی کنگره امریکا، از سوی دنیس مک دوناف، رییس دفتر کاخ سفید به نمایندگی از باراک اوباما، نامه‌ای دریافت کرد که در آن اوباما توضیح داده بود که چرا کنگره تا پایان ماه ژوئن در صورت دستیابی یا دست‌ نیافتن به توافق هسته‌ای باید از تصویب هرگونه طرح و مصوبه‌ای علیه ایران و مذاکرات هسته‌ای خودداری کند. مک دوناف در این نامه خطاب به باب کورکر نوشته است که اما طرحی که شما برای تصویب به کنگره معرفی کرده‌اید بسیار فراتر از نقشی است که کنگره باید در مذاکرات داشته باشد. باب کورکر در پاسخ به این نامه گفت: هیچ گونه تغییری در روند تصویب این طرح صورت نخواهد گرفت و به محض اینکه این طرح رای لازم برای تصویب را در میان دموکرات‌ها به دست آورد، آن را تصویب می‌کند. معتقدم که کنگره نقش بسیار مهمی در این مذاکرات دارد و این خیلی مهم است که کنگره هرگونه توافق احتمالی را پیش از اجرا شدن به‌طور کامل بسنجد. همچنین چند تن از مشاوران و منابع نزدیک به برخی از سناتورهای جمهوری‌خواه کنگره به روزنامه اورشلیم پست اعلام کردند که سناتورها تنها تا ٢٤ مارس برای تصویب این مصوبه دست نگه می‌دارند. یکی از این افراد گفت: ٢٤ مارس این طرح برای رای‌گیری به کنگره می‌رود و دیگر هیچ مکانیزمی وجود ندارد که بتواند بیش از این از تصویب این طرح جلوگیری کند.

 

مذاکرات از نگاه دیپلمات‌ها

 محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه: باید درباره راه‌حل‌ها صحبت کنیم، روی آنها توافق و سپس نگارش را آغاز کنیم. روی هیچ موضوعی توافق نخواهد شد مگر آنکه روی تمامی موضوعات توافق شود. ما همواره برنقش اروپا و توسعه همکاری‌ها با کشورهای اروپایی تاکید کرده‌ایم و دستیابی به توافق در موضوع هسته‌ای می‌تواند جهشی در این همکاری‌ها ایجاد کند.

 فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا: باید همه تلاش کنند تا فاصله‌های موجود در مذاکرات را کاهش دهند. شخصا نهایت سعی خود راخواهم کرد تا نقش خود را در این زمینه به‌خوبی ایفا کنم. انگیزه اروپاییان برای به ثمر نشستن تلاش‌ها جهت دستیابی به توافق هسته‌ای بالاست و نقش موثرتر خود را ایفا خواهند کرد.

  علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران: جلسه فنی ما با طرف امریکایی از یکشنبه بعدازظهر آغاز شد و احساس می‌کنم هر بار که دراین جلسات شرکت می‌کنیم مقداری توانسته‌ایم به جلو برویم که همین به نوبه خود نشانه مثبتی است. در جلسه روز دوشنبه مسائل فنی و تحریم‌ها میان دوطرف مطرح شد و درتلاش هستیم تا در این چند روز به یک جمع‌بندی عمومی برسیم.

 فیلیپ هاموند، وزیر امور خارجه انگلیس: هم‌اکنون بیشتر از گذشته به یک توافق هسته‌ای نزدیک شده‌ایم اما هنوز راه درازی تا دستیابی به یک توافق جامع مانده است. موضوعاتی وجود دارد که دو طرف در مورد آنها به پیشرفت‌های قابل‌توجهی دست یافته‌اند ودر موضوعات دیگری نیز هنوز پیشرفتی حاصل نشده است. اما من فکر می‌کنم در واقع حضور ما این‌جا نشان‌دهنده تعهد دو طرف برای دستیابی به توافق هسته‌ای است.

 فرانک والتر اشتاین‌مایر، وزیر خارجه آلمان: از دید من اگر شانسی برای حل مساله هسته‌ای ایران پس از ١٠ سال به وجود آمده است باید از این شانس استفاده کرد.

 لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه : همچنان نکات مهمی درباره توافق هسته‌ای گروه ١+٥ با ایران وجود دارد که حل نشده است. ما توافق می‌خواهیم اما توافقی که محکم و پایدار باشد. توافقی صورت گرفته است اما نکات مهمی وجود دارد که هنوز حل نشده است.

 ویلیام برنز، قائم مقام پیشین وزارت خارجه امریکا: درست است که چون غنی‌سازی داخلی برای کشورها به صرفه نیست و همان‌طور که امریکا نیز اعلام کرده است نباید غنی‌سازی داخلی وجود داشته باشد، اما واقعیتی که با آن روبه‌رو هستیم این است که ایران دانش فناوری غنی‌سازی را به دست آورده است و دیگر نمی‌شود آن را برچید یا بمباران کرد. سوالی که اکنون مطرح است این است که چگونه می‌توان با یک توافق برنامه هسته‌ای ایران را تا ١٥ سال آینده محدود کرد و مطمئن شویم که گریز هسته‌ای رخ نمی‌دهد و ایران نیز دیگر به این مساله فکر نکند. بنابراین، اگرچه من استدلال غنی‌سازی نکردن در داخل ایران را درک می‌کنم اما دیگر دوره آن به سر آمده است.

 ترکی الفیصل، رییس پیشین وزارت اطلاعات عربستان: من همواره گفته‌ام که نتیجه مذاکرات هرچه باشد از آن استقبال می‌کنیم. اگر ایران توانایی غنی‌سازی اورانیوم را در سطح‌های بالا داشته باشد، تنها عربستان سعودی نیست که در این مورد احساس نگرانی خواهد کرد. در صورتی که اقدامات پیشگیرانه لازم صورت نگیرد همه کشورهای دنیا ممکن است به سمت ساخت تسلیحات هسته‌ای حرکت کنند و این موضوع نقد اصلی من در مورد روند مذاکرات هسته‌ای است.

 مارتین لیدگارد، وزیر خارجه دانمارک: ایران بازیگری کلیدی در منطقه است و بدون کمک تهران نمی‌توان به بحران در سوریه و عراق پایان داد. خوب ایران از سال‌ها قبل فعال است و از جهات مختلف در منطقه فعالیت کرده است، بنابراین اینکه آنها همچنان فعال هستند، برای من تعجب‌آور نیست. فکر نمی‌کنم که این امر ارتباطی به مذاکرات جاری بر سر مساله هسته‌ای داشته باشد. اما قطعا برای همه روشن است که همه ما از نقش فعال‌تر و مثبت ایران در این مجموعه، نفع می‌بریم. چراکه ایران الان حضور دارد و می‌تواند به جای آنکه بخشی از مشکل باشد، بخشی از راه‌حل باشد. البته این بدان معنا نیست که ما می‌توانیم در مساله هسته‌ای امتیاز بدهیم، چراکه ما باید از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران اطمینان پیدا کنیم. این مذاکرات پیچیده است و نمی‌توان یک پاسخ ساده به این سوال داد. اما فکر می‌کنم اگر توافق به دست ‌آید و اگر تحریم‌ها برداشته شود، این هم به نفع ایران است و هم به نفع باقی جهان خواهد بود.

 

 

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

ناصر هادیان در گفت‌وگو با «اعتماد»:

نبود آلترناتیو جذاب برای مذاکرات، توافق را ممکن می‌سازد

 

گروه دیپلماسی| مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ١+٥ به روزهای حساس و سرنوشت‌ساز خویش رسیده است. انتظارها نیز برای رسیدن به توافق بیش از هر زمان دیگری است. در هفته‌های اخیر هم روند مذاکرات هسته‌ای با آهنگ بیشتری ادامه یافته است و مذاکره‌کنندگان نیز از روز یکشنبه دیگر بار پای میز مذاکره نشستند. ناصر هادیان در گفت‌وگو با اعتماد، اعتقاد دارد که کلید رسیدن به توافق جامع نهایی، تصمیم‌گیری در خصوص چگونگی برداشته شدن تحریم‌هاست. این تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی تاکید دارد که باید میان آنچه می‌دهیم و آنچه را می‌گیریم، تناسب وجود داشته باشد. اگر آنها به هر دلیلی نمی‌توانند تحریم‌ها را لغو کنند و می‌خواهند به تعلیق تحریم‌ها روی آورند، باید سطح انتظارات‌‌شان را هم تقلیل دهند. استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران وجود اختلافات کم میان طرفین، سرمایه‌گذاری بیش از حد تصور درباره مذاکرات هسته‌ای و عدم وجود آلترناتیو جذاب برای مذاکرات زمینه‌ساز به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته‌ای است. مشروح گفت‌وگوی «اعتماد» با ناصر هادیان در ادامه می‌آید.

 ‌ در طول یک ماه اخیر روند مذاکرات هسته‌ای سرعت بیشتری نسبت به گذشته به خود گرفته است. ارزیابی‌تان از مذاکرات و افزایش شتاب مذاکرات چیست؟

من افزایش شتاب روند مذاکرات هسته‌ای را مثبت می‌دانم. به نظر می‌رسد پیشرفت‌ها و موفقیت‌هایی در روند مذاکرات هسته‌ای ایجاد شده که منجر به این ملاقات‌ها شده است. من همان‌طور که بارها بیان کرده‌ام، به نتیجه مذاکرات خوش‌بین هستم؛ بالاخص در بخش فنی اما آنچه مرا دلنگران می‌کند بخش تحریم‌هاست که چگونه آنها برداشته می‌شود. در واقع، آنچه که مرا نگران می‌کند نه توافق در بخش فنی بلکه درباره چگونگی برداشته شدن تحریم‌هاست.

  آیا هم‌اکنون آنچه رسیدن به توافق را ممکن است به تاخیر بیندازد، مساله تحریم‌هاست؟

مهم‌ترین بخش مذاکرات مربوط به بخش تحریم‌ها و چگونگی آن است. به هر حال آنچه ما در این باره انتظار داریم و آنچه را که آنها می‌خواهند بدهند، یکسان و منطبق نیست.

 ‌ با توجه به این عدم انطباق نگاه‌ها در خصوص تحریم‌ها، چه مسیر و سازوکاری می‌تواند در جهت حل و فصل اختلاف درباره تحریم‌ها، راهگشا باشد؟

آنچه ایران تمایل دارد، برداشته شدن یک‌باره تحریم‌ها است ولی این مساله، شدنی نیست. حال چون این مساله شدنی نیست باید حواس‌مان باشد که چه چیزهایی را به آنها می‌دهیم. من بیش از یک سال است که می‌گویم باید میان آنچه می‌دهیم و آنچه می‌گیریم، تناسب وجود داشته باشد. اگر آنها به هر دلیلی نمی‌توانند تحریم‌ها را لغو کنند و می‌خواهند به تعلیق تحریم‌ها روی آورند، باید سطح انتظارات‌‌شان را هم تقلیل دهند. به قول معروف «هر چقدر پول بدهی، ‌آش می‌خوری». به عبارت دیگر، باید به همان اندازه که امتیاز می‌دهند، انتظار داشته باشند که امتیاز بگیرند. نقد در مقابل نقد و نسیه در مقابل نسیه.

  به نظر شما باید چه گامی برداشته شود تا رسیدن به توافق، نهایی شود؟

باید گام اصلی را در خصوص تحریم برداشت. اگر این گام برداشته شود بالاخره توافق شکل می‌گیرد. در واقع می‌خواهم بگویم اگر مساله تحریم‌ها برای هر دو طرف روشن شود، طرفین روی تعداد و نوع سانتریفیوژها، میزان و سطح غنی‌سازی و مدت زمان عادی شدن پرونده هسته‌ای هم توافق خواهند کرد. با این وجود، دغدغه من، این است که اگر آنها تحریم‌ها را لغو نکنند، ما نباید امتیاز بیشتری به آنها بدهیم. منظور از این تحریم‌ها نیز تحریم‌های کنگره است زیرا درباره دستورالعمل‌های اجرایی رییس‌جمهور، تحریم‌های شورای امنیت و اتحادیه اروپایی این فرض وجود دارد که آنها لغو می‌شوند.

 پس برای حل اختلافات و رسیدن به توافق، نیاز به یک تصمیم‌گیری سیاسی در خصوص تحریم‌هاست؟

بخشی بله و بخشی خیر. برداشتن تحریم‌های کنگره دست اوباما نیست و برای برداشتن آنها نیازمند عمل کنگره است و کنگره نیز این کار را نمی‌کند. حال اگر کنگره برای لغو تحریم‌ها اقدامی نمی‌کند، پس باید انتظارات‌شان را تعدیل کنند و نخواهند که ما کلی امتیاز بدهیم و ما به ازای آن امتیازی را نگیریم. با این نامه‌ای هم که سناتورها نوشته‌اند، این فرض را باید در نظر گرفت که اگر یک روز، یک جمهوریخواه بر سرکار آمد و رییس‌جمهور شد، احتمال لغو توافق وجود دارد. پس ما باید یک سطح و زیرساخت‌های هسته‌ای را نگه داریم تا چنانچه آنها به تعهدات‌شان عمل نکردند بتوانیم به شرایط سابق بازگردیم. در این صورت دنیا نیز با ما است زیرا می‌داند ما به تعهدات‌مان عمل کرده‌ایم و امریکا است که پیمان‌شکنی کرده است.

 ‌ آقای ظریف پیشنهاد داده‌اند که توافق هسته‌ای ایران و ١+٥ به شورای امنیت برود. نظرتان در این باره چیست؟

پایه و اساس تحریم‌هایی که علیه ایران اعمال شده است، براساس فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد صورت گرفته است. ما به هر توافقی که برسیم باید برای حل آن نیز یک قطعنامه از سوی شورای امنیت بگیریم. به هر حال این گروه ١+٥ که از آسمان نیامده است. چرا ما با ونزوئلا، برزیل یا گینه و... مذاکره نکردیم؟ به این دلیل با ١+٥ مذاکره می‌کنیم چون آنها را نماینده سازمان ملل می‌دانیم. حتما در بخشی از توافقی که صورت می‌گیرد باید لغو تحریم‌های سازمان ملل هم باشد. برای لغو یا تعدیل آنها نیز نیازمند به یک قطعنامه هستیم. اما اینکه آقای کری می‌گوید توافق الزام‌آور نیست یعنی اینکه رییس‌جمهور امریکا می‌خواهد هر لحظه و به هر دلیلی که خواست توافق را متوقف کند. پس به لحاظ حقوقی می‌توانند توافق را لغو کنند ولی از نظر سیاسی، این عمل پر هزینه است.

 ‌ برخی از تحلیلگران اعتقاد دارند که مخاطب نامه سناتورها نه مسوولان ایران بلکه باراک اوباما بوده است. ارزیابی شما از این مساله چیست؟

بله. این نامه در این راستا است که جمهوری‌خواهان می‌خواهند به هر دلیلی با اوباما مخالفت کنند. آنها می‌خواهند با این اقدام به تضعیف وی و مذاکرات بپردازند.

  این اختلافات درونی به چه میزان می‌تواند بر روی مذاکرات تاثیرگذار باشد؟

تاثیرگذاری از این جهت که مانع توافق باشد را نمی‌توانند انجام بدهند. اما این نامه از این جهت می‌تواند موثر باشد که سقف و کف مطالبات را بالا می‌برد. امریکایی‌ها مجبور به سختگیری بیشتر می‌شوند تا بهانه‌ای به دست کنگره ندهند. سخنرانی نتانیاهو هم منجر به همین مساله شد، یعنی به افزایش سطح سقف و کف مطالبات گردید.

 با این تفاصیل، فکر می‌کنید احتمال دست یافتن به تفاهم سیاسی تا پایان ماه مارس را چقدر می‌دانید؟

من اعتقاد دارم که اختلافات کم است و بیش از اندازه‌ای که تصور می‌شد، دو طرف سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این میزان سرمایه‌گذاری بیش از اندازه‌ای است که به خاطر این اختلافات کم کنار بکشند. فرض دو طرف این است که بتوانند توافق را نهایی کنند. علاوه بر اینکه آلترناتیو جذابی نیز وجود ندارد. این آلترناتیو غیرجذاب ادامه و تشدید تحریم‌ها است. ما هم به سمت بالا بردن میزان توانایی‌ هسته‌ای حرکت می‌کنیم. آخر نیز پس از دو سال به میز مذاکره برمی‌گردیم و تنها نتیجه‌اش تحمل فشار بر مردم به خاطر تحریم‌ها و بالاتر رفتن ظرفیت‌های هسته‌ای ما است. این را نه طرف امریکایی و نه ما می‌خواهیم. این جذاب نبودن آلترناتیو و کم بودن اختلافات در نهایت مرا برای رسیدن به توافق خوش‌بین می‌کند.

 ‌ انتخابات اسراییل نیز در پیش است. به فرض شکست احتمالی بنیامین نتانیاهو به نظرتان این شکست چقدر می‌تواند در روند مذاکرات هسته‌ای اثرگذار باشد؟

بی‌تردید. شکست نتانیاهو به همه شوک وارد می‌کند.

 ‌ اثر مثبت دارد؟

بله. به داخل اسراییل، آی‌پک (AIPAC) و جمهوریخواهانی که بی‌قید و شرط از او حمایت کردند، شوک وارد می‌کند. به یهودی‌هایی هم که در درون امریکا هستند و منتقد رفتار اخیر آی‌پک هستند، نیز فرصت می‌دهد تا مجال بیشتری برای پیش بردن اهداف‌شان داشته باشند. بنابراین شکست نتانیاهو علامت مثبتی است و حتی ممکن است با نخست‌وزیر شدن رقیب وی، این نخست‌ وزیر جدید از اوباما حمایت کند.

نظرات بینندگان

ارسال نظر